Theo lời của thư ký báo chí trong văn phòng Thủ tướng Nga, ông Dmitry Peskov, thậm chí những lời gièm pha của kẻ thù, so sánh ông với nhà lãnh đạo Xô viết cũ Leonid Brezhniev “sêm sêm nhau” cũng không hề khiến cho ông Putin phải chau mày.
Bởi lẽ, dù ông Brezhniev có ngồi trên ghế nguyên thủ quốc gia quá lâu theo cách tính của phương Tây thì ông ấy vẫn duy trì được hào khí Nga la tư đủ độ để phương Tây nể sợ. Ông Putin, với phong độ một cán bộ an ninh KGB của mình, cũng sẵn sàng chấp nhận mọi điều tiếng, miễn là làm sao để nước Nga không bị “bắt nạt”. Đã là cán bộ an ninh thì không bao giờ là “cựu”, ngay cả khi đã thôi mang sắc phục và quân hàm.
Ai đã phục vụ dù chỉ một ngày trong KGB thì sẽ luôn giữ được phong độ đó. Nhìn từ góc độ tích cực, Thủ tướng Nga Putin là một nhân vật điển hình trong hệ thống đào tạo và rèn luyện KGB. Chính những bản lĩnh mà ông được đào luyện trong những năm phục vụ trong lực lượng an ninh Xô viết đã giúp ông chèo lái được con thuyền nước Nga đi đúng hướng trong những điều kiện gay cấn như hiện nay.
Lãng mạn chọn nghề
Theo sách Vladimir Putin, sự lựa chọn của nước Nga, ngay từ khi còn học phổ thông, do say mê những hình ảnh sách vở, phim ảnh của những Risard Sorge (nhà tình báo vĩ đại từng báo trước cho Moskva về ngày đại quân phát xít Đức tấn công Liên Xô trong chiến tranh thế giới thứ hai) hay Shtirlits (nhân vật chính trong 17 khoảnh khắc của mùa xuân, tiểu thuyết của Yulian Semenov, về sau được chuyển thể thành bộ phim truyền hình nhiều tập rất ăn khách), Vadimir Putin đã mơ ước trở thành người chiến sĩ tình báo.
Có dạo, cậu học trò Leningrad định trở thành phi công, rồi thủy thủ theo gương các nhân vật trong Thuyền trưởng và đại úy của nhà văn Veniamin Kaverin nhưng sau đó lại trở về với dự định ban đầu. Bộ phim tình báo nhiều tập Thanh kiếm và lá chắn (dựa theo tiểu thuyết cùng tên của nhà văn Vadim Kozhevnikov) cũng đã gây ấn tượng mạnh mẽ nhất, quyết định sự lựa chọn tương lai một cách chắc chắn của Vladimir Putin.
Cậu bé Vova rất kinh ngạc với việc, lắm khi chỉ bằng một lực lượng cực nhỏ, thậm chí chỉ với một người điệp viên mà có thể thực hiện được những nhiệm vụ mà cả một đội quân lớn không làm được.
Một điệp viên đôi khi có thể quyết định số phận của hàng nghìn người. Đó là cách hiểu thời niên thiếu của Vova về nghề tình báo. Ham muốn giúp cho cuộc đời cũng xuất hiện trong lòng Vova từ ước mơ trở thành nhà tình báo, dù có thể chưa vĩ đại nhưng là hữu ích cho dân tộc mình.
Vừa vào lớp 9, Vova đã đánh bạo tìm tới trụ sở chi nhánh KGB ở thành phố quê hương
Cũng theo lời vị cán bộ KGB hôm đó, muốn trở thành nhân viên an ninh, tốt nhất là nên học đại học luật. Thế là tốt nghiệp xong trung học, Vova lập tức xin thi vào Khoa Luật Trường Đại học Tổng hợp quốc gia Leningrad (LGU).
Cha mẹ lúc đầu không đồng ý với sự lựa chọn của con trai vì, với tư cách là một vận động viên thể thao giỏi, Vova có thể không cần thi vẫn được nhận vào một trường đại học khác, thí dụ như Học viện Hàng không dân dụng (đây là một nghề sang trọng và đảm bảo tương lai chắc chắn bậc nhất dưới thời Xô viết).
