‘Thù nhà nợ nước trả xong anh về!’

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước đã có hàng vạn cán bộ Công an chi viện cho An ninh miền Nam. Họ là những người con ưu tú của miền Bắc "không sờn lòng, không tiếc tuổi xanh", lên đường bảo vệ Tổ quốc, để lại phía sau là hậu phương với bao nhớ thương da diết…

Hơn 4.300 ngày đằng đẵng chờ chồng, nuôi con

Bây giờ, trong căn nhà nhỏ nằm sâu trong một con hẻm yên tĩnh của gia đình Thiếu tướng Phan Văn Lai (nguyên Chánh Thanh tra Bộ Công an) đã thiếu đi bóng dáng của người vợ rất mực thảo hiền. Từ ngày cụ Nguyễn Thị Y (vợ Thiếu tướng Phan Văn Lai) mất đi là khoảng trống mênh mông trong lòng người ở lại… Nhớ  ngày cụ Y còn sống, tôi thường đến chơi và trò chuyện. Cụ Y đã kể về những năm tháng đằng đẵng xa chồng, một mình nuôi 3 con nhỏ, nuôi mẹ chồng già yếu…

Thiếu tướng Phan Văn Lai sinh ra trong một gia đình có truyền thống yêu nước ở xã Phương Định (Trực Ninh, Nam Định). Ông tham gia cách mạng từ lúc còn niên thiếu. Người anh cả hy sinh trong kháng chiến chống Pháp. Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, ba anh em ông đều tình nguyện vào Nam chiến đấu. Người em út Phan Ngọc Sơn hy sinh năm 1972 ở chiến trường Khu V.

Vợ chồng đồng chí Phan Văn Lai .
Vợ chồng đồng chí Phan Văn Lai .

Trước khi  vào chi viện cho An ninh miền Nam, ông Lai là Phó Chánh văn phòng Công an tỉnh Hà Nam. Ngày ông lên đường (20/1/1964) để lại phía sau mẹ già, vợ trẻ và 3 đứa con thơ. Trước khi vào Nam, ông Lai lên học ở Trường C500. Một lần về thăm nhà, ông ngập ngừng dặn vợ: “Trước ngày 20/1, nếu anh không về thì cho con lên chơi nhé”. Người vợ trẻ linh tính có chuyện quan trọng, đã thu xếp công việc rồi lên gặp chồng. Bà Y được chồng đưa ra một quán phở ở thị xã Hà Đông “chiêu đãi”. Nhìn bát phở nóng bốc khói nghi ngút nhưng chẳng ai ăn, nước mắt cứ chảy giàn giụa khi biết tin ông Lai đang chuẩn bị vào Nam chiến đấu.Phan Văn Lai đặt vào tay vợ bài thơ : “Xa em muôn dặm nghìn trùng/ Mối tình chung thủy sắt son tạc lòng/ Bắc Nam liền dải chung dòng/ Thù nhà nợ nước trả xong anh về”. Bùi ngùi xúc động, bà Y nghẹn ngào động viên chồng an tâm ra đi chiến đấu.

Kể từ ngày hôm đó, mẹ con, bà cháu bồng bế nhau trở về quê ngoại ở huyện Duy Tiên (Hà Nam) vật lộn với cuộc sống thiếu thốn trăm bề. Hằng ngày, ngoài việc cơ quan, bà Y còn phải đi bốc vác thuê để kiếm tiền nuôi con, nuôi mẹ chồng già yếu. Một lần vào ngày 27 Tết, bà Y về Phủ Lý để lấy quà Tết thì có người nói ông Lai đã hy sinh. Bà quỵ xuống ngay lề đường…

 Nén nỗi đau trong lòng, bà Y tiếp tục gắng gượng nuôi các con ăn học thành người cho đến ngày đất nước thống nhất. Và, niềm vui vỡ òa sau 12 năm "nếm mật nằm gai" ở chiến trường Bình Trị Thiên, ông Phan Văn Lai đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ trở về. Suốt 12 năm ròng, ông đã hiến dâng sức lực trí tuệ cho mảnh đất miền Nam ruột thịt. Nhiều đồng đội của ông đã hy sinh ở chiến trường. Ngày trở về, mái tóc vợ đã muối tiêu, các con đã lớn khôn, niềm vui hội ngộ thật khó lời nào tả xiết…

"Em ơi đợi anh về"

Chúng tôi đã gặp vợ chồng ông bà Phạm Bạn và Nguyễn Thị Kim Xô, họ đã từng có một mối tình sắt son chung thủy đầy cảm động trong khi đất nước chìm trong khói lửa chiến tranh.

