"Thuốc AI" là gì?

“Thuốc AI” đang trở thành từ khóa nóng trong ngành dược phẩm toàn cầu. Nhưng thuốc AI là gì, vì sao thế giới chi hàng tỷ USD nghiên cứu và Việt Nam cần chuẩn bị khung pháp lý ra sao?

“Thuốc AI”: khái niệm mới trong ngành dược

“Thuốc AI” là cách gọi ngắn gọn cho những loại thuốc được trí tuệ nhân tạo tham gia phát hiện hoặc thiết kế. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào các nhà khoa học trong việc chọn mục tiêu điều trị, dựng cấu trúc phân tử và thử nghiệm thủ công, AI được dùng để xử lý khối dữ liệu y sinh khổng lồ, từ đó đề xuất các phân tử thuốc tiềm năng.

Tương lai AI điều chế thuốc cho con người. Nguồn: eonsr.com.
Tương lai AI điều chế thuốc cho con người. Nguồn: eonsr.com.

Công nghệ này hứa hẹn rút ngắn đáng kể quá trình nghiên cứu vốn mất 10-15 năm và tiêu tốn hàng tỷ USD, khi có thể loại bỏ sớm những ứng viên kém hiệu quả, giảm số phân tử cần tổng hợp từ hàng nghìn xuống chỉ còn vài trăm.

Xu hướng toàn cầu: đầu tư tỷ đô, nhưng chưa có sản phẩm thương mại

Các công ty như Recursion (Mỹ), Insilico Medicine (Trung Quốc) hay Xaira Therapeutics (Mỹ) đã thu hút hàng tỷ USD để phát triển thuốc bằng AI. Một số ứng viên như REC-994 (cho bệnh dị dạng hang mạch não) hay ISM001-055 (cho xơ phổi vô căn) đã đi đến pha II thử nghiệm lâm sàng, chứng minh độ an toàn bước đầu. Tuy nhiên, đến nay chưa có thuốc AI nào chính thức được cấp phép lưu hành. Điều đó cho thấy dù AI mang lại lợi thế trong giai đoạn phát hiện và sàng lọc, phần thử nghiệm lâm sàng, vốn chiếm chi phí lớn nhất, vẫn là rào cản khó vượt qua.

Kinh nghiệm quốc tế: mỗi nơi một cách quản lý

Mỹ đang thử nghiệm mô hình “regulatory sandbox” - “mô hình thử nghiệm pháp lý có kiểm soát”, cho phép doanh nghiệp kiểm nghiệm thuốc AI trong phạm vi giám sát chặt chẽ. Liên minh châu Âu (EU) chọn cách quản lý nghiêm ngặt hơn: Đạo luật AI năm 2024 xếp AI trong y tế vào nhóm rủi ro cao, bắt buộc minh bạch dữ liệu, giải thích thuật toán và có sự giám sát con người. Trong khi đó, Trung Quốc thúc đẩy mạnh mẽ các công ty AI y tế như Insilico, đồng thời siết chặt quy định về dữ liệu cá nhân để bảo đảm an toàn.

Việt Nam: tiềm năng lớn nhưng thiếu hành lang pháp lý

Thị trường dược phẩm Việt Nam đạt 7,7 tỷ USD năm 2023 và dự kiến vượt 10 tỷ USD trong những năm tới. Nhu cầu thuốc đặc trị ngày càng cao do quá trình già hóa dân số và sự gia tăng bệnh mãn tính. Đây là cơ hội lớn để Việt Nam tận dụng AI trong nghiên cứu dược phẩm. Tuy nhiên, hiện Việt Nam chưa có khung pháp lý cụ thể cho việc ứng dụng AI trong phát hiện thuốc. Các quy định hiện hành vẫn áp dụng cho quy trình truyền thống, chưa đề cập đến vấn đề dữ liệu y sinh chuẩn hóa, quyền sở hữu trí tuệ với phân tử do AI đề xuất hay cơ chế phê duyệt thử nghiệm lâm sàng cho thuốc AI. Khoảng trống này khiến Việt Nam đối diện nguy cơ bị chậm chân trong cuộc đua toàn cầu.