Thi vào Khoa Luật LGU luôn là một việc khó khăn. Thông thường, khoa này chỉ lấy những ai từng hết hạn phục vụ quân đội trở về. Những cậu bé vừa hết trung học muốn vào đây phải qua một cuộc tuyển lựa rất nghiêm ngặt, lắm khi 40 người mới có 1 người trúng tuyển.
Mà nếu “trượt vỏ chuối” trong kỳ thi đại học là phải đi lính nghĩa vụ ngay. Làm lính nghĩa vụ ở đâu cũng vất vả và các bậc phụ huynh ở đâu cũng muốn con mình không phải sớm dãi nắng dầm mưa ngoài thao trường hay chiến trường. Vị nguyên thủ tương lai đã chọn con đường vượt qua kỳ thi gian nan để theo đuổi ước mơ.
Trong năm cuối cùng ở trung học, cậu chỉ chú tâm ôn luyện những môn cần phải thi nếu muốn trở thành sinh viên Khoa luật LGU. Theo lời ông Putin sau này kể lại, may mà các thầy cô giáo hồi đó cũng dễ tính và cũng suy nghĩ theo cách học là để thi đỗ vào đại học thì mới nên người được nên họ không cấm học trò của mình học tủ.
Vova đã đạt điểm 5 tối đa ở hầu hết các môn thi, chỉ có trong môn văn là anh chịu ở điểm 4 thôi. Cha mẹ anh mừng khôn xiết.
Thực ra, trong lúc Vladimir Putin nhớ rất rõ những gì vị cán bộ KGB nói với cậu bé lớp 9 Vova thì ở chi nhánh KGB của Leningrad, ít ai để tâm tới câu chuyện này. Thậm chí họ còn quên bẵng nó. (Cũng có nguồn tin nói rằng, đối với những thanh niên con nhà nòi, có cha từng phục vụ trong ngành an ninh như Vladimir Putin, KGB rất quan tâm theo dõi để ưu ái trong việc tuyển dụng).
Suốt thời gian Vova học luật, anh không thấy ai từ KGB tới tìm mình cả. Hơn ba năm đã trôi qua. Vova không quay lại trụ sở KGB thêm lần thứ hai vì còn nhớ câu nói “các chú không nhận những ai tự có sáng kiến”. Sắp tốt nghiệp đại học rồi mà mọi sự vẫn lặng như tờ.
Vova trong đầu đã trù tính tìm những chỗ làm khác cho mình. Thứ nhất, có thể xin vào Viện Kiểm sát đặc biệt. Thứ hai, đi làm luật sư. Những chỗ đó, nói cho cùng, cũng là những nơi làm việc sang trọng! Bất ngờ, ở năm thứ tư, có một người tìm tới Vladimir Putin và đề nghị gặp gỡ.
Ông ta không nói ông ta ở đâu, nhưng Vova lập tức linh cảm rõ mọi sự vì ông ta bảo: “Có chuyện liên quan tới việc phân công công tác cho cậu và tôi cần gặp cậu để bàn bạc. Hiện giờ tôi còn chưa muốn nói cụ thể hơn”. Chưa muốn nói cụ thể tức là đã cụ thể rồi. Hai người hẹn gặp lại ngay tại Khoa Luật LGU, ở chỗ gửi quần áo.
Đúng hẹn, Vova đứng chờ. Gần 20 phút trôi qua. Anh đã bắt đầu rủa thầm rồi thất vọng nghĩ: “Khỉ thật, hay là có ai bày trò lỡm mình?!”. Thế nhưng khi anh định bỏ đi thì cái người đã hẹn anh sồng sộc chạy tới, vừa thở, vừa nói:
- Xin lỗi nhé!
Vova cảm thấy thích tác phong giản dị này ngay. Người kia nói tiếp:
- Phía trước còn nhiều thời gian nhưng cậu nghĩ thế nào nếu người ta đề nghị cậu vào làm việc trong “cơ quan”?
