"Thuốc AI" là gì?

“Thuốc AI” đang trở thành từ khóa nóng trong ngành dược phẩm toàn cầu. Nhưng thuốc AI là gì, vì sao thế giới chi hàng tỷ USD nghiên cứu và Việt Nam cần chuẩn bị khung pháp lý ra sao?

“Thuốc AI”: khái niệm mới trong ngành dược

“Thuốc AI” là cách gọi ngắn gọn cho những loại thuốc được trí tuệ nhân tạo tham gia phát hiện hoặc thiết kế. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào các nhà khoa học trong việc chọn mục tiêu điều trị, dựng cấu trúc phân tử và thử nghiệm thủ công, AI được dùng để xử lý khối dữ liệu y sinh khổng lồ, từ đó đề xuất các phân tử thuốc tiềm năng.

Tương lai AI điều chế thuốc cho con người. Nguồn: eonsr.com.
Tương lai AI điều chế thuốc cho con người. Nguồn: eonsr.com.

Công nghệ này hứa hẹn rút ngắn đáng kể quá trình nghiên cứu vốn mất 10-15 năm và tiêu tốn hàng tỷ USD, khi có thể loại bỏ sớm những ứng viên kém hiệu quả, giảm số phân tử cần tổng hợp từ hàng nghìn xuống chỉ còn vài trăm.

Xu hướng toàn cầu: đầu tư tỷ đô, nhưng chưa có sản phẩm thương mại

Các công ty như Recursion (Mỹ), Insilico Medicine (Trung Quốc) hay Xaira Therapeutics (Mỹ) đã thu hút hàng tỷ USD để phát triển thuốc bằng AI. Một số ứng viên như REC-994 (cho bệnh dị dạng hang mạch não) hay ISM001-055 (cho xơ phổi vô căn) đã đi đến pha II thử nghiệm lâm sàng, chứng minh độ an toàn bước đầu. Tuy nhiên, đến nay chưa có thuốc AI nào chính thức được cấp phép lưu hành. Điều đó cho thấy dù AI mang lại lợi thế trong giai đoạn phát hiện và sàng lọc, phần thử nghiệm lâm sàng, vốn chiếm chi phí lớn nhất, vẫn là rào cản khó vượt qua.

Kinh nghiệm quốc tế: mỗi nơi một cách quản lý

Mỹ đang thử nghiệm mô hình “regulatory sandbox” - “mô hình thử nghiệm pháp lý có kiểm soát”, cho phép doanh nghiệp kiểm nghiệm thuốc AI trong phạm vi giám sát chặt chẽ. Liên minh châu Âu (EU) chọn cách quản lý nghiêm ngặt hơn: Đạo luật AI năm 2024 xếp AI trong y tế vào nhóm rủi ro cao, bắt buộc minh bạch dữ liệu, giải thích thuật toán và có sự giám sát con người. Trong khi đó, Trung Quốc thúc đẩy mạnh mẽ các công ty AI y tế như Insilico, đồng thời siết chặt quy định về dữ liệu cá nhân để bảo đảm an toàn.

Việt Nam: tiềm năng lớn nhưng thiếu hành lang pháp lý

Thị trường dược phẩm Việt Nam đạt 7,7 tỷ USD năm 2023 và dự kiến vượt 10 tỷ USD trong những năm tới. Nhu cầu thuốc đặc trị ngày càng cao do quá trình già hóa dân số và sự gia tăng bệnh mãn tính. Đây là cơ hội lớn để Việt Nam tận dụng AI trong nghiên cứu dược phẩm. Tuy nhiên, hiện Việt Nam chưa có khung pháp lý cụ thể cho việc ứng dụng AI trong phát hiện thuốc. Các quy định hiện hành vẫn áp dụng cho quy trình truyền thống, chưa đề cập đến vấn đề dữ liệu y sinh chuẩn hóa, quyền sở hữu trí tuệ với phân tử do AI đề xuất hay cơ chế phê duyệt thử nghiệm lâm sàng cho thuốc AI. Khoảng trống này khiến Việt Nam đối diện nguy cơ bị chậm chân trong cuộc đua toàn cầu.