Để không bỏ lỡ cơ hội, Việt Nam cần sớm xây dựng khung pháp lý cho thuốc AI. Trước hết là quy định rõ về dữ liệu y sinh: dữ liệu nào được phép dùng để huấn luyện AI, cách bảo mật ra sao và trách nhiệm khi rò rỉ thông tin thế nào. Tiếp đó, cần thiết lập cơ chế thử nghiệm lâm sàng dành riêng cho thuốc AI, với sự tham gia của cả nhà khoa học y sinh và chuyên gia công nghệ. Đồng thời, chính sách sở hữu trí tuệ phải phân định rõ quyền lợi của doanh nghiệp, nhà khoa học và các bên liên quan.

Vậy “thuốc AI” là gì?

“Thuốc AI” hiện vẫn là khái niệm mới, chưa có sản phẩm nào ra thị trường, nhưng rõ ràng đang trở thành xu hướng không thể đảo ngược. Với thị trường dược phẩm tăng trưởng nhanh, Việt Nam có cơ hội tham gia vào cuộc chơi này. Nhưng nếu không nhanh chóng xây dựng hành lang pháp lý, chúng ta sẽ chỉ đứng ngoài quan sát, nhập khẩu thành quả từ nước khác với chi phí cao. Ngược lại, một khung pháp lý tiên tiến, minh bạch và phù hợp sẽ mở đường để Việt Nam tận dụng được AI, hướng tới phát triển thuốc mới vì sức khỏe cộng đồng.

Huy Tuấn

Các tin khác

VKAISS 2026 kết nối toàn diện tiềm năng hợp tác bán dẫn giữa Việt Nam-Hàn Quốc

VKAISS 2026 kết nối toàn diện tiềm năng hợp tác bán dẫn giữa Việt Nam-Hàn Quốc

Ngày 12/11, tại Hà Nội, Hội nghị AI – Bán dẫn Việt Nam – Hàn Quốc lần thứ nhất (VKAISS 2026) quy tụ hơn 400 đại biểu, hơn 50 doanh nghiệp cùng các viện nghiên cứu, trường đại học hai nước. Hội nghị ghi nhận 8 biên bản ghi nhớ hợp tác (MOU) và gần 100 phiên kết nối kinh doanh, thúc đẩy hợp tác về AI, bán dẫn và đào tạo nhân lực.

Đột phá cải cách hành chính, đưa công nghệ về miền di sản

Đột phá cải cách hành chính, đưa công nghệ về miền di sản

Giữa vùng đất cội nguồn Hạ Hòa (Phú Thọ), nơi lưu giữ linh khí Đền Mẫu Âu Cơ, bộ máy chính quyền cơ sở xã Hiền Lương đang quyết liệt trong cải cách hành chính. Nhờ tích hợp mô hình Kiosk AI và chuyển đổi số toàn diện, chính quyền cấp xã không chỉ gỡ "nút thắt" về nhân lực mà còn đánh thức tiềm năng quản trị, đưa dịch vụ công đến gần hơn với người dân bằng tư duy thực tiễn và nhịp đập thời đại.

VNPT – Symphony hợp tác cung cấp dịch vụ truyền dẫn quốc tế, thúc đẩy thương mại hóa năng lực mạng

VNPT – Symphony hợp tác cung cấp dịch vụ truyền dẫn quốc tế, thúc đẩy thương mại hóa năng lực mạng

Ngày 9/11, tại trụ sở Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT), Tổng công ty Hạ tầng mạng (VNPT Net), đại diện VNPT, và Symphony Communication Public Company Limited (Thái Lan) đã chính thức ký kết các thỏa thuận hợp tác cung cấp hạ tầng kết nối quốc tế theo mô hình dịch vụ mạng toàn trình (Network as a Service).

Chủ động bảo vệ học sinh, sinh viên trước cạm bẫy trên không gian mạng

Chủ động bảo vệ học sinh, sinh viên trước cạm bẫy trên không gian mạng

Công an Đồng Nai đang đẩy mạnh phối hợp với ngành giáo dục và các địa phương tuyên truyền, trang bị kỹ năng nhận diện, phòng ngừa lừa đảo, dụ dỗ và xâm hại trên không gian mạng cho học sinh, sinh viên. Qua chiến dịch “Không một mình”, các em được hướng dẫn chủ động bảo vệ bản thân và tìm kiếm trợ giúp khi cần thiết.