Năm 1969, Phạm Bạn khi đó đang công tác ở Cục Cảnh vệ (nay là Bộ Tư lệnh Cảnh vệ) đã tạm biệt người vợ sắp cưới lên đường chi viện cho chiến trường miền Nam. Trực tiếp làm nhiệm vụ tiếp cận đồng chí Phạm Văn Xô (Hai Già), vượt đường Trường Sơn vào Nam và hoạt động chỉ đạo cách mạng miền Nam tại căn cứ Trung ương Cục từ năm 1970 đến ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng.

Những năm tháng tạm biệt quê nhà, xa người vợ sắp cưới, Phạm Bạn luôn ở trong cảnh “đêm Bắc ngày Nam” nhớ nhung da diết. Vượt qua tất thảy bệnh tật lúc ở R (Tây Ninh), sống trong hầm sâu dưới làn mưa bom bão đạn, Phạm Bạn đã vượt qua mọi hy sinh gian khổ để bảo vệ an toàn cho các đồng chí cán bộ Trung ương Cục miền Nam.

Vợ chồng đồng chí Phạm Bạn - Kim Xô.
Vợ chồng đồng chí Phạm Bạn - Kim Xô.

Những lá thư gửi về từ chiến trường chan chứa yêu thương: “Ngày 20/5/1971, Kim Xô em nhớ thương! Mỗi lần viết thư gửi về em, anh thường ước mong giá nó là một cánh chim để em mau chóng được biết nhiều tin anh. Nhưng đường về đến em như người ta thường nói có núi cao vực sâu… Cũng vì thương và yêu em mà anh không muốn để mình em phải khổ. Có nhiều lúc anh nhớ nhà và nhớ em da diết. Anh không biết nói thế nào để em hiểu. Chỉ biết rằng trên bước đường anh đi, có thêm sức mạnh khi nghĩ đến em. Nhưng nếu vì thời gian và điều kiện thì em cứ làm như anh đã nói. Anh nói vậy em có hiểu không Xô?”.

Nỗi nhớ thương người vợ chưa cưới ở hậu phương đã khiến người cán bộ Cảnh vệ ấy suy nghĩ rất nhiều. Mỗi lá thư anh đều khuyên người yêu đừng chờ đợi, hãy tìm người khác để xây dựng hạnh phúc gia đình nhưng Kim Xô không lay chuyển ý chí, vẫn dành trọn trái tim và tình yêu cho ông.

Kim Xô viết: “Anh Bạn thân thương của em! Anh có hiểu cho lòng em không. Em không biết nói gì, nhớ thương thì nhiều nhưng viết sao cho hết được. Nếu anh thực sự yêu thương thì anh đừng khuyên em đi bước nữa mà em đau khổ lắm! Em hiểu lòng anh, chỉ vì thương em nhiều quá mà lo cho em. Nhưng anh có hiểu, nó đã giày vò em gần một năm nay từ khi anh ra đi. Anh nhớ thương! Chiến tranh phải có đổ máu và hy sinh, nhưng biết bao phụ nữ đã chịu đựng được thì sao em lại không? Sức khỏe em vẫn tốt, anh đừng lo lắng gì nhiều mà cố gắng công tác thật tốt anh nhé chờ ngày đoàn viên”.

Cứ vậy, người ở ngoài mặt trận lo cho người ở quê nhà, người ở hậu phương động viên, chia sẻ chờ đợi người ở tiền tuyến khiến nỗi nhớ cứ đầy vơi. Quyết đợi chờ, Kim Xô đã nhiều lần tìm về quê Phạm Bạn ở Vĩnh Bảo, Hải Phòng để thăm gia đình, động viên cha mẹ anh hãy giữ gìn sức khỏe, chờ ngày đất nước giải phóng. Hai người đã viết cho nhau cả trăm lá thư, gửi vào đó muôn ngàn nỗi nhớ thương da diết. Những lá thư này đã là sợi dây vô hình trói chặt ông và Kim Xô với nhau. Nó như thứ keo kết dính họ lại, cho dù chiến tranh còn dài, cho dù có phải hy sinh thì điều đó không hề lay chuyển. Những lời yêu thương, đợi chờ qua những cánh thư như tiếp thêm sức mạnh cho đôi lứa làm tròn nhiệm vụ.

Năm 1975, trong đoàn quân chiến thắng, Phạm Bạn trở về làm đám cưới với người con gái đã vò võ đợi chờ hơn 6 năm trời đằng đẵng. Thi thoảng, tôi vẫn đến thăm hai cán bộ Cảnh vệ năm xưa ở phố Quán Thánh (Hà Nội). Căn nhà nhỏ vẫn ăm ắp niềm hạnh phúc, họ vẫn thương yêu nhau như thuở ban đầu. 

