Thành phố Gaza dưới tầm máy bay không người lái

Bất kỳ giờ giấc nào trong ngày, cứ nghe tiếng máy bay không người lái hú rền trên không trung là ngay lập tức một chiếc xe chở đầy cảnh sát chạy rảo khắp các con phố trong khu vực, hô hào mọi người “Vào trong, vào trong ngay “Con quỷ” lại đến rồi!”. Mọi người lại nháo nhào chạy nhanh về nhà ẩn nấp, không để cho “Con quỷ” nhận diện, vì rất có thể nó lại “nghĩ” mình là “phiến quân” thì coi chừng ăn ngay một quả tên lửa. Cái chết rình rập, đe dọa bằng cách ấy diễn ra hàng ngày tại Dải Gaza, khiến cho cuộc sống khốn khổ của 1,6 triệu người Palestine tại đây càng thêm khốn đốn.

"Sát thủ không người lái"

Dải đất Gaza nhỏ hẹp có địa hình khá đặc biệt, tạo thuận lợi cho các tay súng kháng chiến Palestine ẩn nấp và chiến đấu hiệu quả với quân đội Israel. Tuy nhiên, trong cuộc chiến hoàn toàn không cân sức giữa một bên là quân đội hùng mạnh, được trang bị đầy đủ vũ khí, phương tiện chiến đấu hiện đại, cả công nghệ cao, với một bên là những tay súng chân đất, vũ khí hạng nhẹ, pháo tự chế với tầm sát thương không lớn, thì sự chống đỡ của phe yếu thế cùng lắm chỉ mang ý nghĩa "chiến đấu vì danh dự" hơn là giành lấy chút lợi thế nào đó.

Trong cuộc chiến không cân sức này, thật nực cười khi báo chí Mỹ lại ra sức "bênh vực" cho Israel, bằng cách tô đậm, thổi phồng mối đe dọa từ các tay súng Palestine đối với người Israel, đồng thời tìm mọi cách nói giảm nhẹ đi mức độ tổn thất, thiệt hại và mối đe dọa của quân đội Israel đối với người Palestine.

Chẳng hạn, suốt từ năm 2006 đến nay, các đợt bắn pháo của người Palestine từ Dải Gaza sang các thành phố miền Nam Israel (Sderot, Ashkelon) làm bị thương hàng trăm người và làm chết 16 người, và con số này được cho là "rất lớn", và mối đe dọa từ tên lửa Palestine đối với các thành phố miền Nam Israel là nghiêm trọng, thường trực, không khác gì máy bay không người lái Israel quần đảo trên bầu trời Gaza(!?).

Cùng thời gian đó, chỉ tính riêng máy bay không người lái Israel đã giết chết 825 người Palestine ở Dải Gaza, phần lớn là dân thường; riêng năm 2009 là 315 người, từ đầu năm 2011 đến nay chỉ có 60 người. Những số liệu này được cho là "chả là bao" so với 1.807 người Pakistan chết do máy bay không người lái của Mỹ.

Tuy nhiên, con số thực tế về người Palestine chết bởi máy bay không người lái có lẽ còn cao hơn gấp nhiều lần, vì khi làm các phép tính để đưa ra số liệu thống kê, người ta đã "bỏ bớt chừng nào hay chừng nấy". Chẳng hạn, trong hàng ngàn người bị giết chết bởi tên lửa từ máy bay chiến đấu F-16 và pháo xe tăng, cũng có những người được máy bay không người lái do thám trên không xác định là "mục tiêu" (phần lớn là nhầm) để F-16 phóng tên lửa hoặc xe tăng tấn công trong các trận càn trên bộ.

Ở thị trấn nông nghiệp Beit Lahiya, cách thành phố Gaza vài km về phía bắc, người dân Palestine phải sống thường trực trong tiếng hú của máy bay không người lái và tiếng gầm rú của máy bay chiến đấu F-16. Người dân tại đây tính toán rằng, hễ những tổn thất to lớn, như tòa nhà của đồn cảnh sát thị trấn bị đánh sập ấy là do máy bay F-16; còn tổn thất "nhỏ" hơn, như một chiếc xe ôtô đang chạy trên đường bỗng dưng bị "hốt gọn", hoặc một nhóm thanh niên Palestine đang đứng chơi ở một góc phố bỗng dưng bị "bắn tỉa" chết gục tại chỗ là do máy bay không người lái.