Công an TP Huế tổ chức diễn tập ứng cứu sự cố an ninh mạng

Công an TP Huế tổ chức diễn tập ứng cứu sự cố an ninh mạng

Từ các tình huống cụ thể, các đội thi tham gia diễn tập sẽ phân tích nguy cơ, điểm yếu trong từng giai đoạn từ khi xây dựng hệ thống AI; triển khai các biện pháp kỹ thuật nhằm bảo đảm an ninh mạng, an ninh dữ liệu, báo cáo sự cố và đề xuất giải pháp khắc phục.

Meta áp dụng AI đoán tuổi để bảo vệ thanh thiếu niên

Meta áp dụng AI đoán tuổi để bảo vệ thanh thiếu niên

Bắt đầu từ tháng này, gã khổng lồ mạng xã hội Meta sẽ mở rộng quy mô toàn cầu cho công nghệ tự động ước tính độ tuổi. Động thái này được đưa ra sau hàng loạt thỏa thuận pháp lý trị giá hàng tỷ USD và những chỉ trích gay gắt về việc các nền tảng của hãng thất bại trong việc bảo vệ thanh thiếu niên khỏi những rủi ro trực tuyến.

AI Kiosk góp phần xây dựng chính quyền số thân thiện

AI Kiosk góp phần xây dựng chính quyền số thân thiện

Hiện diện tại 10 tỉnh, thành phố trên cả nước, mô hình AI Kiosk đang trở thành “trợ lý số” đắc lực, trực tiếp đồng hành tháo gỡ những “điểm nghẽn” thủ tục hành chính tại bộ phận Một cửa cấp cơ sở. Sau 6 tháng vận hành thực tế, giải pháp này đã khẳng định bước chuyển căn bản trong hiện đại hóa hành chính công.

Khởi động hành trình chinh phục học bổng “Điều kì diệu của Techcombank” trị giá 1 triệu USD

Khởi động hành trình chinh phục học bổng “Điều kì diệu của Techcombank” trị giá 1 triệu USD

AI Thực chiến 2026 chính thức lên sóng VTV2, mở màn cuộc tranh tài của 100 đội thi xuất sắc được tuyển chọn từ gần 1.000 hồ sơ trong nước và quốc tế. Chương trình dành học bổng trị giá 1 triệu USD cho đội vô địch, góp phần thúc đẩy phát triển nhân tài trí tuệ nhân tạo (AI) và nguồn nhân lực công nghệ chất lượng cao của Việt Nam.

FPT mở rộng hợp tác với Nhật Bản trong lĩnh vực UAV và kinh tế tầm thấp

FPT mở rộng hợp tác với Nhật Bản trong lĩnh vực UAV và kinh tế tầm thấp

Tại Diễn đàn công tư về hợp tác kinh tế và khoa học công nghệ Việt Nam – Nhật Bản diễn ra ngày 9/11 tại Tokyo, FPT đề xuất năm trụ cột đồng kiến tạo về AI, lượng tử, nhân lực và tài chính công nghệ, đồng thời trao biên bản ghi nhớ hợp tác với các đối tác Nhật Bản về thiết bị bay không người lái (UAV) và kinh tế tầm thấp. Tại triển lãm bên lề, tập đoàn đồng thời giới thiệu sản phẩm chip nguồn và UAV.

 Công an Khánh Hòa vận hành 3 Trụ liên lạc khẩn cấp trên đèo Khánh Lê

Công an Khánh Hòa vận hành 3 Trụ liên lạc khẩn cấp trên đèo Khánh Lê

Với mục tiêu hỗ trợ người dân và du khách trong lĩnh vực an ninh trật tự, an toàn giao thông, chữa cháy và cứu nạn - cứu hộ; nhóm tác giả gồm 3 cán bộ Phòng Quản lý xuất nhập cảnh, Phòng Tham mưu và Phòng An ninh mạng Công an tỉnh Khánh Hòa đã nghiên cứu, chế tạo thành công hệ thống Trụ liên lạc khẩn cấp (SOS) ứng dụng năng lượng tái tạo độc lập và công nghệ viễn thông IoT.