“Cơ quan” ở đây có nghĩa là cơ quan an ninh, là KGB. Cách nói tắt này quá quen thuộc với người Nga. Vladimir Putin không thổ lộ với vị khách hôm đó về ước mơ từ thời thơ ấu của mình. Anh chỉ lặng lẽ gật đầu, buồn ngủ đã gặp chiếu manh!
Mọi sự lại lắng đi cho tới đợt phân công công tác cho các sinh viên khóa tốt nghiệp năm 1975. Khi xét đến tên họ Vladimir Putin, đại diện Sở Tư pháp nói: “Chúng tôi sẽ lấy anh này về đoàn luật sư”. Ngay lập tức, vị phái viên phụ trách mọi chuyện liên quan tới KGB ở LGU, trước đấy như đã ngủ gà gật ở góc phòng, bật dậy nói ngay: “Không, vấn đề này đã được quyết định rồi, chúng tôi sẽ đưa anh đó về KGB”. Đôi khi, những ước mơ cháy bỏng lại trở thành hiện thực một cách giản dị như vậy.
Vài hôm sau, Vladimir Putin ký những giấy tờ cần thiết và về làm ở ban thư ký trong chỉ huy sở. Nửa năm sau, anh được cử đi học nghiệp vụ ở một cơ sở nằm ở ngay
Kiên nhẫn đi lên
Thực tế cơ quan an ninh không hẳn đã như những điều mà Vladimir Putin hình dung qua sách vở. Là một trí thức được đào tạo chu đáo, anh vào làm việc trong đội ngũ có cả những người gấp đôi tuổi của mình. Đó là những nhân viên KGB có kinh nghiệm và cái nhìn cuộc sống hết sức đặc thù.
Trong Tự thuật, Thủ tướng Nga kể lại: “Một lần tôi cũng được đưa vào tham gia vào một chiến dịch. Tôi không nhớ rõ chi tiết nữa, nhưng có một người nói: “Chúng ta sẽ làm cái này, làm cái kia. Các anh đồng ý cả chứ?”. Tôi thốt lên: “Không, làm thế không đúng đâu”, “Sao vậy, thế nào là không đúng?”. “Vì làm thế là trái với pháp luật”.
Anh kia ngạc nhiên: “Pháp luật nào cơ?” - Tôi nói ra điều luật cụ thể. Thế nhưng, họ đáp lại: “Chúng ta đã có chỉ thị rồi.” Tôi lại nói về các điều luật. Họ lại không hiểu gì cả. Tôi nói: “Chỉ thị đâu có phải là pháp luật?”. Anh bạn đồng nghiệp của tôi thực sự kinh ngạc: “Đối với chúng ta, chỉ thị chính là pháp luật”.
Anh đã nói vậy một cách chân thành tuyệt đối, không hề có chút gì châm biếm. Các anh ấy đã được giáo dục như thế, đã quen làm việc như thế. Còn tôi thì không thể. Không chỉ riêng tôi mà đại đa số những người thuộc thế hệ của tôi đều như vậy”.
Cũng phải nói thêm là ông Putin trở thành cán bộ an ninh vào những năm KGB đang bị phân hoá dần dưới quyền lãnh đạo của Chủ tịch KGB lúc đó là ông Yuri Andropov (người về sau trở thành Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Liên Xô). Một bộ phận vẫn tiếp tục làm việc theo kiểu cũ, nhưng một bộ phận khác đã nhận thức được tình hình xã hội có nhiều biến đổi.
Dẫu sao, KGB cũng không làm cho Vladimir Putin thất vọng. Cho tới hôm nay, Tổng thống Nga vẫn nhớ lại nhiều người bạn đồng nghiệp của mình với tình cảm mến và trọng vì theo ông, những người cộng sản này “rất lương thiện”. Cũng chính vì đã lọt vào “mắt xanh” của lãnh đạo tình báo đối ngoại nên Vladimir Putin được cử đi học nghiệp vụ đặc biệt khoảng 1 năm tại Moskva.