Xe tăng Israel tràn vào Gaza trong cuộc thảm sát cuối năm 2008.

Xe tăng Israel tràn vào Gaza trong cuộc thảm sát cuối năm 2008.

Nhưng kể từ khi binh sĩ Israel Gilat Shalit bị bắt cóc, những đợt càn quét của xe tăng và phóng tên lửa từ máy bay F-16 cũng có sự tham gia "chỉ điểm" của máy bay không người lái. "Đối với chúng tôi, máy bay không người lái có nghĩa là thần chết" - Hamdi Shaqqura, Phó giám đốc Trung tâm Nhân quyền Palestine chua chát nhận xét.

Cái nôi máy bay không người lái hiện đại

Để phục vụ mục đích tiêu diệt người Palestine, Israel có hẳn một khu phức hợp công nghiệp, một ngành công nghệ sản xuất máy bay không người lái. Nằm cách Gaza khoảng 50 km về phía bắc, thuộc khu vực ngoại vi Sân bay Quốc tế Ben Gurion của Israel, là một nơi được cho là "cái nôi" máy bay không người lái hiện đại của Israel.

Đó là một khu phức hợp gồm nhiều tòa nhà được xây dựng liền kề nhau dùng để làm nhà chứa máy bay không người lái và văn phòng làm việc. Cơ ngơi đồ sộ đó là của Công ty Israel Aerospace Industries - một doanh nghiệp thuộc sở hữu nhà nước Israel. Từ 4 thập niên qua, IAI luôn được xem là nhà tiên phong trong lĩnh vực công nghệ sản xuất thiết bị bay điều khiển từ xa.

Một trong những "cha đẻ" máy bay không người lái là Shlomo Tsach - Giám đốc các chương trình cao cấp của IAI. Ông Tsach là thành viên một nhóm kỹ sư công nghệ tham gia chế tạo ra chiếc máy bay do thám không người lái hiện đại đầu tiên sau cuộc chiến Yom Kippur (năm 1973) với Ai Cập và Syria. Bên cạnh Tsach, trong nhóm còn có một nhân vật đặc biệt khác tên là Abe Kerem - người sau này là cha đẻ chiếc máy bay không người lái vũ trang Predator của Mỹ.

Những tổn thất to lớn do máy bay chiến đấu Israel liên tục bị phòng không Syria bắn hạ được xác định là do năng lực tình báo chiến trường của Israel khi đó quá yếu kém. Điều này khiến người Israel vắt óc suy nghĩ. Và một trong những bài học được người Israel rút ra là "thiếu năng lực tình báo thời gian thực" (cập nhật ngay tức thì) để kịp thời phát hiện những vị trí tên lửa di động của Ai Cập.

Ông Tsach nhớ lại, "lỗ hổng" kỹ thuật này đã khiến cho hàng chục máy bay Israel bị bắn hạ mà không có cách ngăn chặn được. Từ đó, ngay khi cuộc chiến Yom Kippur còn chưa kết thúc, Tsach cùng với nhóm cộng sự của mình ngày đêm miệt mài nghiên cứu và chế tạo ra một thiết bị bay điều khiển từ xa để thu hút hỏa lực đối phương.

Ban đầu, máy bay không người lái chỉ được sử dụng vào mục đích "nhử địch" nhằm thu hút hỏa lực và đánh lạc hướng địch. Về sau, chúng được phát triển thành các loại máy bay không người lái hiện đại, dùng cho mục đích do thám lẫn tấn công sát thương.

Ông Tsach nhớ lại, khi Israel đưa quân đội xâm chiếm miền Nam Liban năm 1982, ông và nhóm cộng sự đã chế tạo thành công chiếc máy bay không người lái do thám đầu tiên có tên là Scout. Chiếc máy bay nặng 120 cân này đã bay vút trên các đỉnh đồi và phát hiện các ụ pháo di động của người Liban, từ đó giúp quân đội Israel giảm đáng kể những tổn thất.

