Ngày 24/5, tại trụ sở Chính phủ, đồng chí Phạm Gia Túc, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ, Chủ tịch Hội đồng tư vấn đặc xá năm 2026 đã chủ trì phiên họp toàn thể của Hội đồng để xét, duyệt danh sách đề nghị Chủ tịch nước đặc xá tha tù trước thời hạn cho các phạm nhân đủ điều kiện đặc xá nhân dịp kỷ niệm 51 năm Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975-30/4/2026), chào mừng thành công Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp, nhiệm kỳ 2026-2031.
Tham dự phiên họp có Thượng tướng Lê Văn Tuyến, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Công an; đồng chí Đặng Văn Dũng, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Nội chính Trung ương; lãnh đạo Văn phòng Chủ tịch nước, Tòa án nhân dân tối cao, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, Bộ Ngoại giao, Bộ Tư pháp, Văn phòng Chính phủ; đại diện Bộ Quốc phòng, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam…
Phát biểu tại phiên họp, đồng chí Phạm Gia Túc nhấn mạnh, nhân đạo và khoan hồng đối với người phạm tội là truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta. Pháp luật nước ta vừa thể hiện tính nghiêm minh đối với người phạm tội, kiên quyết trừng trị nghiêm khắc đối với đối tượng chủ mưu, cầm đầu, ngoan cố, chống đối, tái phạm nguy hiểm, nhưng khoan hồng đối với người phạm tội thành khẩn, lập công chuộc tội, ăn năn hối cải và tạo mọi điều kiện thuận lợi để họ sửa chữa sai lầm, trở thành người lương thiện, có ích cho xã hội.
Thực hiện chủ trương, chính sách nêu trên, sau khi Quốc hội ban hành Luật Đặc xá, tính từ năm 2009 đến nay, Nhà nước ta đã thực hiện 12 đợt đặc xá cho 118.000 người. Phần lớn những người được đặc xá đã trở về nơi cư trú, ổn định cuộc sống và làm ăn lương thiện. Tỷ lệ người đặc xá tái phạm tội tương đối thấp. Công tác đặc xá đã đảm bảo yêu cầu chính trị, pháp luật, nghiệp vụ, đối ngoại, được nhân dân trong nước đồng tình và dư luận quốc tế đánh giá cao. Cụ thể, từ năm 2009 đến năm 2016, thực hiện Luật Đặc xá năm 2007, Nhà nước ta đã thực hiện 7 đợt đặc xá (riêng năm 2009 có 2 đợt) cho 87.097 người (gồm 85.974 phạm nhân và 1.123 người đang được hoãn, tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù).
Sau khi Quốc hội ban hành Luật Đặc xá năm 2018 thay thế Luật Đặc xá 2007, Nhà nước ta đã thực hiện 5 đợt đặc xá (từ năm 2021 đến năm 2025, trong đó năm 2025 có 2 đợt), đặc xá cho 31.320 người (gồm 31.298 phạm nhân đang chấp hành án phạt tù, 22 người đang được hoãn, tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù).
Hầu hết, người được đặc xá trở về đã nhanh chóng tái hoà nhập cộng đồng, có cuộc sống ổn định và làm ăn lương thiện, nhiều người trong số họ đã trở thành doanh nhân thành đạt hoặc tích cực tham gia các hoạt động xã hội ở địa phương. Tỷ lệ người được đặc xá tái phạm tội là rất thấp (đặc xá gần đây nhất năm 2025, tính đến nay mới có 13 trong tổng số 22.089 người được đặc xá tái phạm tội, chiếm tỷ lệ 0,06%). Kết quả trong các đợt đặc xá trước đây đã được nhân dân đồng tình, ủng hộ, dư luận quốc tế đánh giá cao, điều đó tiếp tục khẳng định chủ trương, chính sách nhất quán của Đảng, Nhà nước và pháp luật trong việc thúc đẩy và bảo vệ quyền con người một cách công bằng, bình đẳng.
Nhân dịp kỷ niệm 51 năm ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975-30/4/2026), chào mừng Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng và bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 thành công rất tốt đẹp, thực hiện Luật Đặc xá, Chủ tịch nước đã ban hành Quyết định số 457/QĐ-CTN ngày 7/4/2026 về đặc xá năm 2026, và Quyết định số 481/QĐ-CTN ngày 9/4/2026 về thành lập Hội đồng tư vấn đặc xá.