Để không bỏ lỡ cơ hội, Việt Nam cần sớm xây dựng khung pháp lý cho thuốc AI. Trước hết là quy định rõ về dữ liệu y sinh: dữ liệu nào được phép dùng để huấn luyện AI, cách bảo mật ra sao và trách nhiệm khi rò rỉ thông tin thế nào. Tiếp đó, cần thiết lập cơ chế thử nghiệm lâm sàng dành riêng cho thuốc AI, với sự tham gia của cả nhà khoa học y sinh và chuyên gia công nghệ. Đồng thời, chính sách sở hữu trí tuệ phải phân định rõ quyền lợi của doanh nghiệp, nhà khoa học và các bên liên quan.

Vậy “thuốc AI” là gì?

“Thuốc AI” hiện vẫn là khái niệm mới, chưa có sản phẩm nào ra thị trường, nhưng rõ ràng đang trở thành xu hướng không thể đảo ngược. Với thị trường dược phẩm tăng trưởng nhanh, Việt Nam có cơ hội tham gia vào cuộc chơi này. Nhưng nếu không nhanh chóng xây dựng hành lang pháp lý, chúng ta sẽ chỉ đứng ngoài quan sát, nhập khẩu thành quả từ nước khác với chi phí cao. Ngược lại, một khung pháp lý tiên tiến, minh bạch và phù hợp sẽ mở đường để Việt Nam tận dụng được AI, hướng tới phát triển thuốc mới vì sức khỏe cộng đồng.

Huy Tuấn

Các tin khác

Đổi sang ô tô điện VinFast sẽ tiết kiệm được những khoản nào?

Đổi sang ô tô điện VinFast sẽ tiết kiệm được những khoản nào?

Mỗi lần đổi ô tô, bài toán của một gia đình thường kéo dài từ khoản tiền phải bỏ ra ban đầu đến chi phí năng lượng, bảo dưỡng trong nhiều năm sau đó. Chương trình “Vì tương lai xanh” lần 2 đang tạo thêm động lực chuyển sang ô tô điện VinFast khi kết hợp ưu đãi chuyển đổi tới 9% với chính sách miễn phí sạc.

Công an Khánh Hòa triển khai thí điểm hệ thống tra cứu an ninh du lịch thông minh

Công an Khánh Hòa triển khai thí điểm hệ thống tra cứu an ninh du lịch thông minh

Hệ thống Kiosk Khanh Hoa Travel Assistance (KTA) - Tra cứu An ninh du lịch thông minh, do nhóm tác giả Công an tỉnh Khánh Hòa nghiên cứu, thiết kế, chế tạo thành công vừa được triển khai thí điểm tại Trung tâm Thương mại Gold Coast Mall Nha Trang và Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại và Du lịch tỉnh Khánh Hòa.

FPT hiến kế đào tạo nhân tài cho các công nghệ chiến lược

FPT hiến kế đào tạo nhân tài cho các công nghệ chiến lược

Trong bối cảnh Việt Nam và Canada đưa giáo dục và giao lưu nhân dân thành một trụ cột của quan hệ Đối tác Chiến lược, lãnh đạo FPT đề xuất mô hình hợp tác ba nhà và quỹ học bổng chung giữa Nhà nước và doanh nghiệp để đào tạo nhân tài cho AI và các công nghệ chiến lược.

Xác lập “lằn ranh đỏ” của AI để bảo vệ con người, phát triển an toàn, bền vững

Xác lập “lằn ranh đỏ” của AI để bảo vệ con người, phát triển an toàn, bền vững

Trí tuệ nhân tạo (AI) càng mạnh, tốc độ ra quyết định càng nhanh nhưng nếu tốc độ của máy móc vượt quá khả năng kiểm tra và chịu trách nhiệm của con người, một sai sót nhỏ có thể trở thành hậu quả lớn, khó lường. Vấn đề cốt lõi là chúng ta phải làm chủ AI, kiểm soát rủi ro và không để máy móc vượt khỏi sự kiểm soát của con người. Trong bối cảnh phát triển và hội nhập sâu rộng với thế giới, Việt Nam cần làm gì để xây dựng thành công “lá chắn AI” quốc gia vừa đảm bảo an toàn nhưng không mất cơ hội?

Hoàn thiện Luật Sở hữu trí tuệ, bảo đảm liên tục các chính sách cải cách

Hoàn thiện Luật Sở hữu trí tuệ, bảo đảm liên tục các chính sách cải cách

Ngày 24/9/2026, tiếp tục Phiên họp thứ 6, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ. Thay mặt cơ quan chủ trì soạn thảo, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) Hoàng Minh đã trình bày những nội dung cơ bản của dự án Luật.

