Syria bán tên lửa cho Hezbollah?

Thông tin tình báo về việc Syria bán tên lửa Scud cho lực lượng Hezbollah ở Liban đã gây ra phản ứng chưa từng có tại Mỹ. Nhà Trắng cho đây là một yếu tố có thể làm thay đổi cục diện tại Trung Đông. Mặc dù việc mua bán trên chưa chính thức được xác nhận nhưng thông tin về vụ việc này như dội một gáo nước lạnh vào quan hệ Washington - Damas, vốn mới được sưởi ấm trong vài tháng qua sau nhiều năm đóng băng.

05/05/2010 16:35

Tin tức đầu tiên về việc Syria bán tên lửa tầm xa Scud cho Hezbollah được Tổng thống Israel , Shimon Pérès, đưa ra trước một chuyến thăm Pháp. Phát biểu trên Đài Phát thanh Nhà nước Israel, ông Shimon Pérès cáo buộc Damas rằng Syria đang chơi lá bài hai mặt khi vừa tuyên bố muốn hòa bình lại vừa bán vũ khí cho Hezbollah. Lý do duy nhất của hành động này theo ông Pérès là Damas muốn đe dọa Nhà nước Israel .

Mỹ không khẳng định được rằng liệu việc chuyển giao tên lửa Scud cho Hezbollah đã được thực hiện hay vẫn còn đang trong dự tính nhưng giới chức Mỹ đã tỏ ra hết sức lo ngại trước những thông tin được Tổng thống Israel đưa ra. Nhà Trắng đã lập tức cho triệu hồi Phó đại sứ Syria tại Washington để bày tỏ lo ngại.

Cáo buộc mọi sự chuyển giao vũ khí, Bộ Ngoại giao Mỹ cho rằng, việc Syria bán tên lửa cho Hezbollah sẽ gây rối loạn khu vực Trung Đông vốn đang chẳng tốt đẹp gì và gây hại tức thì cho an ninh của Israel và cho chủ quyền lãnh thổ của Liban. Đây là lần đầu tiên chính quyền Mỹ lên tiếng phản đối khả năng Damas bán vũ khí cho Hezbollah. Tuy nhiên, Syria đã phủ nhận các cáo buộc trên.

Ngày 15/4, Đại sứ Syria tại Mỹ đã bác bỏ mọi thông tin cho rằng, Damas bán tên lửa cho Hezbollah. Trong khi đó một quan chức của Syria lại cho rằng những thông tin trên phát đi từ phía Israel chỉ là trò đánh lạc hướng dư luận. Một quan chức cấp cao của Mỹ giải thích, việc triệu hồi Phó đại sứ Syria tới Bộ Ngoại giao Mỹ là để người này xua tan mọi nghi ngờ của Washington đối với Damas, nhất là khi quan hệ giữa hai nước đang được làm nóng trở lại.

Tên lửa Scud có tầm bắn lên đến 700km. Nếu được bắn từ Liban, tên lửa này có thể đạt đến mục tiêu ở Tel-Aviv, Iraq hoặc ở Địa Trung Hải. Israel hiện đang trang bị một hệ thống phòng thủ tên lửa có tên là Arrow để ngăn chặn những vụ tấn công kiểu này.

Ngày 1/4 vừa qua, Thượng nghị sĩ đảng Dân chủ John Kerry, đồng thời là Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại thượng viện Mỹ, đã có mặt tại Damas. Ông Frederick Jones, phát ngôn viên của ủy ban này cho biết, trong chuyến thăm, ông Kerry đã được Tổng thống Syria , Bashir Al-Assad, tiếp đón nồng hậu trong cuộc hội kiến này. ông Kerry đã nêu ra vấn đề Syria bán tên lửa cho Hezbollah.

Mặc dù không khẳng định việc này đã được thực hiện nhưng ông Kerry đã cảnh cáo Syria khi đưa ra những thông tin tình báo chi tiết về vụ việc cho Tổng thống Al-Assad. Theo các nhà quan sát, có lẽ vào thời điểm đó, ông Kerry đã muốn "nhắm mắt làm ngơ" trước hành động của Syria hòng đạt được sự ủng hộ của Damas giải quyết vấn đề Israel - Palestine và để cô lập Iran.

