Thấy gì từ vụ các tài khoản Golden Lotus và Yahoo bị đánh cắp?

Mới đây, việc Yahoo xác nhận 500 triệu tài khoản thành viên của hãng bị đánh cắp thông tin đã dấy lên mối lo ngại về việc bảo vệ dữ liệu cá nhân và nhận thức về an toàn thông tin khi “sống” trên môi trường Internet hiện đang ở mức báo động.

Các dữ liệu mà hacker tấn công và lấy được từ Yahoo có thể bao gồm họ tên, địa chỉ email, số điện thoại, ngày sinh, câu hỏi và câu trả lời bí mật. Yahoo cho rằng thông tin thẻ tín dụng, tài khoản ngân hàng hay các mật khẩu không mã hóa vẫn được bảo vệ bởi nó được lưu trên một hệ thống khác. Yahoo cũng thừa nhận, một số dữ liệu người dùng đã bị sử dụng, nhưng không ước tính có bao nhiều thành viên thật sự bị ảnh hưởng.

Hãng công nghệ Yahoo thừa nhận thông tin 500 triệu thành viên bị đánh cắp.
Hãng công nghệ Yahoo thừa nhận thông tin 500 triệu thành viên bị đánh cắp.

Trước đó, hồi tháng 7/2016, hệ thống của Hãng Hàng không Quốc gia Việt Nam (Vietnam Airlines) bị tấn công, thông tin về việc giải mã thành công mật khẩu của hơn 400 ngàn khách hàng chương trình Bông Sen Vàng - Golden Lotus, được lan truyền trên mạng.

Hacker đã công bố lên mạng danh sách hơn 400.000 khách hàng thuộc nhóm Golden Lotus trong đó chứa nhiều thông tin quan trọng như: Tên, Ngày sinh, Địa chỉ, Điểm tích lũy, Tài khoản hội viên, Mật khẩu, Email,… trong đó mật khẩu đã được mã hóa và email được sửa toàn bộ thành xxxx, chỉ để lại phần tên miền sau @.

Ngay sau khi danh sách này bị công bố, Vietnam Airlines đã có thông báo kêu gọi khách hàng đổi mật khẩu, tuy nhiên có thể chắc chắn rằng vẫn còn nhiều khách hàng chưa biết hoặc… không để ý đến.

Quan sát danh sách mật khẩu nhận thấy đây không phải là kiểu mã hóa mật khẩu một chiều (sử dụng hàm băm) mà chỉ là một phương pháp mã hóa khá đơn giản.

Sau khoảng hơn nửa tiếng tiến hành thử nghiệm giải mã, anh bạn tôi – một chuyên viên của Văn phòng Bộ Thông tin & Truyền thông, mà tên tuổi gắn liền với trò chơi Lines 98 khá phổ biến tại Việt Nam hồi đầu những năm 2000, đã có được hơn 400 ngàn mật khẩu của các thành viên chương trình Bông Sen Vàng.

Thử đối chiếu qua một vài người bạn, chúng tôi được xác nhận đúng mật khẩu, ngoài ra cũng có thể dễ dàng xác nhận bằng mắt thường các mật khẩu sau khi được giải mã.

Mặc dù trên các phương tiện thông tin đại chúng đã phân tích mổ xẻ khá nhiều chiều, nhiều góc nhìn từ kỹ thuật đến khía cạnh quản lý, tuy nhiên vấn đề lộ mật khẩu và các hậu quả, rủi ro của nó thì lại ít được đề cập đến.

Thậm chí bạn bè của chúng tôi, một số thì dửng dưng “tưởng mật khẩu nó công bố trong file excel rồi mà”, một số đã từng mở file excel thì ngạc nhiên “tưởng nó hash rồi cơ mà” (hash - hàm băm mã hóa 1 chiều, gần như không có khả năng giải mã).

Thực sự vấn đề nghiêm trọng hơn những gì mọi người vẫn tưởng. Các mật khẩu này được đặt một cách vô cùng bất cẩn, có thể do chính người dùng đặt, cũng có thể nhân viên khi nhập dữ liệu đã đặt hộ khách hàng.

Chúng tôi đã thử làm một bảng thống kê, và không ngoài dự đoán khi mật khẩu 123456 được sử dụng phổ biến nhất - chiếm tới 6,22%, tiếp đến là những mật khẩu “dễ đoán như ăn kẹo” abc123, vietnam, iloveyou,…

Bảng thống kê hành vi đặt mật khẩu các tài khoản Golden Lotus.

Bảng thống kê hành vi đặt mật khẩu các tài khoản Golden Lotus.

