Tiết lộ hồ sơ FBI bí mật theo dõi Nelson Mandela

Theo các tài liệu mà Ryan Shapiro - chuyên gia về Luật Tự do Thông tin (FOIA) ở Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) tiết lộ thì lãnh đạo Nam Phi Nelson Mandela bị Cục Điều tra liên bang Mỹ (FBI) giám sát chặt chẽ trước khi bị giam cầm và sau khi rời khỏi nhà tù. Ông Mandela bị cầm tù suốt 27 năm vì các hoạt động chống chủ nghĩa Apartheid.

Hồ sơ giải mật cho thấy FBI đặc biệt quan tâm đến các nhóm chống chủ nghĩa Apartheid ở Mỹ và lo ngại "các tổ chức Cộng sản" có nguy cơ gây tổn hại đến an ninh nước này. Mặc dù, FBI đồng ý chuyển giao các tài liệu song trong nhiều trường hợp chúng đã bị biên tập lại rất nhiều.

Các tài liệu tiết lộ FBI giám sát chặt chẽ các cuộc gặp giữa ông N.Mandela với đảng phái chính trị chống chủ nghĩa Apartheid Đại hội Dân tộc Phi (ANC) của ông và các nhóm cánh tả ở Mỹ trong suốt hai thập niên 80 và 90 - một phần trong những cuộc điều tra đang tiến hành về những yếu tố mà FBI cho rằng có thể là mối đe dọa cho an ninh quốc gia. Chính quyền Mỹ đưa ANC vào danh sách các "tổ chức khủng bố" cho đến năm 2008 mới được loại bỏ.

Gói tài liệu giải mật đầu tiên gồm 36 trang được chuyển giao cho Ryan Shapiro và công bố vào tháng 5 vừa qua cho thấy FBI lợi dụng trách nhiệm bảo vệ N.Mandela khi ông đến thăm nước Mỹ lần đầu tiên vào tháng 6/1990 - tức sau khi rời khỏi nhà tù vào tháng 2 cùng năm - để bí mật tổ chức mạng lưới người đưa tin ngay bên trong nhóm người tùy tùng của ông. FBI luôn theo dõi các cuộc họp giữa N.Mandela và các lãnh đạo khác trên thế giới, giám sát mọi sự đi lại của các quan chức cao cấp ANC và cũng không quên để mắt tới hoạt động của Đảng Cộng sản Mỹ (CP-USA).

Trong số tài liệu giải mật còn bao gồm một ghi chép chi tiết về cuộc gặp mặt giữa lãnh đạo Nam Phi sau khi rời khỏi nhà tù được 1 tháng với Tổng thống Nam Tư lúc đó là Janez Drnovsek (kiêm Tổng thư ký thứ 11 của Phong trào Không liên kết - NAM, tổ chức ủng hộ mạnh mẽ N.Mandela và ANC) tại Namibia, và sau đó "biên bản" này được gửi đến Văn phòng FBI ở Cleveland.

Tháng 6/1990, FBI quyết định biệt phái một người đưa tin từ Philadelphia đến New York để do thám cuộc họp được cho là sẽ diễn ra giữa N.Mandela và các nhà hoạt động đòi độc lập Puerto Rico.

Một vài tài liệu giải mật còn cho biết FBI giám sát cả nhiều tờ báo ở Mỹ và nước ngoài có thông tin về N.Mandela từ khi ông còn bị giam giữ trong nhà tù.

Ví dụ, tài liệu tháng 7/1989 đóng dấu "Mật" tiết lộ 2 chuyên gia ngôn ngữ FBI đã cắt những bài báo bàn luận về khả năng N.Mandela được trả tự do và gửi về Ban phản gián của FBI. Theo truyền thống, hoạt động phản gián nhằm mục đích ngăn chặn gián điệp nước ngoài, song FBI đã lợi dụng điều này để gián điệp và thậm chí quấy rối những cá nhân bất đồng quan điểm về chính trị.

Nổi bật nhất là chương tình phản gián gọi tắt là COINTELPRO được FBI sử dụng để theo dõi, xâm nhập và ngăn cản bằng bạo lực các phong trào chống chiến tranh, đòi hỏi nhân quyền và chống đối chính trị ở Mỹ.