Đông đảo các đại biểu tham dự hội thảo.

Kỳ 1: “Lá chắn” pháp lý cho đô thị thông minh và hạ tầng chiến lược

Trước yêu cầu phát triển bứt phá của TP Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên số, các thách thức an ninh phi truyền thống, tội phạm công nghệ cao và an toàn hạ tầng đô thị đang đặt ra nhiều bài toán hóc búa. Việc Quốc hội xem xét 5 Dự án luật do Bộ Công an chủ trì soạn thảo có ý nghĩa chiến lược đặc biệt. Hệ thống pháp lý đồng bộ này không chỉ tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, tạo “lá chắn” bảo vệ hạ tầng chiến lược và không gian số, mà còn siết chặt quản lý địa bàn từ cơ sở, mang lại cuộc sống bình yên, an toàn cho hơn 14 triệu dân Thành phố mang tên Bác.

“Khu bảo tồn” con người

“Khu bảo tồn” con người

Nhân loại từng mơ về một ngày máy móc có thể suy nghĩ như con người. Giờ đây, khi giấc mơ ấy dần thành hiện thực,con người lại phải chứng minh mình không phải máy móc. Phải chăng chúng ta đang tiến đến một thời đại mà những sản phẩm do con người tạo ra cũng cần được dán nhãn, xác thực và bảo vệ như những giống loài quý hiếm?

Chọn Evo Grand Premia vì “đi nhiều, chi nhẹ”

Chọn Evo Grand Premia vì “đi nhiều, chi nhẹ”

Động cơ 2.250 W, cấu hình 2 pin cho quãng đường tới 262 km giúp VinFast Evo Grand Premia phù hợp với người thường xuyên di chuyển vì công việc. Tiền điện, bảo dưỡng tiết kiệm cùng ưu đãi mua xe 3 triệu đồng tạo thêm lợi thế cho người đang muốn bỏ xăng, lên điện.

Khai mạc Diễn đàn và Triển lãm An ninh tài chính số Việt Nam 2026

Khai mạc Diễn đàn và Triển lãm An ninh tài chính số Việt Nam 2026

Sáng 6/11, tại TP Hồ Chí Minh, Diễn đàn và Triển lãm An ninh tài chính số Việt Nam 2026 khai mạc với chủ đề “AI và Niềm tin số: Kiến tạo lá chắn An ninh Tài chính Việt Nam”. Sự kiện tập trung nhận diện những nguy cơ an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu và tài sản trong quá trình phát triển các dịch vụ tài chính số.

Chuẩn bị thành lập Trung tâm AI ứng dụng đầu tiên tại châu Á đặt ở TP Hồ Chí Minh

Chuẩn bị thành lập Trung tâm AI ứng dụng đầu tiên tại châu Á đặt ở TP Hồ Chí Minh

TP Hồ Chí Minh đang phối hợp với Plug and Play và Đại học Kinh tế TP Hồ Chí Minh (UEH) chuẩn bị thành lập Trung tâm Xuất sắc về Trí tuệ nhân tạo ứng dụng (AI COE) đầu tiên tại châu Á. Trung tâm dự kiến đặt tại TP Hồ Chí Minh, hướng đến kết nối nghiên cứu, doanh nghiệp khởi nghiệp với nguồn vốn và thị trường quốc tế.

Những con chip “Make in Vietnam”: Bước tiến chiến lược trong nỗ lực tự chủ công nghệ lõi

Những con chip “Make in Vietnam”: Bước tiến chiến lược trong nỗ lực tự chủ công nghệ lõi

Chiều 3/11/2026, một dấu mốc quan trọng trong hành trình làm chủ công nghệ bán dẫn của Việt Nam được xác lập khi chip bảo mật VGC v1.0, do các kỹ sư Việt Nam tự thiết kế, chính thức ra mắt. Đây không chỉ là thành quả của một nhiệm vụ nghiên cứu khoa học – công nghệ, mà còn là bước tiến chiến lược trong nỗ lực tự chủ công nghệ lõi, từ đó xây dựng nền tảng để từ đó làm ra nhiều con chip khác.