Điều đáng nói ở đây là có bao nhiêu hệ thống tại Việt Nam đang lưu trữ mật khẩu khách hàng “hớ hênh” như vậy? Nên biết rằng, hầu như tất cả các hệ thống đơn giản nhất hiện nay cũng sử dụng hàm băm (hash) mã hóa 1 chiều để lưu trữ mật khẩu chỉ phục vụ cho mục đích kiểm tra đúng sai. Bởi sau khi mật khẩu đã được mã hóa (băm) thì cho dù bị lộ cũng không ai có thể dò ra được chính xác mật khẩu gốc là gì.

Ngay sau vụ việc thông tin thành viên chương trình Bông Sen Vàng bị lộ lọt, các cơ quan chức năng đã có văn bản cảnh báo gửi đi các nơi, Vietnam Airlines cũng có thông báo đề nghị khách hàng đổi mật khẩu Golden Lotus của mình trên hệ thống sau khi được khắc phục.

Tuy nhiên có một việc chưa được đề cập đến đó là hậu quả của việc giải mã được mật khẩu, khi đó mật khẩu kèm theo tên, địa chỉ của khách hàng bị lộ, và không có gì đảm bảo thói quen của người dùng sẽ sử dụng chung 1 mật khẩu cho nhiều dịch vụ trực tuyến của mình, đó là: email, tài khoản ngân hàng, tài khoản thanh toán…

Một ví dụ đơn giản, chúng tôi có khoảng 20 người bạn chung có tên trong danh sách, vì là bạn nên chúng tôi biết địa chỉ gmail của họ. Thử dò bằng mật khẩu đã được giải mã, nếu may mắn, chúng tôi có thể dò được 1-2 người do thói quen sử dụng chung mật khẩu.

Từ gmail, chúng tôi có thể chiếm được rất nhiều tài khoản khác đã từng sử dụng email này để đăng ký dịch vụ từ tài khoản ngân hàng, chứng khoán, ví điện tử,…

V.Cường

Các tin khác

Bị xử phạt 6,25 triệu đồng vì bình luận xuyên tạc trên Facebook

Bị xử phạt 6,25 triệu đồng vì bình luận xuyên tạc trên Facebook

Thông qua công tác nắm tình hình trên không gian mạng, Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao Công an tỉnh Điện Biên phối hợp Công an xã Pu Nhi phát hiện, xử lý một trường hợp có hành vi bình luận nội dung xấu độc trên tài khoản Facebook của đối tượng phản động Lê Trung Khoa.

Cảnh báo lừa đảo qua sàn đầu tư nông sản trực tuyến

Cảnh báo lừa đảo qua sàn đầu tư nông sản trực tuyến

Ngày 7/6, Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an tỉnh Vĩnh Long cho biết, đang xác minh trình báo về việc người phụ nữ bị lừa đảo hơn 400 triệu đồng bằng thủ đoạn giả mạo các trang đầu tư “xuất khẩu trái cây”, “đầu tư nông sản”.

Bảo vệ dữ liệu cá nhân là bảo vệ quyền con người, bảo vệ niềm tin số

Bảo vệ dữ liệu cá nhân là bảo vệ quyền con người, bảo vệ niềm tin số

Chiều 3/6, tại TP Hồ Chí Minh, Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05) – Bộ Công an phối hợp cùng Hiệp hội An ninh mạng quốc gia – Chi hội phía Nam (NCA) và Trung tâm THVN khu vực Nam Bộ cùng các đơn vị chức năng tổ chức chương trình “Phổ biến Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân và Nghị định 356/2025/NĐ-CP”.

Giả mạo thông báo vi phạm giao thông qua SMS để lừa đảo

Giả mạo thông báo vi phạm giao thông qua SMS để lừa đảo

Ngày 3/6, Phòng An ninh mạng và phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (gọi tắt là Phòng An ninh mạng) Công an TP Cần Thơ cho biết, gần đây, các đối tượng lừa đảo sử dụng nhiều thủ đoạn tinh vi để chiếm đoạt tài sản của người dân. Một trong những hình thức đang xuất hiện phổ biến là giả mạo cơ quan chức năng gửi tin nhắn SMS thông báo vi phạm giao thông, yêu cầu người dân truy cập đường link lạ để tra cứu thông tin hoặc nộp phạt trực tuyến.

Trung Đông và Bắc Phi cùng hợp tác chống tội phạm mạng

Trung Đông và Bắc Phi cùng hợp tác chống tội phạm mạng

Trong một thế giới mà tội phạm mạng không còn biên giới, việc đối phó với chúng đòi hỏi sự chung tay toàn cầu. Khu vực Trung Đông và Bắc Phi (MENA), nơi ghi nhận mức tăng chóng mặt của các cuộc tấn công mạng, vừa chứng kiến một chiến dịch hợp tác chưa từng có trong lịch sử: Chiến dịch Ramz.