Nelson Mandela và phu nhân Winnie (trái) đặt vòng hoa tại mộ Martin Luther King vào ngày 27/6/1990.
Nelson Mandela và phu nhân Winnie (trái) đặt vòng hoa tại mộ Martin Luther King vào ngày 27/6/1990.

Các mục tiêu của COINTELPRO bao gồm nhà hoạt động nhân quyền người Mỹ - mục sư Martin Luther King, Hiệp hội Quốc gia vì sự tiến bộ của người da màu (NAACP), võ sĩ quyền Anh người Mỹ Muhammed Ali, Tổ chức Sinh viên vì một xã hội dân chủ (SDS) và Đại học Luật Quốc gia (NLG). Không chỉ tiến hành các cuộc điều tra chi tiết về Nam Phi và các phong trào chống chủ nghĩa Apartheid mà FBI cho rằng đó là âm mưu của Cộng sản đe dọa an ninh quốc gia Mỹ.

Một tài liệu vào tháng 7/1984 được đóng dấu "Mật" tiết lộ FBI bí mật giám sát một số nhóm ủng hộ dân biểu người Mỹ gốc Phi George Crockett - người lúc đó đã kêu gọi "Tự do cho Nelson và Winnie Mandela".

Theo nhận định của Ryan Shapiro, chắc chắn hiện nay FBI vẫn còn giấu giếm một lượng lớn thông tin liên quan đến N.Mandela trong khi đó các tổ chức tình báo khác - như NSA, CIA và Cục Tình báo Quốc phòng Mỹ (DIA) - vẫn chưa chịu giải mật bất cứ hồ sơ nào về lãnh đạo Nam Phi quá cố N.Mandela theo yêu cầu từ FOIA của Shapiro.

Theo nhận định của chuyên gia về FOIA của MIT, các tài liệu nới được giải mật không chỉ đưa ra ánh sáng hoạt động gián điệp có động cơ chính trị của FBI nhằm vào N.Mandela, mà chúng còn phơi bày những sự thật đen tối khác nữa.

Theo Shapiro: "Điều tệ hại nhất là FBI vẫn tiếp tục các cuộc điều tra về N.Mandela và phong trào chống chủ nghĩa Aparthed sau khi chính quyền Mỹ áp đặt các biện pháp trừng phạt thương mại chống lại Nhà nước Nam Phi phân biệt chủng tộc, sau khi N.Mandela được trả tự do và sau khi bức tường Berlin sụp đổ"

Thiên Minh (tổng hợp)

Các tin khác

Những sai lầm tình báo tai hại trong chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran

Những sai lầm tình báo tai hại trong chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran

Cuộc đối đầu quân sự giữa liên minh Mỹ - Israel và Iran đang là tâm điểm thu hút sự chú ý của dư luận quốc tế; song những diễn biến thực sự lại luôn bị che phủ bởi bức màn bí mật. Để làm sáng tỏ những góc khuất trong cuộc chiến tranh tình báo âm thầm tại khu vực đầy biến động này, phóng viên tờ “Argumenty Nedeli” (Luận cứ trong tuần của Nga) đã có cuộc trao đổi với chuyên gia về Trung Đông, Trung tá tình báo Nga Aleksandr Voronin.

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX

Hoạt động tình báo luôn là động lực thúc đẩy sự đổi mới và các phát minh mang tính đột phá. Trong những năm 1960-1970, các cơ quan tình báo trên thế giới đã tạo ra một khối lượng công nghệ khổng lồ phục vụ cho Chiến tranh Lạnh. Nhiều công nghệ gián điệp được phát triển và sử dụng trong thế kỷ XX hiện vẫn được giữ bí mật. Nhưng ngay cả những gì đã biết cũng đủ khiến người ta phải ngạc nhiên.

Ông Trump và những lần bị mưu sát hụt

Ông Trump và những lần bị mưu sát hụt

Vụ nổ súng tại bữa tiệc tối dành cho các phóng viên Nhà Trắng chỉ là một trong chuỗi các sự kiện an ninh có liên quan đến Tổng thống Trump kể từ năm 2024.