Bộ Khoa học và Công nghệ: Thu hẹp khoảng cách trong tiếp cận dịch vụ số

Bộ Khoa học và Công nghệ: Thu hẹp khoảng cách trong tiếp cận dịch vụ số

Hội nghị tổ chức chiều 24/9/2026 tại Hà Nội, đại diện các đơn vị thuộc Bộ, Sở Khoa học và Công nghệ các địa phương cùng doanh nghiệp viễn thông tập trung trao đổi cách thực hiện các quy định về cung cấp dịch vụ, đo tốc độ Internet, kiểm tra, nghiệm thu và chính sách hỗ trợ. Những khó khăn phát sinh tại địa phương cũng được đưa ra thảo luận để thống nhất cách xử lý trong quá trình triển khai.

Chuyển đổi số lấy người dân làm trung tâm

Chuyển đổi số lấy người dân làm trung tâm

Ngày 23/9, Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Tọa đàm chia sẻ kinh nghiệm về chuyển đổi số với đoàn Cơ quan Công nghệ Chính phủ Singapore (GovTech Singapore) do ông Goh Wei Boon, Tổng Giám đốc GovTech, làm Trưởng đoàn.

Lộ diện các giải pháp AI Việt góp phần xây dựng chủ quyền AI quốc gia

Lộ diện các giải pháp AI Việt góp phần xây dựng chủ quyền AI quốc gia

Âu Lạc Grand Prize, giải thưởng trị giá 1 triệu USD tôn vinh giải pháp AI do người Việt phát triển và làm chủ, vừa công bố 15 giải pháp vào vòng sơ khảo, chọn từ hơn 400 lượt ghi danh. Từ nền tảng hiểu hệ thống pháp luật Việt Nam đến công cụ giải mã bài thuốc cổ truyền, các giải pháp là những mảnh ghép của năng lực AI có chủ quyền mà người Việt đang tự xây dựng.

Ba lớp hỗ trợ an toàn giúp VF 2 tự tin hơn trên phố

Ba lớp hỗ trợ an toàn giúp VF 2 tự tin hơn trên phố

ABS, EBD và TCS trên VinFast VF 2 đảm nhiệm những vai trò khác nhau khi xe phanh gấp, chở thêm người hoặc di chuyển trên mặt đường có độ bám thấp. Kết hợp với kích thước gọn, khả năng vận hành dễ làm quen và chi phí hợp lý, nhóm trang bị này giúp mẫu xe phù hợp hơn với người sử dụng ô tô trong đô thị.

Từ khách hàng đầu tiên đến đối tác AI toàn cầu, dấu ấn FPT tại Canada

Từ khách hàng đầu tiên đến đối tác AI toàn cầu, dấu ấn FPT tại Canada

Từ thương mại, đầu tư đến AI, công nghệ cao và chuyển đổi số, quan hệ Việt Nam - Canada đang mở rộng sang những lĩnh vực có giá trị gia tăng cao. Trong dòng chảy ấy, FPT là một trong những doanh nghiệp Việt Nam sớm hiện diện, kết nối các hệ sinh thái công nghệ hai nước và đưa tri thức quốc tế về phục vụ mục tiêu làm chủ công nghệ lõi, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho đất nước.

Kỳ 2: Tạo lực đẩy mới cho hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo

Kỳ 2: Tạo lực đẩy mới cho hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo

Từ những cơ chế, chính sách đặc thù được Luật Phát triển đô thị ban hành, TP Hồ Chí Minh đang từng bước thiết kế một hệ thống chính sách mới nhằm tạo thêm dư địa cho khoa học, công nghệ và khởi nghiệp sáng tạo (KNST). Điểm đáng chú ý là cùng với ưu đãi, thành phố đặt ra những điều kiện chặt chẽ về đối ứng nguồn lực, trách nhiệm sử dụng vốn và cơ chế thu hồi, hướng tới mục tiêu vừa khơi thông nguồn lực, vừa bảo đảm hiệu quả đầu tư công.

Mua VF 2 trả góp, người dùng cần tính những khoản nào?

Mua VF 2 trả góp, người dùng cần tính những khoản nào?

Phương án vay tới 100% giá trị xe giúp người mua VF 2 không phải dồn tiền cho khoản đối ứng ban đầu. Trong khi đó, chính sách miễn phí sạc tiếp tục giảm áp lực tài chính, đưa kế hoạch sở hữu ô tô đến gần hơn với những gia đình có ngân sách vừa phải.