Kim Quý

Các tin khác

Tham gia gìn giữ hoà bình để bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa

Tham gia gìn giữ hoà bình để bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa

Hoạt động gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc (GGHB LHQ) của lực lượng CAND không chỉ là thực hiện nghĩa vụ quốc tế cao cả, mà chính là phương thức hữu hiệu để thiết lập phòng tuyến an ninh và vành đai bảo vệ từ bên ngoài biên giới lãnh thổ. Đây là cách tiếp cận chủ động nhằm khẳng định vị thế quốc gia, đồng thời trực tiếp bảo vệ môi trường hòa bình, ổn định để phát triển đất nước bền vững từ sớm, từ xa.

Xây dựng 46 căn nhà tình nghĩa và cải tạo 4 điểm trường ở Cà Mau

Xây dựng 46 căn nhà tình nghĩa và cải tạo 4 điểm trường ở Cà Mau

Ngày 1/7, Công an tỉnh Cà Mau phối hợp Văn phòng Cơ quan CSĐT (Bộ Công an) và Quỹ kiến tạo ước mơ (Tập đoàn VNG) tổ chức khởi công xây dựng 46 căn nhà tình nghĩa tặng hộ dân khó khăn và xây mới, cải tạo 4 điểm trường trên địa bàn phường Giá Rai, xã Định Thành và xã Gành Hào, tỉnh Cà Mau.

"Chiến sĩ số" kể chuyện đánh án trên không gian mạng

"Chiến sĩ số" kể chuyện đánh án trên không gian mạng

Áp lực đối với các cán bộ Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao càng lớn hơn khi công nghệ thay đổi liên tục, đặc biệt vào thời điểm hiện nay khi các đối tượng tận dụng triệt sự trợ giúp của AI. Cuộc chiến của họ bởi thế không chỉ là đấu trí với tội phạm mà đó là việc nâng cao nhận thức của người dùng Internet.

Quyết tâm xây dựng “vùng xanh” ma túy dưới chân núi Bà Nà

Quyết tâm xây dựng “vùng xanh” ma túy dưới chân núi Bà Nà

Trong lộ trình xây dựng “Xã không ma túy” vào năm 2028, Công an xã Bà Nà (TP Đà Nẵng) đang đóng vai trò là lực lượng nòng cốt, kiên trì đấu tranh ngăn chặn có hiệu quả với các loại tội phạm và tệ nạn ma túy, giữ gìn sự bình yên cho từng mái nhà, từng khu dân cư.

Công an xã Cần Yên kịp thời hỗ trợ người dân ứng phó mưa lũ

Công an xã Cần Yên kịp thời hỗ trợ người dân ứng phó mưa lũ

Trước diễn biến phức tạp của mưa lớn, ngập lụt trên địa bàn, lực lượng Công an xã Cần Yên, tỉnh Cao Bằng đã khẩn trương triển khai các phương án ứng phó, tổ chức lực lượng trực, ứng trực 24/24 giờ, sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ cứu hộ, cứu nạn, bảo đảm an toàn tính mạng và tài sản của Nhân dân.

Bài 1: Đô thị đặc biệt tăng tốc phục vụ nhân dân

Bài 1: Đô thị đặc biệt tăng tốc phục vụ nhân dân

Lời tòa soạn: Dưới sự chỉ đạo quyết liệt của Đảng ủy Công an Trung ương, lãnh đạo Bộ Công an, sau hơn một năm triển khai mô hình Công an địa phương 2 cấp, bộ máy đã trở nên tinh gọn hơn, chỉ huy thông suốt, phân công rõ ràng, cán bộ, chiến sĩ ngày càng gần dân, sát dân hơn.

Thứ trưởng Đặng Hồng Đức và đoàn công tác thăm Đại sứ quán Việt Nam tại Nhật Bản.

Bộ Công an mở rộng hợp tác với các đối tác Nhật Bản

Đây là chuyến thăm có ý nghĩa quan trọng trong việc mở rộng, tăng cường hợp tác giữa Bộ Công an Việt Nam và các cơ quan chức năng phía Nhật Bản trong lĩnh vực y tế, đào tạo, phát triển khoa học, công nghiệp an ninh, phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ.

Hiện thực hóa Đề án 06: Chi trả an sinh xã hội qua tài khoản ngân hàng

Hiện thực hóa Đề án 06: Chi trả an sinh xã hội qua tài khoản ngân hàng

Từ ngày 1/7/2026, hàng trăm nghìn người dân thuộc diện hưởng chính sách an sinh xã hội trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa chính thức nhận tiền thông qua tài khoản ngân hàng. Đây là bước tiến quan trọng trong hành trình hiện thực hóa Đề án 06 của Chính phủ, thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia và xây dựng nền hành chính phục vụ ngày càng hiện đại, công khai, minh bạch.

