Theo đánh giá của cơ quan chức năng, chủng loại khoáng sản tại Cà Mau không đa dạng, chủ yếu là đất sét, đất mặt lẫn nhiều tạp chất phù sa mịn cho sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản, ít có giá trị sử dụng, chủ yếu dùng làm vật liệu san lấp. Hiện nay, UBND tỉnh chưa cấp phép cho tổ chức, cá nhân nào thăm dò, khai thác khoáng sản trên địa bàn. Nguồn vật liệu xây dựng, vật liệu san lấp như: cát, đá, đất phục vụ các công trình chủ yếu được nhập từ các tỉnh trong khu vực ĐBSCL thông qua đường thủy và đường bộ qua các tuyến Quốc lộ 1, Quản Lộ - Phụng Hiệp và Nam sông Hậu, xuyên Á (Quốc lộ 63)…
Tuy nhiên, 6 tháng đầu năm 2026, tình hình khai thác, vận chuyển, tàng trữ và tiêu thụ khoáng sản (đất) trái phép xảy ra tại một số địa phương với quy mô nhỏ lẻ. Các đối tượng lợi dụng việc cải tạo mặt bằng ao nuôi thủy sản, đất sản xuất của người dân để tổ chức khai thác đất trái phép nhằm thu lợi bất chính. Hoạt động vi phạm thường diễn ra vào ban đêm, ngày nghỉ hoặc cuối tuần; các đối tượng bố trí người cảnh giới từ xa để đối phó, né tránh sự kiểm tra, phát hiện của cơ quan chức năng.
Đại tá Lý Minh Khương, Trưởng phòng CSKT Công an tỉnh Cà Mau cho biết: “Tài nguyên, khoáng sản là nguồn tài sản quý giá của Nhà nước, vì vậy mọi hành vi khai thác, vận chuyển, kinh doanh trái phép đều phải được phát hiện, xử lý nghiêm theo quy định pháp luật. Chúng tôi xác định công tác phòng ngừa là trọng tâm, trong đó phát huy vai trò của Công an cơ sở, tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân, đồng thời kiên quyết đấu tranh với các đối tượng lợi dụng nhu cầu san lấp mặt bằng để trục lợi từ hoạt động khai thác khoáng sản trái phép”.
Từ đầu năm 2026 đến nay, Phòng CSKT Công an tỉnh phát hiện, đấu tranh và xử lý 15 vụ liên quan 20 cá nhân vi phạm về khai thác, vận chuyển đất trái phép. Trong đó, xử phạt vi phạm hành chính 9 vụ, 10 cá nhân với tổng số tiền 57 triệu đồng; buộc nộp lại số tiền tương đương giá trị tang vật, phương tiện vi phạm hành chính bị tịch thu hơn 213 triệu đồng.
Điển hình, ngày 10/6, Phòng CSKT bắt quả tang vụ khai thác đất trái phép tại khu vực ao nuôi trồng thủy sản thuộc ấp Vĩnh Mới, xã Vĩnh Hậu. Tại hiện trường, cơ quan chức năng phát hiện các đối tượng sử dụng xe cuốc và xe tải để khai thác, vận chuyển đất đi san lấp mặt bằng. Qua đấu tranh, các đối tượng L.V.V; L.M và L.T.T khai nhận khai thác, vận chuyển đất theo sự thuê mướn, chỉ đạo của đối tượng N.H.K. (SN 1983, ngụ xã Vĩnh Hậu). Làm việc với những người liên quan, cơ quan Công an xác định K. trực tiếp thỏa thuận bán đất cho ông H.N.L. (ngụ khóm 12, phường Bạc Liêu) để san lấp mặt bằng với giá 250.000 đ/m³. Tổng khối lượng đất đã vận chuyển tiêu thụ đến thời điểm bị phát hiện là trên 210m³, tương đương 53 triệu đồng. Hiện vụ việc đang được cơ quan Công an điều tra, làm rõ và xử lý đúng quy định pháp luật.
Theo Đại tá Lý Minh Khương, vụ việc là minh chứng cho thủ đoạn ngày càng tinh vi của các đối tượng khi lợi dụng hoạt động cải tạo mặt bằng để hợp thức hóa hành vi khai thác khoáng sản trái phép. Tuy nhiên, với sự chủ động của lực lượng chức năng cùng sự phối hợp của chính quyền địa phương và nhân dân, các hành vi vi phạm đều được phát hiện, xử lý kịp thời.
Bên cạnh sự vào cuộc quyết liệt của cơ quan Công an, công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức pháp luật cho người dân được xác định là giải pháp căn cơ, lâu dài.
Công an tỉnh Cà Mau khuyến cáo người dân cần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật về tài nguyên khoáng sản; không tham gia, tiếp tay hoặc cho thuê đất để các đối tượng lợi dụng khai thác khoáng sản trái phép dưới mọi hình thức.