Rồi người sĩ quan trẻ lại trở về thành phố quê hương và được phân công về Cục 1, tức là cơ quan phản gián, bộ phận ưu tú của ngành an ninh Xôviết. Sau bốn năm rưỡi cố gắng thể hiện mình trong công việc thú vị nhưng không giản đơn này, năm 1983, Vladimir Putin được vào học ở Trường Đại học Cờ đỏ mang tên Yuri Andropov (KI), nay là Học viện Tình báo đối ngoại ở Moskva.
Khi đó, ông là thiếu tá. Tại KI, với cái tên mật Platov, vị nguyên thủ tương lai đã gây ấn tượng rất tốt với các giảng viên nhờ cách ứng xử chuẩn mực, chân thành và trung thực của mình. Dù trời có nóng vã mồ hôi đến mấy nhưng mỗi khi lên gặp thầy, học viên Platov vẫn đóng đủ bộ y phục công vụ...
Có công mài sắt
Ngay từ khi vào trường, Vladimir Putin đã hiểu ra ngay rằng, ông được chuẩn bị cho công tác ở Đức. Vấn đề chỉ còn là ở chỗ cần xác định rằng ông sẽ sang Đông Đức hay Tây Đức... Ngành phản gián Xôviết ở những năm 80 - 90 thế kỷ XX đã bộc lộ khá nhiều điểm yếu, trong đó có tệ nạn “con ông cháu cha” hay được phân công vào những chỗ béo bở (như sang phần phát triển nhất của chủ nghĩa tư bản) nên không phải lúc nào một sĩ quan có trình độ nghiệp vụ tốt cũng được phân công đi làm ở những hướng tốt nhất. Đối với người Nga trong những năm 70 - 80, nước Đức được coi như một dạng “thiên đường” vì mức sống cao hơn hẳn và các tập tục có thể như văn minh hơn.
Theo lời chính ông Putin kể lại, tốt nghiệp KI, ông được cử sang công tác ở CHDC Đức vào cuối năm 1984 đầu năm 1985 (vợ ông phải tới năm 1986 mới sang cùng chồng), thế chỗ cho một người đồng hương Saint Peterburg đã hết nhiệm kỳ công tác ở nước ngoài. Viên sĩ quan tình báo trẻ được biên chế vào Nhóm các lực lượng miền Tây của Liên Xô, trụ sở đóng tại Dresden, một thành phố cổ kính từng được lần đầu nhắc tới trong sách vở từ năm 1216.
Về đoạn đời làm việc ở Đức của Vladimir Putin cho tới nay vẫn tồn tại nhiều thông tin khác nhau. Báo chí phương Tây cho rằng, ở Đức, điệp viên Putin đã có sơ suất nên khi hết hạn công tác trở về nước, ông không được lên thêm một cấp quân hàm như các trường hợp thông thường khác.
Còn đương kim Thủ tướng Nga lại nói, với cương vị một chuyên gia thu thập thông tin, ông đã hoàn thành nhiệm vụ ở CHDC Đức vì trong thời gian ông ở đó, ông đã hai lần được thăng cấp (thông thường, những người khác trong một nhiệm kỳ công tác ở nước ngoài, chỉ được một lần thăng cấp thôi). Nói chung, ông Putin rất kín đáo khi kể về công việc của mình ở CHDC Đức. Ta hãy theo dõi một trích đoạn trả lời phỏng vấn của ông trong cuốn Tự thuật:
- Nhà báo: Người ta bảo rằng, ông từng tham gia chiến dịch Tia sáng. Đó là chiến dịch gì vậy?
- Vladimir Putin: Tôi không biết đích xác. Tôi không làm việc này. Chính tôi cũng không biết nó có được tiến hành hay không. Theo tôi hiểu, có lẽ đó là công việc liên quan tới ban lãnh đạo chính trị CHDC Đức. Tôi không dính dáng gì tới nó cả.
- Nhưng người ta bảo chính ông đã kiểm soát cựu Bí thư Thành uỷ Dresden, Hans Modrof?
- Tôi có gặp Modrof đâu đó hai ba lần tại các buổi tiếp tân chính thức. Chỉ có vậy thôi. Ông ấy tiếp xúc với những người ở cấp độ khác tôi - thí dụ như Tư lệnh tập đoàn quân, Trưởng sĩ quan liên lạc... Nói chung, tôi không làm những việc liên quan tới các quan chức đảng. Kể cả về phía chúng ta. Đấy là việc cấm.