Không lâu sau sự kiện Nam Liban, một nhóm sĩ quan hải quân và thủy quân lục chiến Mỹ đến tổng hành dinh hãng IAI để "bàn về máy bay không người lái". Thế là bắt đầu một giai đoạn hợp tác về công nghệ máy bay không người lái giữa Mỹ và Israel, mà một trong những kết quả là sự ra đời loại máy bay không người lái tiêm kích Predator được Mỹ sử dụng gây ra cái chết cho hàng ngàn người ở Afghanistan và Pakistan.

Tsach kể tiếp, vào thời điểm năm 1974, khi "nhóm của tôi xây dựng thị trường máy bay không người lái, không ai cần đến nó". Ngày nay, trong các nhà chứa máy bay của hãng IAI luôn luôn đậu chật cứng máy bay không người lái với nhiều kiểu dáng, mẫu mã, từ chiếc Heron TP với sải cánh bằng chiếc Boeing 737 cho đến chiếc máy bay cỡ nhỏ Bird-Eye 65o.

Một số chiếc có thể bay trên không đến 40 tiếng đồng hồ, ở độ cao đến hơn 10.000 mét, hoặc cũng có những chiếc chỉ bay là là cực thấp và "đáp" trên những trụ điện để quan sát khu vực mà Israel muốn. Việc điều khiển những thiết bị bay đó dễ dàng như bọn trẻ chơi game, chỉ cần bấm nút điều khiển hoặc rê chuột điều khiển theo hình ảnh bản đồ hiển thị trên máy vi tính.

Máy bay không người lái theo dõi mục tiêu cả ngày lẫn đêm, sử dụng radar tầm nhiệt hoặc "tô màu" mục tiêu bằng tia laser để cho máy bay F-16 hoặc trực thăng Apache tấn công. Những chiếc máy bay không người lái vũ trang (tiêm kích) thì thường bay lén, không để cho dân chúng nhìn thấy, xuất hiện thật nhanh để tấn công mục tiêu rồi biến mất ngay.

"Chúng tôi sẽ thích nghi"

Mùa hè năm 2005, Thủ tướng Israel Ariel Sharon ra lệnh rút toàn bộ quân đội và người định cư ra khỏi Dải Gaza, chấm dứt gần 40 năm chiếm đóng dải đất nhỏ bé nằm dọc bờ biển Địa Trung Hải này. Một năm sau, mùa hè năm 2006, các tay súng Hamas ở Dải Gaza bắt cóc binh sĩ Israel Gilad Shalit ngay khu vực biên giới Gaza-Israel.

Vụ bắt cóc là lý do để Israel đẩy mạnh các đợt càn quét bằng xe tăng và máy bay vào Dải Gaza, kể cả các hoạt động do thám trên không bằng máy bay không người lái nhằm tìm kiếm và phóng thích Shalit. Thế nhưng, tất cả chỉ là một nỗ lực vô vọng, vì dựa vào địa hình đặc biệt của Gaza, các tay súng Palestine đã giấu kỹ Shalit, khiến cho các máy bay do thám Israel không tài nào nhìn thấy được.

Sự kiện Israel rút hết người ra khỏi Dải Gaza năm 2005 thoạt nhìn thì đúng là Israel trao trả Gaza lại cho người Palestine tự quản, nhưng thực chất đó chẳng qua chỉ là một sự thay đổi hình thức chiếm đóng. Người Palestine đã biết rõ ý đồ thâm độc của Israel là biến Gaza thành một "nhà tù mở" khổng lồ giam nhốt toàn bộ 1,6 triệu người Palestine.

Đối với người Palestine ở Gaza, Israel hiện vẫn đang chiếm đóng Gaza bằng hình thức sử dụng máy bay không người lái kiểm soát bầu trời, thường xuyên khủng bố cuộc sống thường nhật của người Palestine. Tiếng gầm rú của máy bay không người lái Israel ảnh hưởng đến mọi mặt đời sống, từ giáo dục cho đến giải trí, ngay cả việc xem truyền hình cũng gặp không ít khó khăn do bị nhiễu sóng radar từ máy bay không người lái.