Công an TP Hồ Chí Minh luôn gần dân, sát dân…

Bài 4: Giữ vững an ninh trật tự, thúc đẩy kinh tế-xã hội phát triển bền vững

TP Hồ Chí Minh, đô thị đặc biệt, trung tâm kinh tế, tài chính, đối ngoại và đổi mới sáng tạo hàng đầu của cả nước. Đằng sau những công trình biểu tượng rực rỡ, những tuyến phố sôi động, sầm uất là dòng chảy bình yên được bảo vệ vững chắc. Chặng đường lịch sử phát triển của TP Hồ Chí Minh luôn có sự đóng góp to lớn của lực lượng Công an nhân dân, tạo điểm tựa vững chắc trong hành trình giữ vững trật tự kỷ cương vì sự phát triển bền vững của Thành phố mang tên Bác.

Phát huy truyền thống anh hùng, lực lượng An ninh đối ngoại hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia trong kỷ nguyên mới

Phát huy truyền thống anh hùng, lực lượng An ninh đối ngoại hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia trong kỷ nguyên mới

Báo Công an nhân dân trân trọng giới thiệu bài viết “Phát huy truyền thống anh hùng, lực lượng An ninh đối ngoại hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia trong kỷ nguyên mới” của Đại tướng Lương Tam Quang - Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Đảng ủy Công an Trung ương, Bộ trưởng Bộ Công an.

“ADN - Hành trình nối lại mạch nguồn": Mệnh lệnh từ trái tim, quyết tâm đưa các liệt sĩ trở về

“ADN - Hành trình nối lại mạch nguồn": Mệnh lệnh từ trái tim, quyết tâm đưa các liệt sĩ trở về

Chương trình nghệ thuật tri ân, Gala "ADN - Hành trình nối lại mạch nguồn" đã truyền đi thông điệp về trách nhiệm, nghĩa tình và quyết tâm của Đảng, Nhà nước cùng lực lượng CAND trong hành trình chạy đua với thời gian để tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, góp phần nối lại những mạch nguồn yêu thương còn dang dở sau chiến tranh.

Cống hiến thầm lặng và những chiến công vẻ vang

Cống hiến thầm lặng và những chiến công vẻ vang

80 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành của lực lượng An ninh nhân dân là chặng đường dài được dệt nên bằng lòng trung thành tuyệt đối, sự hy sinh, cống hiến thầm lặng và những chiến công vẻ vang. Hòa chung dòng chảy anh hùng ấy, lực lượng An ninh Công an TP Hà Nội luôn tự hào giữ vai trò nòng cốt, đi đầu trên mặt trận bảo vệ an ninh quốc gia tại Thủ đô.

Thêm "mắt thần" AI, nâng cao hiệu quả điều hành giao thông Thủ đô

Thêm "mắt thần" AI, nâng cao hiệu quả điều hành giao thông Thủ đô

Sau hơn nửa năm vận hành hệ thống điều hành giao thông thông minh giai đoạn 1, hiệu quả từ việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong bảo đảm TTATGT đã được khẳng định. Từ kết quả đó, Công an TP Hà Nội đang khẩn trương triển khai giai đoạn 2 dự án nâng cấp Trung tâm Thông tin chỉ huy và mở rộng hệ thống camera AI trên toàn thành phố, hướng tới xây dựng nền tảng quản lý giao thông hiện đại bằng dữ liệu số.

Bộ trưởng Lương Tam Quang gặp song phương Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Campuchia và Bộ trưởng Bộ Công an Lào

Bộ trưởng Lương Tam Quang gặp song phương Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Campuchia và Bộ trưởng Bộ Công an Lào

Ngày 30/6, tại Thủ đô Phnom Penh, Đại tướng Lương Tam Quang, Uỷ viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an có các cuộc gặp song phương với Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Campuchia Sar Sokha và với Thượng tướng Vanthong Kongmany, Bí thư Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Công an Lào.

Mũi nhọn trên mặt trận bảo vệ an ninh kinh tế

Mũi nhọn trên mặt trận bảo vệ an ninh kinh tế

Khối doanh nghiệp Nhà nước và tư nhân cần tiếp tục đồng hành; là các lực lượng tiên phong kiến tạo phát triển, dẫn dắt, mở đường, thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hoá trong kỷ nguyên mới; đẩy mạnh nghiên cứu, đổi mới và áp dụng khoa học công nghệ, nâng cao năng lực cạnh tranh để góp phần xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ, tự lực, tự cường, bảo đảm an ninh kinh tế.

Cảnh báo hành vi lôi kéo đông người trái pháp luật tại các dự án ở Hà Nội

Cảnh báo hành vi lôi kéo đông người trái pháp luật tại các dự án ở Hà Nội

Nhà nước luôn tôn trọng và đảm bảo quyền khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh của công dân theo quy định của pháp luật. Mọi kiến nghị, khiếu nại liên quan đến đất đai, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đều được các cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận, xem xét và giải quyết theo trình tự, thủ tục luật định. Mọi quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của công dân đều được Nhà nước bảo vệ.