- Thế không phải ông đã thu thập được tài liệu về máy bay tiêm kích “Eurofighter”ư?
- Tôi không làm tình báo kỹ thuật. Sao họ lại bịa chuyện về tôi như thế nhỉ? Thực nhảm nhí!
- Có lẽ làm vậy để cho giống một siêu điệp viên! Còn ông thì lại từ chối tất cả. Vậy vì sao mà ông lại được thăng cấp?
- Vì những thành tích cụ thể trong công việc. Chúng được đo bằng số lượng những đơn vị thông tin tuyển lựa được. Tôi thu thập những thông tin từ những nguồn nằm trong khu vực tôi phụ trách, biên soạn lại rồi gửi về chỉ huy và nhận được những đánh giá cụ thể.
- Ông trả lời như một điệp viên, tức là không trả lời gì cả. Còn cựu Thủ trưởng của Cơ quan Tình báo Đông Đức Markus Volf đã xúc phạm tới ông. Ông Volf cho rằng, huy chương đồng “Vì những công trạng đối với Quân đội nhân dân CHDC Đức” đã từng được trao cho ông, gần như là cô thư ký nào cũng được nhận, nếu như cô ấy không có sai phạm gì lớn.
- Markus Volf nói đúng và chẳng có gì xúc phạm tới tôi trong lời lẽ của ông ấy cả. Ngược lại là đằng khác. Ông ấy đã khẳng định lại giúp tôi rằng, tôi đã không có sai phạm gì lớn. Tuy nhiên, theo tôi, huy chương đó không phải tên là “Vì những công trạng...”, mà là “Vì những công trạng nổi bật đối với Quân đội nhân dân CHDC Đức”.
- Ông có lo là sẽ có những bài báo nào đó giật gân viết về ông từ nước Đức không? Chẳng hạn khi cuộc bầu cử tới gần...
- Không, nói thực là không!
Ông Putin có thể không lo nhưng các nhà báo phương Tây vẫn cố gắng đi tìm lại dấu vết quá khứ của ông ở Đức. Đó là nghề của họ! Những bài viết trên báo chí phương Tây về giai đoạn công tác ở CHDC Đức của Vladimir Putin thường là không có cơ sở chắc chắn nhưng qua đó, có thể thấy dụng ý khá rõ của họ trong những cố gắng tìm được những thông tin hấp dẫn để câu khách...
Ngày 8/1/2000, báo Đức Saechsische Zeitung, dẫn các nguồn tin mà tòa soạn cho là của tình báo CHLB Đức, khẳng định, Vladimir Putin từng đến Đức lần đầu là vào năm 1975 (chứ không phải là vào năm 1984). Khi đó, ông mang danh nghĩa phóng viên thường trú của TASS, hãng thông tấn chính thức của Liên Xô. Hồi cuối những năm 70, ông bị trục xuất khỏi Tây Đức vì tội danh làm tình báo... Tính chính xác của thông tin này tới nay vẫn chưa được kiểm chứng.
Còn theo một nguồn tin báo chí khác ở phương Tây, tháng giêng năm 1990, Vladimir Putin đã tuyển mộ cho KGB một nhân viên Cơ quan An ninh CHDC Đức (Stazi) tên là Claus Zuhold. Tới cuối năm 1990, y đã “chuyển làn” sang hợp tác với phía Tây Đức và cung cấp cho đối phương tên họ 15 điệp viên người Đức trong mạng lưới của KGB ở
Sau khi Zuhold đào tẩu, Vladimir Putin với trách nhiệm là người đã tuyển mộ y làm việc cho KGB, bị triệu hồi về nước. Khi ấy, ông đang là trung tá.
Mới đây, Claus Zuhold ở tuổi 43 đã kể trên tờ The Sunday Times (Anh) những gì y biết về đương kim Thủ tướng Nga. Theo lời y, lần đầu y gặp mặt Vladimir Putin là vào năm 1985. Chuyện diễn ra như sau trong lời kể của Zuhold:
“Cứ vào thứ năm hàng tuần, từ 7 giờ tới 9 giờ, một số sĩ quan Stazi chúng tôi lại chơi bóng đá”.