Thu thập dữ liệu quân sự dưới vỏ bọc dân sự

Thu thập dữ liệu quân sự dưới vỏ bọc dân sự

Không cần tiếp cận trực diện, mạng lưới thu thập thông tin có thể khởi nguồn từ những tương tác dân sự tưởng chừng vô hại. Vụ việc tại Philippines cho thấy phương thức hoạt động ngày càng tinh vi, khó nhận diện trong môi trường an ninh phức tạp.

Song trùng bế tắc đàm phán và eo biển Hormuz

Song trùng bế tắc đàm phán và eo biển Hormuz

Mỹ và Iran đang “đấu phong tỏa” giữa lúc bế tắc trong đàm phán tiếp tục kéo dài - theo đó Mỹ ra sức phong tỏa các cảng biển Iran để buộc nước này xuống thang trong đàm phán, còn Iran cáo buộc Mỹ vi phạm thỏa thuận ngừng bắn 14 ngày và tuyên bố tiếp tục đóng eo biển Hormuz.

Chiến dịch “Susannah” và những hệ lụy trong lịch sử tình báo Israel

Chiến dịch “Susannah” và những hệ lụy trong lịch sử tình báo Israel

Chiến dịch phá hoại do cơ quan tình báo quân đội Israel (Aman) tổ chức vào tháng 7/1954 đã thất bại thảm hại. Được xây dựng trên những toan tính thực dụng và chiến thuật phi đạo đức mang tên “hành động dưới màu cờ giả”, chiến dịch này cuối cùng trở nên phản tác dụng đối với chính những kẻ chủ mưu, đồng thời để lại nhiều tranh cãi lớn trong lịch sử ngành tình báo thế giới.

Gã phù thủy truyền thông và cú lừa thế kỷ

Gã phù thủy truyền thông và cú lừa thế kỷ

Cuối thế kỷ XIX, trong suốt hơn 10 năm, nước Pháp tin rằng, Hội Tam Điểm là một tổ chức thờ quỷ với những bí mật đen tối đang bị phanh phui. Nhưng đến năm 1897, người dựng nên toàn bộ câu chuyện ấy công khai thú nhận: từ nhân chứng, tài liệu đến các nghi lễ gây rúng động, tất cả đều là giả. Cú lừa của Léo Taxil vì thế không chỉ là một scandal thế kỷ, mà còn là một minh chứng cho thấy niềm tin xã hội có thể bị dẫn dắt như thế nào.

Bão giá lương thực đẩy thế giới vào nạn đói thảm họa

Bão giá lương thực đẩy thế giới vào nạn đói thảm họa

Nguy cơ một cuộc khủng hoảng lương thực mới đang bùng nổ khi chỉ số giá lương thực toàn cầu quay đầu tăng tháng thứ hai liên tiếp. Trong bối cảnh xung đột Trung Đông bóp nghẹt nguồn cung phân bón và một “siêu El Nino” được dự báo sẽ tàn phá các vựa lúa lớn nhất hành tinh thời gian tới, liệu chúng ta có thể làm gì để ngăn lại một thảm họa?

Donald Nichols - điệp viên cừ khôi vùng Viễn Đông

Donald Nichols - điệp viên cừ khôi vùng Viễn Đông

Đầu tháng 10/2017, tại Âu Mỹ người ta đồng loạt phát hành ấn phẩm "King of Spies: The Dark Reign of America’s Spymaster in Korea" (tạm dịch: Vua gián điệp: Thời kỳ suy tàn của trùm tình báo Mỹ tại Triều Tiên) của nhà văn Blaine Harden. Sách mô tả Donald Nichols là “điệp viên giỏi nhất vùng Viễn Đông” hay chiến binh “cuộc chiến một người”.

Báo cáo tình báo Mỹ năm 2026 từ góc nhìn của một đại tá Nga

Báo cáo tình báo Mỹ năm 2026 từ góc nhìn của một đại tá Nga

Tháng 3 năm nay, tại phiên điều trần trước Ủy ban Tình báo Thượng viện Mỹ, Giám đốc Tình báo Quốc gia Tulsi Gabbard đã trình bày báo cáo “Đánh giá mối đe dọa thường niên” của cộng đồng tình báo nước này. Sau đây, chúng tôi xin trân trọng giới thiệu một số phân tích và nhận định của Đại tá tình báo Igor Orlov, người từng phục vụ trong hàng ngũ KGB, về các nội dung trọng tâm của bản báo cáo này.