Một binh sĩ Israel chuẩn bị thả một chiếc máy bay không người lái cỡ nhỏ làm nhiệm vụ do thám và chỉ điểm.

Một binh sĩ Israel chuẩn bị thả một chiếc máy bay không người lái cỡ nhỏ làm nhiệm vụ do thám và chỉ điểm.

Người dân ở dải Gaza bây giờ không dám ra đường vì sợ bị "nhận diện" nhầm là các tay súng vũ trang; ở trong nhà cũng không dám sử dụng thiết bị tỏa nhiệt độ cao vì sợ radar tầm nhiệt, kể cả việc hút thuốc lá cũng trở nên hết sức nguy hiểm, có thể mất mạng bất cứ lúc nào.

Điều nguy hiểm nhất là sự hiện diện của máy bay không người lái Israel trên bầu trời Gaza nhiều năm qua đã trở thành nỗi ám ảnh đáng sợ đối với nhiều thế hệ người Palestine. Nó khiến cho trẻ em Palestine luôn rơi vào tình trạng tinh thần không ổn định, trở nên nhút nhát và dễ hoảng hốt mỗi khi nghe thấy tiếng hú vọng lại từ xa,…

Abu Ahmed, biệt danh của một chiến binh thuộc lực lượng Islamic Jihad, cho rằng bề gì thì những người Palestine ở Gaza cũng sẽ tìm được cách thích nghi, cách để người Palestine đối chọi với vũ khí công nghệ cao của Israel là sử dụng phương tiện càng thô sơ càng tốt. Abu Ahmed có thể nhớ tên hàng loạt máy bay không người lái của Israel, kể cả tầm phủ sóng và độ cao của từng chiếc.

Abu Ahmed cho biết, Islamic Jihad đã cử một nhóm chuyên thu thập những thông tin về các loại máy bay không người lái để nghiên cứu tìm phương án đối phó. Tuy nhiên, với năng lực vũ khí hiện tại, họ chưa bao giờ hạ được một chiếc nào cả.

Vì vậy, hàng ngày, người Palestine ở Dải Gaza vẫn phải đối diện với tiếng hú ghê rợn của máy bay không người lái và học cách để tránh bị "nhận diện" nhầm mỗi khi chúng xuất hiện. "Chúng tôi sẽ thích nghi" - Abu Ahmed nói

Nguyên Khang (tổng hợp)

Các tin khác

Những sai lầm tình báo tai hại trong chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran

Những sai lầm tình báo tai hại trong chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran

Cuộc đối đầu quân sự giữa liên minh Mỹ - Israel và Iran đang là tâm điểm thu hút sự chú ý của dư luận quốc tế; song những diễn biến thực sự lại luôn bị che phủ bởi bức màn bí mật. Để làm sáng tỏ những góc khuất trong cuộc chiến tranh tình báo âm thầm tại khu vực đầy biến động này, phóng viên tờ “Argumenty Nedeli” (Luận cứ trong tuần của Nga) đã có cuộc trao đổi với chuyên gia về Trung Đông, Trung tá tình báo Nga Aleksandr Voronin.

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX

Hoạt động tình báo luôn là động lực thúc đẩy sự đổi mới và các phát minh mang tính đột phá. Trong những năm 1960-1970, các cơ quan tình báo trên thế giới đã tạo ra một khối lượng công nghệ khổng lồ phục vụ cho Chiến tranh Lạnh. Nhiều công nghệ gián điệp được phát triển và sử dụng trong thế kỷ XX hiện vẫn được giữ bí mật. Nhưng ngay cả những gì đã biết cũng đủ khiến người ta phải ngạc nhiên.

Ông Trump và những lần bị mưu sát hụt

Ông Trump và những lần bị mưu sát hụt

Vụ nổ súng tại bữa tiệc tối dành cho các phóng viên Nhà Trắng chỉ là một trong chuỗi các sự kiện an ninh có liên quan đến Tổng thống Trump kể từ năm 2024.