Khi trận đấu bóng đá kết thúc, các đồng nghiệp trong ngành an ninh hai nước hẹn gặp nhau vào dịp khác. Volodia nhận lời mời của Zuhold đi ra ngoại ô chơi. Claus Zuhold kể tiếp:
- Chúng tôi đi bằng chiếc Lada xám của ông ấy. Vợ ông ấy lúc đó còn đang ở Nga. Chúng tôi đã ở bên nhau cùng vợ tôi gần một ngày. Đó là lần đầu tiên chúng tôi trò chuyện thoải mái với nhau. Tôi luôn thấy ông ấy là một người thú vị. Ông ấy kể vài chuyện tiếu lâm về cảnh sát và một chuyện về người Do Thái, điều làm tôi và vợ tôi hơi ngạc nhiên... (Nói chung, ông Putin kể chuyện tiếu lâm rất có duyên - NTT) Chúng tôi trò chuyện nhiều về lịch sử, văn học và triết học. Ông ấy rất kính phục nền văn hoá và tính kỷ luật Đức. Ông ấy rõ ràng là tự hào vì mình thuộc về KGB. Ông ấy yêu thích những ca khúc nói về quá khứ vĩ đại của nước Nga và những người anh hùng Nga.
Trong 5 năm hai bên đã gặp gỡ vô số lần. Nhiều bận họ trò chuyện cùng nhau trong căn hộ hai phòng của tình báo viên Xô viết trên phố Radeberger ở
Vẫn theo lời kể của Claus Zuhold:
- Có lần, vào mùa hè, ông ấy đi picnic tới khu vườn nhà tôi. Đó là khu vườn nhỏ, nằm đối diện với doanh trại các đơn vị Xô viết. Tôi kể một cách hài hước về chuyện binh lính lấy trộm rau trong vườn nhà tôi thế nào. Đấy là lần đầu tiên tôi thấy ông ấy bật cười một cách khoái trá thực sự...
Nói chung, Putin là người ít lời, thường để cho những người khác nói ra mọi sự. Phong thái ông ấy cởi mở, thân thiện và bằng cách này khêu gợi người khác cởi mở với mình, nhưng lại luôn kiểm soát hành vi của mình một cách chặt chẽ. Trong các cuộc nhậu, bao giờ ông Putin cũng cố gắng uống ít hơn những người ngồi cùng bàn từ ba cốc trở lên... --PageBreak--
Thực ra, vị Tổng thống tương lai rất thích bia Đức và uống khá nhiều bia. Theo chính lời ông kể lại, ở CHDC Đức, mỗi tuần ông đi tới vùng Radeberg (nơi có nhà máy sản xuất loại bia hơi ngon nhất Đông Đức) mua một bình 3,8 lít bia về cho cả 7 ngày sau... Cũng vì thường xuyên uống bia nhiều mà Vladimir Putin trên đất Đức đã tăng cân lên tới 85 kg. Về sau, tập thể thao mãi ông mới hạ xuống còn 75 kg...
Theo Claus Zuhold, Vladimir Putin là một điệp viên tốt. Trong thời gian ở Đức, ông đã tuyển mộ được cho KGB cả thanh tra cảnh sát của thành phố
Cũng phải nói rằng, Vladimir Putin luôn có thái độ châm biếm khi đề cập tới những thông tin mà báo chí phương Tây nói về ông. Trong Tự thuật, ông nói rằng, ở CHDC Đức ông đã làm việc trong lĩnh vực tình báo chính trị, tức là thu thập thông tin về các chính khách và các kế hoạch của đối thủ tiềm tàng.
Điệp viên chỉ là tốt
Cũng trong Tự thuật, ông Putin có kể lại cuộc gặp với cựu Ngoại trưởng Mỹ Henry Kissinger năm 1991. Khi đó có một ủy ban mang tên gọi là Kissinger-Sobtchak (Anatoly Sobtchak bấy giờ là Chủ tịch Xô viết thành phố ở “kinh đô phương Bắc”) nhằm thu hút đầu tư vào Saint Peterburg.