Tại phiên họp, Hội đồng tư vấn đặc xá đã nghe Bộ Công an báo cáo tình hình, kết quả triển khai thực hiện Quyết định của Chủ tịch nước về đặc xá, hồ sơ danh sách phạm nhân đủ điều kiện đề nghị đặc xá và danh sách phạm nhân không đủ điều kiện đề nghị đặc xá. Tòa án nhân dân tối cao báo cáo hồ sơ danh sách người đang được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù đủ điều kiện đề nghị đặc xá và hồ sơ danh sách người đang được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù không đủ điều kiện đề nghị đặc xá.
Thực hiện Quyết định của Chủ tịch nước về đặc xá năm 2026 và Hướng dẫn của Hội đồng tư vấn đặc xá, thời gian qua, với tinh thần làm việc khẩn trương, nghiêm túc và trách nhiệm cao, các tổ thẩm định liên ngành của Hội đồng tư vấn đặc xá, các tổ chuyên viên giúp việc cho thành viên Hội đồng tư vấn đặc xá thuộc các ban, bộ, ngành (Bộ Công an, Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Văn phòng Chính phủ, Văn phòng Chủ tịch nước, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Bộ Ngoại giao, Bộ Quốc phòng...) đã tiến hành kiểm tra, thẩm định trên 10.000 hồ sơ đủ điều kiện đề nghị đặc xá của các trại giam, trại tạm giam thuộc Bộ Công an, cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh và các trại giam do Bộ Quốc phòng quản lý.
Việc xét, đề nghị đặc xá cho những người đủ điều kiện được tiến hành theo quy trình hết sức chặt chẽ, công khai, dân chủ, khách quan, công bằng, minh bạch, đúng đối tượng, điều kiện theo quy định. Hồ sơ đề nghị đặc xá được kiểm tra, thẩm định qua nhiều cấp với sự tham gia của nhiều cơ quan ban, ngành chức năng và đặc biệt là sự giám sát của các tổ chức xã hội và nhân dân.
Bộ Công an kiến nghị, để công tác đặc xá năm 2026 đạt kết quả tốt, các cấp, các ngành, các địa phương cần quan tâm đến công tác tái hòa nhập cộng đồng cho người được đặc xá trở về địa phương, tập trung đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức và trách nhiệm của các cấp ủy đảng, chính quyền địa phương, các tổ chức chính trị-xã hội, đoàn thể và quần chúng nhân dân, tránh kỳ thị, chung tay giúp người được đặc xá xoá bỏ mặc cảm tội lỗi. Bên cạnh đó, làm tốt việc theo dõi, giáo dục, giúp đỡ, dạy nghề và tạo việc làm cho người được đặc xá trở về cộng đồng làm ăn lương thiện, hạn chế tái phạm tội và vi phạm pháp luật. Đối với những người có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, khuyến khích, vận động các ngành, đoàn thể, tổ chức kinh tế-xã hội quan tâm giúp đỡ vay vốn để làm ăn nhằm ổn định cuộc sống, hoà nhập cộng đồng.
Đồng chí Phạm Gia Túc đánh giá, mặc dù thời gian rất ngắn, khối lượng hồ sơ rất lớn, nhưng các ban, bộ, ngành chức năng, thành viên Hội đồng tư vấn đặc xá, đặc biệt là Bộ Công an (cơ quan thường trực) và Tòa án nhân dân tối cao đã rất cố gắng, khẩn trương, chỉ đạo tích cực triển khai thực hiện, đảm bảo công tác đặc xá được triển khai chặt chẽ, nghiêm ngặt, theo quy định pháp luật, đúng tiến độ đề ra, đúng theo hướng dẫn. Tiếp đó, Hội đồng tư vấn đặc xá xem xét các hồ sơ, danh sách phạm nhân đủ điều kiện đề nghị đặc xá và hồ sơ danh sách phạm nhân không đủ điều kiện đề nghị đặc xá. Đồng thời xem xét hồ sơ, danh sách người đang được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù đủ điều kiện đề nghị đặc xá theo Quyết định số 457/QĐ-CTN của Chủ tịch nước.
Để việc xét duyệt đảm bảo chặt chẽ, đúng pháp luật, đáp ứng yêu cầu mục tiêu của đợt đặc xá theo chủ trương của Đảng và quyết định của Chủ tịch nước, đồng chí Phạm Gia Túc đề nghị các thành viên Hội đồng tư vấn đặc xá tập trung kiểm tra, xem xét, đánh giá công khai, minh bạch, cân nhắc thận trọng, kỹ lưỡng từng trường hợp cụ thể. Bám sát điều kiện, tiêu chuẩn theo quy định của Luật Đặc xá và Quyết định của Chủ tịch nước.
Sau phiên họp ngày 24/5, Hội đồng tư vấn đặc xá sẽ tổng hợp, trình Chủ tịch nước danh sách phạm nhân đủ điều kiện được đặc xá để xem xét, quyết định.