Thu thập dữ liệu quân sự dưới vỏ bọc dân sự

Thu thập dữ liệu quân sự dưới vỏ bọc dân sự

Không cần tiếp cận trực diện, mạng lưới thu thập thông tin có thể khởi nguồn từ những tương tác dân sự tưởng chừng vô hại. Vụ việc tại Philippines cho thấy phương thức hoạt động ngày càng tinh vi, khó nhận diện trong môi trường an ninh phức tạp.

Song trùng bế tắc đàm phán và eo biển Hormuz

Song trùng bế tắc đàm phán và eo biển Hormuz

Mỹ và Iran đang “đấu phong tỏa” giữa lúc bế tắc trong đàm phán tiếp tục kéo dài - theo đó Mỹ ra sức phong tỏa các cảng biển Iran để buộc nước này xuống thang trong đàm phán, còn Iran cáo buộc Mỹ vi phạm thỏa thuận ngừng bắn 14 ngày và tuyên bố tiếp tục đóng eo biển Hormuz.

Chiến dịch “Susannah” và những hệ lụy trong lịch sử tình báo Israel

Chiến dịch “Susannah” và những hệ lụy trong lịch sử tình báo Israel

Chiến dịch phá hoại do cơ quan tình báo quân đội Israel (Aman) tổ chức vào tháng 7/1954 đã thất bại thảm hại. Được xây dựng trên những toan tính thực dụng và chiến thuật phi đạo đức mang tên “hành động dưới màu cờ giả”, chiến dịch này cuối cùng trở nên phản tác dụng đối với chính những kẻ chủ mưu, đồng thời để lại nhiều tranh cãi lớn trong lịch sử ngành tình báo thế giới.

Gã phù thủy truyền thông và cú lừa thế kỷ

Gã phù thủy truyền thông và cú lừa thế kỷ

Cuối thế kỷ XIX, trong suốt hơn 10 năm, nước Pháp tin rằng, Hội Tam Điểm là một tổ chức thờ quỷ với những bí mật đen tối đang bị phanh phui. Nhưng đến năm 1897, người dựng nên toàn bộ câu chuyện ấy công khai thú nhận: từ nhân chứng, tài liệu đến các nghi lễ gây rúng động, tất cả đều là giả. Cú lừa của Léo Taxil vì thế không chỉ là một scandal thế kỷ, mà còn là một minh chứng cho thấy niềm tin xã hội có thể bị dẫn dắt như thế nào.

Bão giá lương thực đẩy thế giới vào nạn đói thảm họa

Bão giá lương thực đẩy thế giới vào nạn đói thảm họa

Nguy cơ một cuộc khủng hoảng lương thực mới đang bùng nổ khi chỉ số giá lương thực toàn cầu quay đầu tăng tháng thứ hai liên tiếp. Trong bối cảnh xung đột Trung Đông bóp nghẹt nguồn cung phân bón và một “siêu El Nino” được dự báo sẽ tàn phá các vựa lúa lớn nhất hành tinh thời gian tới, liệu chúng ta có thể làm gì để ngăn lại một thảm họa?

Donald Nichols - điệp viên cừ khôi vùng Viễn Đông

Donald Nichols - điệp viên cừ khôi vùng Viễn Đông

Đầu tháng 10/2017, tại Âu Mỹ người ta đồng loạt phát hành ấn phẩm "King of Spies: The Dark Reign of America’s Spymaster in Korea" (tạm dịch: Vua gián điệp: Thời kỳ suy tàn của trùm tình báo Mỹ tại Triều Tiên) của nhà văn Blaine Harden. Sách mô tả Donald Nichols là “điệp viên giỏi nhất vùng Viễn Đông” hay chiến binh “cuộc chiến một người”.

Báo cáo tình báo Mỹ năm 2026 từ góc nhìn của một đại tá Nga

Báo cáo tình báo Mỹ năm 2026 từ góc nhìn của một đại tá Nga

Tháng 3 năm nay, tại phiên điều trần trước Ủy ban Tình báo Thượng viện Mỹ, Giám đốc Tình báo Quốc gia Tulsi Gabbard đã trình bày báo cáo “Đánh giá mối đe dọa thường niên” của cộng đồng tình báo nước này. Sau đây, chúng tôi xin trân trọng giới thiệu một số phân tích và nhận định của Đại tá tình báo Igor Orlov, người từng phục vụ trong hàng ngũ KGB, về các nội dung trọng tâm của bản báo cáo này.