Hôm 16-2, Tổng thống Mỹ Barack Obama đã bổ nhiệm ông Robert Ford làm Đại sứ Mỹ tại Damas. Ông Ford là một chuyên gia về thế giới Arập, đang là nhân vật số 2 của Đại sứ quán Mỹ tại Baghdad . Ông cũng từng làm Đại sứ Mỹ tại Algeria , phục vụ tại Bahrein và Ai Cập.

Đây là lần đầu tiên từ 5 năm qua, một đại sứ Mỹ trở lại Damas. Đại sứ cuối cùng được triệu hồi về nước vào năm 2005, sau vụ Thủ tướng Liban Rafic Hariri bị ám sát. Quan hệ giữa Mỹ và Syria cực kỳ căng thẳng, nếu không muốn nói là thù nghịch từ nhiều năm nay. Năm 2004, cựu Tổng thống Mỹ, George Bush, đã yêu cầu trừng phạt Syria, gọi Damas là một chế độ khủng bố. Năm 2005, Thủ tướng Liban, Rafic Hariri bị ám sát tại Beirut . Ngay lập tức, các quốc gia phương Tây, đứng đầu là Mỹ, tố cáo thẳng thừng chế độ Tổng thống Bashir Al-Assad, đã nhúng tay vào vụ ám sát. Washington đã triệu hồi đại sứ của mình ở Damas về nước.

Theo giới quan sát, Tổng thống Obama muốn nối lại quan hệ với Syria nhằm thúc đẩy Damas đóng góp vào việc tìm giải pháp cho cuộc chiến Israel - Palestine , bình ổn khu vực. Đồng thời Mỹ cũng muốn gửi một thông điệp đến Iran, đồng minh của Syria, theo đó Téhran sẽ ngày càng bị cô lập nếu vẫn giữ thái độ hiện nay.

Tuy nhiên, tất cả những động thái trên của Mỹ đang bị xem nhẹ chỉ trong 24 giờ đồng hồ ngày 25/2 vừa qua, Tổng thống Syria Bashir Al-Assad sau khi đã lần lượt tiếp đón hai vị khách bị phương Tây cho là những thế lực chống đối với tiến trình hòa bình và ổn định tại khu vực Trung Đông: Tổng thống Iran Mahmoud Ahmadinejad và thủ lĩnh phong trào Hezbollah tại Liban, Sheikh Hassan Nasrallah.

Cùng ngày, ông Bashir Al-Assad cũng chủ trì một hội nghị giữa Tổng thống Ahmadinejad và những thủ lĩnh người Palestine của Phong trào khước từ hòa bình với Nhà nước Do Thái do lãnh đạo Hamas, Khaled Meshaal, và Ahmed Djibril thuộc Mặt trận Nhân dân giải phóng Palestine - Ban chỉ huy trung tâm, dẫn đầu.

Trong trong khuôn khổ ngày gặp mặt trên, Sheikh Nasrallah - nhân vật hiếm khi có các chuyến thăm ngoại quốc - đã hội kiến với Tổng thống Ahmadinejad về những mối đe dọa của Israel đối với Liban và Syria. Israel và Damas gần đây đã đưa ra những lời đe dọa lẫn nhau trong trường hợp có xung đột, trong khi ông Nasrallah cảnh báo tổ chức của ông sẽ tiến hành đánh bom các cơ sở hạ tầng của Israel nếu quân đội nước này tấn công Liban.

Những động thái trên của Syria ngay lập tức bị Washington phản đối. Phát biểu trước báo giới, Ngoại trưởng Hillary Clinton, lên tiếng yêu cầu Damas phải tránh xa Iran, đồng thời cũng mong muốn Syria không tiếp tục bán vũ khí cho Hezbollah và hợp tác hơn nữa trong việc nối lại các cuộc đàm phán hòa bình với Israel.

Trong bối cảnh như vậy, nếu việc Syria bán tên lửa cho Hezbollah được xác nhận, có nhiều khả năng Thượng viện sẽ bác đề nghị của Tổng thống Obama về việc bổ nhiệm ông Robert Ford sang làm đại sứ tại Damas. Quan hệ Mỹ - Syria lại đang trải qua giai đoạn thử lửa quan trọng

Nguyễn Bảo (tổng hợp)