New START sụp đổ: Mỹ - Nga trước ngưỡng cửa chạy đua hạt nhân

New START sụp đổ: Mỹ - Nga trước ngưỡng cửa chạy đua hạt nhân

Đầu tháng 2/2026, Hiệp ước về cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược giữa Mỹ và Nga (Hiệp ước New START) đã chính thức hết hạn mà không có thỏa thuận mới nào được ký kết. New START là trở ngại cuối cùng đối với một cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân tiềm tàng giữa Moscow và Washington. Tuy nhiên, theo chuyên gia về chính sách hạt nhân Nicole Grajewski, Nga hiện không đủ nguồn lực để sản xuất hàng loạt các loại vũ khí chiến lược mới.

Giải mật điệp viên nhị trùng qua hồi ký của Martha Peterson

Giải mật điệp viên nhị trùng qua hồi ký của Martha Peterson

Tạp chí trực tuyến Kho lưu trữ lịch sử tình báo (EHA) của Nga vừa cập nhật vụ án được CIA giải mật theo Đạo luật tiết lộ thông tin, có liên quan đến nữ điệp viên CIA Martha Peterson bị bắt quả tang cùng với điệp viên hai mang của KGB.

“Cyber warfare” và quy luật mới của chiến tranh hiện đại

“Cyber warfare” và quy luật mới của chiến tranh hiện đại

Khi chiến trường thực địa bị chi phối bởi hỏa lực và không kích, một dạng xung đột khác cũng đã hình thành trong không gian số. Cuộc chiến Cyber warfare (chiến tranh mạng) đã chính thức khai hỏa, đang biến những cơ sở hạ tầng trọng yếu tại Mỹ, Israel và Iran thành những mục tiêu bị tấn công không ngừng nghỉ .

An ninh mạng: Hiểm họa kinh doanh toàn cầu

An ninh mạng: Hiểm họa kinh doanh toàn cầu

Trong bối cảnh các nền kinh tế ngày càng phụ thuộc vào hạ tầng số, báo cáo rủi ro thường niên của hãng bảo hiểm Allianz công bố đầu năm 2026 một lần nữa khẳng định nguy cơ đến từ môi trường mạng. Giờ đây, các sự cố an ninh mạng không chỉ là câu chuyện kỹ thuật mà đã trở thành vấn đề sống còn của nền kinh tế toàn cầu, đặt ra áp lực chưa từng có lên các lực lượng bảo vệ không gian mạng.

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập và cái giá của sự thống nhất

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập và cái giá của sự thống nhất

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập (LAS) được thành lập ngày 22/3/1945 tại Cairo. Dựa trên Nghị định thư Alexandria năm 1944, LAS tuyên bố mục tiêu cốt lõi là thắt chặt quan hệ, phối hợp chính sách, bảo vệ độc lập và chủ quyền của các nước Ả Rập. Ý tưởng về chủ nghĩa Liên Ả Rập là một phản ứng hợp lý đối với việc giải phóng thuộc địa, nhưng hiệp ước của LAS đã đưa ra một quy tắc về sau trở thành hạn chế chính của nó.

Điệp viên “Romeo”:Vũ khí bí mật của các cơ quan tình báo

Điệp viên “Romeo”:Vũ khí bí mật của các cơ quan tình báo

Để thu thập được nhiều thông tin quan trọng, các cơ quan tình báo KGB và Stasi đã thành lập mạng lưới điệp viên "Casanova" (điệp viên “Romeo”). Họ là những người có sức hút đặc biệt và được huấn luyện bài bản các thủ thuật nghiệp vụ. Ở CHDC Đức, kế hoạch đào tạo này mang mật danh “Romeo”; còn ở Liên Xô, các học viên của Trường Kỹ thuật tình báo Lenin được trang bị những phương thức quyến rũ để biến tình yêu thành vũ khí lợi hại.