Hai dự án BT trọng điểm vừa được khơi thông
Sau nhiều năm ngưng trệ khiến Chính phủ cùng các bộ, ngành phải đồng loạt vào cuộc gỡ vướng, 2 dự án BT trọng điểm được đầu tư theo hình thức đối tác công tư (PPP), thanh toán bằng quỹ đất tại TP Hồ Chí Minh đã được khơi thông. Đây là các dự án bị tắc nghẽn kéo dài do sai sót trong việc tính giá đất tại thời điểm ký hợp đồng BT cùng một số vướng mắc pháp lý khác tại TP Hồ Chí Minh. Kết luận về tháo gỡ khó khăn, vướng mắc đối với Dự án Giải quyết ngập do triều khu vực TP Hồ Chí Minh có xét đến yếu tố biến đổi khí hậu (giai đoạn 1); Dự án Đầu tư xây dựng đoạn kết nối từ đường Phạm Văn Đồng đến nút giao thông Gò Dưa - QL1 thuộc Dự án đường Vành đai 2, ngày 13/5 vừa qua, ông Bùi Xuân Cường, Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh đã chỉ đạo một loạt vấn đề liên quan.
Đối với Dự án Giải quyết ngập do triều, ông Bùi Xuân Cường giao Sở Tài chính khẩn trương phối hợp sở, ngành và các đơn vị liên quan triển khai thực hiện ngay kết luận, kiến nghị của Kiểm toán Nhà nước vào ngày 6/4/2026. Tham mưu, đề xuất triển khai công việc cụ thể của các sở ngành, đơn vị liên quan, theo dõi tiến độ công việc, tổng hợp và dự thảo văn bản của UBND thành phố báo cáo Kiểm toán Nhà nước trước ngày 30/5. Đồng thời xem xét, trình UBND thành phố phê duyệt điều chỉnh tổng mức đầu tư theo kết luận, kiến nghị của Kiểm toán Nhà nước trước ngày 20/5. Chủ trì, phối hợp với sở ngành và các đơn vị liên quan khẩn trương tổ chức đàm phán phụ lục hợp đồng BT với nhà đầu tư về quỹ đất thanh toán, tổng mức đầu tư điều chỉnh song song với quá trình hoàn tất thủ tục chấp thuận, đảm bảo sau khi xong thủ tục sẽ ký được ngay phụ lục hợp đồng BT, báo cáo UBND thành phố trước ngày 30/5.
Chủ động phối hợp và đôn đốc việc xác định giá đất, cấp “sổ hồng” và quyết định chủ trương đầu tư... nhằm đáp ứng các điều kiện để BIDV và nhà đầu tư sớm giải ngân vốn hoàn thành dự án, báo cáo UBND thành phố trước ngày 25/5.
Về Dự án đầu tư xây dựng đoạn tuyến kết nối từ đường Phạm Văn Đồng đến nút giao thông Gò Dưa - QL1 thuộc Dự án đường Vành đai 2, Phó Chủ tịch Bùi Xuân Cường yêu cầu UBND các phường Tam Bình, Hiệp Bình và Ban bồi thường giải phóng mặt bằng Thủ Đức tiếp tục hoàn tất các thủ tục giải phóng mặt bằng, thu hồi đất đúng tiến độ, hoàn thành dứt điểm trước ngày 30/6. Về công tác thi công, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông thực hiện ngay việc nhiệm vụ theo dõi, kiểm tra, đôn đốc nhà đầu tư hoàn thành tiến độ theo đúng kế hoạch đề ra. Đề nghị nhà đầu tư tiếp tục huy động nhân lực, máy móc tổ chức thi công đảm bảo bù đắp thời gian đã bị chậm nhằm mục tiêu hoàn thành dự án trong năm nay. Đối với việc thanh toán, Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao rà soát ngay các quỹ đất trong danh sách quỹ đất dự kiến thanh toán hợp đồng BT đã được Đảng ủy UBND thành phố thông qua nhằm đảm bảo đủ điều kiện thanh toán như quy hoạch 1/500, hiện trạng sử dụng đất, chi phí hỗ trợ di dời, thu hồi đất, tránh trường hợp phát sinh chi phí và hoàn thành trước ngày 30/5.