Ông Putin lúc đó đang làm trợ lý đối ngoại cho ông Sobtchak nên phải lĩnh trách nhiệm đi đón ông Kissinger ở sân bay. Hai người vào ngồi cùng một xe hơi. Vốn bản tính tò mò, ông Kissinger hỏi ông Putin đủ thứ chuyện, như từ đâu tới, đã làm gì...
Trong dáng điệu bên ngoài ông Kissinger như đang ngủ gật nhưng thực ra ông ta lại nghe thấy hết và nhìn thấy hết. Hai người nói chuyện thông qua phiên dịch. Ông Kissinger hỏi: “Ông làm việc ở đây lâu chưa?”. Ông Putin trả lời: “Gần một năm”. Tiếp theo câu chuyện diễn ra như sau:
- Thế còn trước nữa?
- Tại Xô viết
- Thế trước Xô viết
- Trong trường đại học.
- Còn trước cả trường đại học?
- Trước đó thì tôi là quân nhân.
- Trong lực lượng nào?
Ông Putin tưởng rằng câu trả lời tiếp theo của ông sẽ làm cựu cố vấn an ninh Kissinger cụt hứng: “Tôi là tình báo viên”. Thế nhưng, ông này vẫn điềm tĩnh: “Ông đã làm việc ở nước ngoài phải không?- “Đúng, ở Đức”. “Thế ở Đông Đức hay Tây Đức?”. “Đông Đức”.
Ông Kissinger nói luôn: “Mọi người ra trò đều từng bắt đầu trong ngành tình báo. Tôi cũng thế”. Cho tới hôm nay, ông Putin vẫn còn tỏ ra tâm đắc với câu nói của ông Kissinger và thường kể lại câu chuyện này trong các buổi họp báo lúc đi công du ở nước ngoài mỗi khi có phóng viên nào đó ra câu hỏi quen thuộc về quá khứ KGB của ông...
Một bận trả lời phỏng vấn cho báo Pháp Le Figaro hồi tháng 11/2000, ông Putin cũng nhấn mạnh: “Không có lý do nào để đánh giá thấp công việc của các nhân viên tình báo: nghề của họ rất giống với nghề nhà báo. Tại Mỹ, trước khi trở thành Phó Tổng thống rồi Tổng thống, George Bush (cha) đã từng làm Giám đốc CIA. Tại sao điều đó được coi là bình thường ở nước khác chứ không phải nước Nga?”...
Cũng trong cuộc gặp đáng nhớ ấy, ông Kissinger còn nói: “Ông biết không, bây giờ người ta đang phê phán tôi về quan điểm của tôi đối với Liên bang Xô viết. Tôi cho rằng, Liên Xô không nên rút khỏi Đông Âu một cách vội vã như thế. Chúng ta đã làm cán cân lực lượng trên thế giới thay đổi quá nhanh và điều này có thể dẫn tới những hậu quả không đáng mong đợi. Giờ thì người ta cho rằng tôi đã dự đoán sai lầm.
Người ta bảo, đấy, Liên Xô đã đi rồi, mọi chuyện vẫn bình thường cả chứ, vậy mà ông bảo là không thể làm được. Tôi quả thực đã cho là không thể làm được như thế”. Suy nghĩ một lát, Henry Kissinger nói tiếp: “Thú thực là, tới bây giờ tôi vẫn không hiểu, vì sao Gorbachev lại làm như vậy”.
Ông Putin ngay từ buổi đó đã nói ngay với ông Kissinger: “Ông đã đúng”.
Sau này, khi đã đắc cử Tổng thống Nga rồi, ông vẫn đồng tình với ý kiến của cựu Ngoại trưởng Mỹ. Hơn ai hết, với kinh nghiệm cá nhân trong quá khứ và những gì đang phải chứng kiến, ông Putin thấu hiểu những hậu quả không đáng mong đợi, đó là chính sách sai lầm của Moskva dưới thời Mikhail Gorbachev