Thiết bị kích sóng di động trái phép được lắp đặt trên mái nhà của hộ kinh doanh nhằm mục đích tăng mức phủ sóng.

Phát hiện thiết bị kích sóng di động trái phép ở Cần Thơ

Ngày 27/5, Công an TP Cần Thơ cho biết vừa phối hợp với Trung tâm tần số vô tuyến điện khu vực IV (Cục tần số vô tuyến điện) và Sở KH&CN TP Cần Thơ tiến hành kiểm tra, xử lý 1 thiết bị kích sóng di động (Repeater) trái phép, tiềm ẩn nguy cơ gây nhiễu, có hại cho trạm gốc thông tin di động trên địa bàn.

Xây dựng hệ sinh thái công nghiệp an ninh mạng, làm chủ công nghệ

Xây dựng hệ sinh thái công nghiệp an ninh mạng, làm chủ công nghệ

Luật An ninh mạng đã được thông qua tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV và chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Luật đã thể hiện tầm nhìn chiến lược dài hạn của Nhà nước trong lĩnh vực an ninh mạng khi xác định đây không chỉ là nhiệm vụ “phòng thủ” mang tính kỹ thuật mà là quá trình xây dựng năng lực quốc gia, bao gồm làm chủ công nghệ, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, hình thành nền công nghiệp an ninh mạng trong nước. Qua đó, từng bước củng cố chủ quyền số và khả năng tự vệ trên không gian mạng.

Xử lý 45 trường hợp tương tác với các trang tin phản động, chống phá

Xử lý 45 trường hợp tương tác với các trang tin phản động, chống phá

Ngày 20/5, Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (ANM) Công an TP Huế cho biết, đơn vị vừa chủ trì, phối hợp với các Phòng nghiệp vụ của Công an thành phố và Công an các xã, phường để mời làm việc, răn đe nhiều trường hợp có hoạt động tương tác, chia sẻ thông tin xấu, độc trên không gian mạng.

Bắt giữ đối tượng livestream xúc phạm danh dự, uy tín của lãnh đạo và cơ quan chức năng

Bắt giữ đối tượng livestream xúc phạm danh dự, uy tín của lãnh đạo và cơ quan chức năng

Chỉ trong vòng chưa đầy 3 tuần, Mai Hoàng đã liên tục đăng tải, chia sẻ nhiều bài viết và livestream với các nội dung như: cho rằng cán bộ “ăn cướp đất”, “lừa đảo chiếm đoạt tài sản”, “bao che sai phạm”, xúc phạm danh dự, uy tín của lãnh đạo thành phố, cán bộ Tòa án, Thi hành án dân sự, Công an và các cơ quan chức năng liên quan….

Sử dụng tiền điện tử AzCoin để chiếm đoạt tài sản

Sử dụng tiền điện tử AzCoin để chiếm đoạt tài sản

Ngày 12/5, Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Phú Thọ cho biết đang tiến hành điều tra vụ án Sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản và vi phạm quy định về kinh doanh theo phương thức đa cấp, xảy ra từ năm 2025 đến nay tại nhiều địa phương trên cả nước.

Cơ sở kinh doanh bị lừa tiền vì cảnh báo ứng dụng giả mạo cơ quan thuế

Cơ sở kinh doanh bị lừa tiền vì cảnh báo ứng dụng giả mạo cơ quan thuế

Quá trình liên kết ứng dụng theo yêu cầu của những người tự xưng là cán bộ thuế, chị T. phải quét khuôn mặt nhiều lần. Sau đó, đối tượng hướng dẫn chị T. làm hồ sơ xin giảm thuế với điều kiện trong tài khoản phải có được số dư 200 triệu đồng để “xác nhận vốn kinh doanh”...

Cảnh báo chiêu lừa “phạt nguội 50.000 VND” qua website giả mạo dịch vụ công

Cảnh báo chiêu lừa “phạt nguội 50.000 VND” qua website giả mạo dịch vụ công

Lợi dụng tâm lý chủ quan của nạn nhân trước khoản phạt nhỏ, đối tượng lừa đảo phát tán tin nhắn giả mạo “phạt nguội 50.000 VND”, dẫn dụ người dân truy cập website giả Cổng dịch vụ công để đánh cắp thông tin ngân hàng. Chỉ sau vài thao tác nhập dữ liệu thẻ và mã OTP, nạn nhân có thể mất tiền trong tài khoản bởi thủ đoạn lừa đảo tinh vi, khó nhận biết.