Dự án BT kéo dài 10 năm từng được Thanh tra Chính phủ nêu tên đã hết vướng?
Trong danh sách 94 dự án kèm theo kế hoạch thanh tra chuyên đề các công trình, dự án có khó khăn, vướng mắc, tồn đọng kéo dài, hiệu quả thấp, nguy cơ gây thất thoát lãng phí do Thanh tra Chính phủ ban hành ngày 22/7/2025, Dự án đầu tư xây dựng đường song hành nối từ đường Mai Chí Thọ đến Vành đai 2 đã được nêu ra. Đây là dự án đổi đất lấy hạ tầng được triển khai cùng thời điểm với 2 dự án vướng mắc điển hình trên, nhưng trong khi 2 dự án trên bị nghẽn lại nhiều năm, thì Dự án xây dựng đường song hành này đã không thuộc diện phải gỡ vướng. Trong khi đó Kiểm toán Nhà nước cũng đã từng kiểm tra đối với dự án, Chủ tịch UBND thành phố đã yêu cầu tạm dừng thanh toán hợp đồng BT đối với dự án, thu hồi khu đất đã đem thanh toán cho hợp đồng BT này.
Trở lại với quá trình đầu tư dự án BT tuyến song hành trên, khi đề xuất Chính phủ cho phép đầu tư công trình theo hình thức đặc biệt, thành phố cho rằng công trình này hết sức cần thiết để phục vụ việc giải tỏa áp lực giao thông cho tuyến đường dẫn vào cao tốc và các tuyến đường xung quanh khu vực. Được Chính phủ đồng ý, ngày 8/9/2016 UBND TP Hồ Chí Minh đã quyết định phê duyệt báo cáo nghiên cứu khả thi Dự án đầu tư đường song hành với đường dẫn cao tốc, trong đó xác định dự án được đầu tư theo hình thức đối tác công tư, hợp đồng BT. Ngày 10/10/2016, UBND thành phố đã có quyết định về việc phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà đầu tư, phương án lựa chọn nhà đầu tư để thực hiện dự án. Theo đó, dự án có tổng mức đầu tư hơn 869 tỷ đồng; hình thức lựa chọn nhà đầu tư trong trường hợp đặc biệt đối với Công ty TNHH Nam Rạch Chiếc, thời gian thực hiện hợp đồng trong vòng 2 năm, từ năm 2016 đến 2018. Nhưng ngày 28/4/2017 UBND thành phố đã ký hợp đồng với liên danh Công ty TNHH Nam Rạch Chiếc và Công ty CP bất động sản Tiến Phước để thực hiện dự án. Sau khi ký hợp đồng chỉ 1 ngày, dự án đã được liên danh trên cho khởi công.
Dự án chỉ gồm 2 đoạn đường chạy song song phía bên phải của đường dẫn cao tốc TP Hồ Chí Minh - Long Thành - Dầu Giây nối từ đường Mai Chí Thọ qua khu dân cư Nam Rạch Chiếc đến đường Vành đai 2. Trong đó, đoạn đầu có chiều dài 2,7 km, nối từ đường Mai Chí Thọ tới đường Đỗ Xuân Hợp; đoạn còn lại có chiều dài 617m, nối từ đường Vành đai 2 với đường D11. Tuyến song hành được thiết kế rộng 20m với 4 làn xe, trên tuyến có 3 cầu nhỏ là cầu Bà Dạt, cầu Bà Hiện, cầu Mương Kênh cũng như xây dựng, cải tạo nút giao An Phú và lắp đặt hệ thống thiết bị kỹ thuật đồng bộ. Tuy nhiên, sau 10 năm triển khai, trong danh sách 94 dự án trên của Thanh tra Chính phủ, dự án BT này vẫn được xác định đang trong giai đoạn triển khai. Trên thực tế, đoạn đầu ở khu vực nút giao An Phú chưa hoàn thành, đoạn cuối mới chỉ vượt qua nút giao Đỗ Xuân Hợp được khoảng trăm mét.