New START sụp đổ: Mỹ - Nga trước ngưỡng cửa chạy đua hạt nhân

New START sụp đổ: Mỹ - Nga trước ngưỡng cửa chạy đua hạt nhân

Đầu tháng 2/2026, Hiệp ước về cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược giữa Mỹ và Nga (Hiệp ước New START) đã chính thức hết hạn mà không có thỏa thuận mới nào được ký kết. New START là trở ngại cuối cùng đối với một cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân tiềm tàng giữa Moscow và Washington. Tuy nhiên, theo chuyên gia về chính sách hạt nhân Nicole Grajewski, Nga hiện không đủ nguồn lực để sản xuất hàng loạt các loại vũ khí chiến lược mới.

Giải mật điệp viên nhị trùng qua hồi ký của Martha Peterson

Giải mật điệp viên nhị trùng qua hồi ký của Martha Peterson

Tạp chí trực tuyến Kho lưu trữ lịch sử tình báo (EHA) của Nga vừa cập nhật vụ án được CIA giải mật theo Đạo luật tiết lộ thông tin, có liên quan đến nữ điệp viên CIA Martha Peterson bị bắt quả tang cùng với điệp viên hai mang của KGB.

“Cyber warfare” và quy luật mới của chiến tranh hiện đại

“Cyber warfare” và quy luật mới của chiến tranh hiện đại

Khi chiến trường thực địa bị chi phối bởi hỏa lực và không kích, một dạng xung đột khác cũng đã hình thành trong không gian số. Cuộc chiến Cyber warfare (chiến tranh mạng) đã chính thức khai hỏa, đang biến những cơ sở hạ tầng trọng yếu tại Mỹ, Israel và Iran thành những mục tiêu bị tấn công không ngừng nghỉ .

An ninh mạng: Hiểm họa kinh doanh toàn cầu

An ninh mạng: Hiểm họa kinh doanh toàn cầu

Trong bối cảnh các nền kinh tế ngày càng phụ thuộc vào hạ tầng số, báo cáo rủi ro thường niên của hãng bảo hiểm Allianz công bố đầu năm 2026 một lần nữa khẳng định nguy cơ đến từ môi trường mạng. Giờ đây, các sự cố an ninh mạng không chỉ là câu chuyện kỹ thuật mà đã trở thành vấn đề sống còn của nền kinh tế toàn cầu, đặt ra áp lực chưa từng có lên các lực lượng bảo vệ không gian mạng.

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập và cái giá của sự thống nhất

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập và cái giá của sự thống nhất

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập (LAS) được thành lập ngày 22/3/1945 tại Cairo. Dựa trên Nghị định thư Alexandria năm 1944, LAS tuyên bố mục tiêu cốt lõi là thắt chặt quan hệ, phối hợp chính sách, bảo vệ độc lập và chủ quyền của các nước Ả Rập. Ý tưởng về chủ nghĩa Liên Ả Rập là một phản ứng hợp lý đối với việc giải phóng thuộc địa, nhưng hiệp ước của LAS đã đưa ra một quy tắc về sau trở thành hạn chế chính của nó.

Điệp viên “Romeo”:Vũ khí bí mật của các cơ quan tình báo

Điệp viên “Romeo”:Vũ khí bí mật của các cơ quan tình báo

Để thu thập được nhiều thông tin quan trọng, các cơ quan tình báo KGB và Stasi đã thành lập mạng lưới điệp viên "Casanova" (điệp viên “Romeo”). Họ là những người có sức hút đặc biệt và được huấn luyện bài bản các thủ thuật nghiệp vụ. Ở CHDC Đức, kế hoạch đào tạo này mang mật danh “Romeo”; còn ở Liên Xô, các học viên của Trường Kỹ thuật tình báo Lenin được trang bị những phương thức quyến rũ để biến tình yêu thành vũ khí lợi hại.