AUKUS là khuôn khổ hợp tác an ninh được Australia (AU), Vương quốc Anh (UK) và Mỹ (US) công bố năm 2021, tập trung vào việc hỗ trợ Australia phát triển năng lực tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân và thúc đẩy hợp tác công nghệ quốc phòng tiên tiến.
Theo thông cáo của Bộ Quốc phòng Australia hôm 22/2, tàu ngầm hạt nhân HMS Anson của Anh đã cập cảng HMAS Stirling (Tây Australia). HMS Anson là tàu ngầm tấn công chạy bằng năng lượng hạt nhân thuộc lớp Astute của Hải quân Hoàng gia Anh, được đánh giá là một trong những tàu ngầm hiện đại nhất châu Âu hiện nay. Tàu sử dụng lò phản ứng hạt nhân cho phép hoạt động gần như không giới hạn về tầm xa, chỉ phụ thuộc vào nhu yếu phẩm cho thủy thủ đoàn khoảng 98 người.
Về hỏa lực, HMS Anson được trang bị tên lửa hành trình Tomahawk có tầm bắn hơn 1.600 km, đủ khả năng tấn công chính xác các mục tiêu trên đất liền, cùng với ngư lôi hạng nặng Spearfish để tiêu diệt tàu ngầm và tàu nổi đối phương. Nhờ thiết kế tàng hình cao và hệ thống sonar tiên tiến, tàu có thể thực hiện nhiệm vụ trinh sát, săn ngầm, hộ tống biên đội tàu sân bay cũng như tham gia các chiến dịch răn đe.
Sau khi HMS Anson cập cảng HMAS Stirling, trong những tuần tới, các nhân sự Australia sẽ phối hợp cùng đối tác từ Anh và Mỹ thực hiện các hoạt động bảo dưỡng và làm quen kỹ thuật trên tàu ngầm lớp Astute. Thông cáo có đoạn: "Khoảng 100 nhân sự sẽ tham gia giai đoạn bảo dưỡng tàu ngầm của Anh (UK SMP), bao gồm thành viên Hải quân Hoàng gia Anh, Cơ quan Bàn giao Tàu ngầm Anh, Hải quân Hoàng gia Australia, công ty ASC Pty Ltd và Xưởng đóng tàu Hải quân Trân Châu Cảng".
Hoạt động này tiếp nối các đợt công việc trước đó trên tàu ngầm lớp Virginia của Mỹ, gồm USS Vermont năm 2025 và USS Hawaii năm 2024, đồng thời củng cố kỹ năng, hệ thống và chuỗi cung ứng cần thiết cho công tác bảo dưỡng định kỳ tàu ngầm hạt nhân.
Việc tham gia UK SMP được xem là một cột mốc quan trọng trước khi thành lập Lực lượng Tàu ngầm Luân phiên phía Tây tại HMAS Stirling vào năm 2027, đồng thời tăng cường mức độ làm quen của Australia với thiết kế tàu ngầm của Anh trong bối cảnh nước này chuẩn bị đóng tàu ngầm SSN-AUKUS tại Adelaide vào cuối thập niên này.
Theo thông cáo, hai sĩ quan Hải quân Hoàng gia Australia hiện được bố trí làm việc trên HMS Anson, tích lũy kinh nghiệm tác chiến thực tế trên tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân trang bị vũ khí thông thường. Hơn 50 người Australia đang làm việc trong hệ sinh thái hạt nhân quốc phòng của Anh, trong khi Hải quân Hoàng gia Anh đã đào tạo an toàn hạt nhân ngoài khơi cho hơn 950 nhân sự thuộc Cơ quan Tàu ngầm Australia.
Sự hiện diện của HMS Anson cũng tạo cơ hội để Australia thử nghiệm và củng cố các hệ thống quản lý an toàn hạt nhân, dựa trên các tiêu chuẩn an toàn hàng đầu thế giới của các đối tác AUKUS.
Trong chuyến thăm, các đối tác AUKUS cũng tiến hành hoạt động kết hợp giữa Trụ cột I và Trụ cột II, kiểm tra khả năng tương tác giữa phương tiện không người lái dưới nước cỡ lớn Speartooth của Australia với tàu ngầm hạt nhân Anh, đồng thời đánh giá và nâng cấp các thuật toán trí tuệ nhân tạo chống ngầm thuộc Trụ cột II được tích hợp trên máy bay P-8A Poseidon của Không quân Hoàng gia Australia.
Phó Thủ tướng Australia Richard Marles cho biết việc sở hữu năng lực tàu ngầm hạt nhân sẽ tạo việc làm, củng cố ngành công nghiệp trong nước và góp phần bảo đảm an ninh cho người dân Australia. Ông nhấn mạnh đợt bảo dưỡng này là minh chứng mới nhất cho động lực hợp tác giữa ba đối tác trong khuôn khổ AUKUS.
Tác động thương mại sau vụ AUKUS 
Liên minh quân sự AUKUS chọc giận đồng minh? 
Phép thử đầu tiên với AUKUS 