Thực hiện cam kết trong hợp đồng BT dự án trên, ngày 13/10/2017, UBND thành phố đã có quyết định giao đất để thanh toán ngay cho nhà đầu tư. Theo thỏa thuận ngày 20/6/2017 giữa UBND thành phố với liên danh nhà đầu tư dự án và Công ty TNHH bất động sản Nguyên Phương về tiếp nhận quỹ đất do thành phố thanh toán cho hợp đồng BT dự án trên, UBND thành phố đã chấp thuận cho Công ty TNHH bất động sản Nguyên Phương được sử dụng 2 khu đất có diện tích lên đến hơn 14,8 ha tại phường An Phú, quận 2 cũ.
Theo quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 do UBND quận 2 cũ phê duyệt vào tháng 7/2017, khu đất thứ nhất có diện tích hơn 4,5 ha, trong đó diện tích đất ở hơn 2,63 ha, còn lại là đất dành làm công trình hạ tầng công cộng. Khu đất thứ 2 có diện tích hơn 10 ha với diện tích đất ở là hơn 5 ha, đất thương mại, dịch vụ, văn phòng khách sạn rộng hơn 1,2 ha, phần còn lại là đất làm hạ tầng công cộng. Theo mức giá đất cao nhất theo bảng giá đất thành phố áp dụng cho địa bàn phường An Phú thời điểm đó là 9,2 triệu đồng/m2, giá của công trình được đổi bằng đất trên sẽ không còn ở mức 869 tỷ đồng. Mặt khác, với phần diện tích đất ở chiếm một nửa trong số 14,8 ha, so với giá đất nền ở khu vực này khi đó đã ở mức trên 100 triệu đồng/m2, tổng giá trị khu đất thanh toán cho công trình trên còn cao hơn nhiều.
Là công trình đầu tư theo hình thức đặc biệt, tức công trình này phải hết sức cần thiết để phục vụ giải tỏa áp lực giao thông cho khu vực này, nhưng ngày 8/11/2016, thời điểm dự án trên đang được khởi động, Hiệp hội BĐS thành phố đã có văn bản kiến nghị Bộ GTVT trước đây cho phép lưu thông hỗn hợp trên tuyến đường dẫn vào cao tốc. Khi đó Hiệp hội BĐS thành phố cho rằng đoạn đường dẫn lên cao tốc TP Hồ Chí Minh - Long Thành - Dầu Giây nối từ đường Mai Chí Thọ đến đường Vành đai 2 và Võ Chí Công có chiều dài 4,5 km, rộng 4 làn xe cùng 2 làn dừng khẩn cấp nhưng chỉ cho phép xe ô tô lưu thông. Trong khi đó lượng xe ô tô lưu thông trên đường dẫn không nhiều đã gây lãng phí. Vì vậy cần cho phép cả xe máy lưu thông hỗn hợp vào đường dẫn này để giải quyết nhu cầu đi lại của người dân giữa địa bàn quận 2 và quận 9 cũ bằng xe máy. Từ kiến nghị trên, sau đó cơ quan chức năng của thành phố đã cho phép xe máy được chạy vào làn hỗn hợp trên tuyến đường dẫn vào cao tốc.
Sau khi Kiểm toán Nhà nước vào cuộc, năm 2020 Văn phòng UBND thành phố đã thông báo kết luận của Chủ tịch UBND thành phố. Trong đó Chủ tịch UBND thành phố đã yêu cầu tạm dừng thanh toán hợp đồng BT với dự án này; giao Sở TNMT (cũ) phải tham mưu cho thành phố thu hồi khu đất đã đem thanh toán cho hợp đồng BT dự án trên. Đồng thời tham mưu, đề xuất các khu đất khác phù hợp để thanh toán cho nhà thầu cũng như dự thảo văn bản của UBND thành phố để xin ý kiến Thủ tướng Chính phủ về quỹ đất dùng thanh toán hợp đồng BT với dự án. Nhưng dự án sau đó tiếp tục được cho phép triển khai kéo dài đến nay. Điều đặc biệt, trong danh sách 94 dự án được đưa vào diện thanh tra, dự án này được ghi rõ chủ đầu tư là Công ty TNHH bất động sản Nguyên Phương chứ không phải tên công ty được giao làm chủ đầu tư và liên danh công ty ký hợp đồng dự án trên(?!)
