Ngoài ra mọi cái trong người y - từ dáng điệu đi đứng đến cách ngồi, cách đọc và ăn đều toát lên vẻ hài hước. Thậm chí đến nỗi y chưa kịp mở mồm thì đám bạn bè của y đã ôm bụng mà cười.
Tuy nhiên, đến một lúc nào đó, tất cả đã làm cho y chán ngán, và sau khi đã thỏa thuê về những trò cù thiên hạ của mình, chàng tếu thấy thèm cuộc sống của một người nghiêm túc. Y muốn được khoan thai đi qua phố xá mà không phải e ngại vì bất cứ lúc nào cũng có thể nghe thấy tiếng nói đằng sau lưng: "Lão Pontex đang đi kìa" kéo theo những tiếng cười hô hố không sao ghìm được.
Cuối cùng y quyết định gặp một thương gia quen thuộc. Sau khi dốc bầu tâm sự với bạn, y bèn ngỏ ý xin một chỗ làm, dù làm chân quét sân cũng được. Nhưng người chủ cửa hiệu và tất cả các nhân viên bán hàng cứ cười ngặt cười nghẽo làm náo động cả cửa hàng, cứ y như tất cả các khẩu pháo trên chiếc chiến hạm cùng nhất tề nổ một loạt đạn.
- Anh bạn cù khá lắm! Giỏi! Giỏi thật! Ha ha ha! Hô hô hô! Thôi dừng lại đi, kẻo tớ nổ mẹ nó bụng ra bây giờ! Nếu đằng ấy nghĩ ra cái trò đó chỉ vì một bao thuốc lá thì lạy trời, đằng ấy không còn nợ tớ gì hết. Ô hô hô! Thế mới là Pontex chứ!
Pontex chưng hửng, y cố làm ra vẻ nghiêm túc để thuyết phục họ, nhưng không ăn thua. Tay chủ hiệu đã phải nới thắt lưng ra!
- E hèm, anh ta nói nghiêm túc kìa! Ha ha!
Pontex quay phắt người đi và bước ra, chẳng buồn nghe hết ý kiến của bạn.
Tối hôm ấy chàng tếu bất hạnh lần đầu tiên trong đời sụt sịt khóc, bởi lẽ y hiểu rằng sửa đổi lại tiếng tăm của anh hề mà y đã giành được đâu phải là chuyện dễ.
Nhưng cần phải thay đổi cuộc đời. Và Pontex tìm đến cơ quan nhà nước vì y cho rằng nhà nước không biết cười. Nhà nước là niềm hy vọng cuối cùng của y. Y cân nhắc tính toán mọi nhẽ rồi dừng chân trước trụ sở Cục Thanh tra thuế liên bang. Ông Bentex, người phụ trách Ban Thanh tra về ngành này của thành phố, là người mắc bệnh tim lưu cữu. Về chứng phình mạch của ông ta, cả thành phố đều bàn tán. Việc ông ta bị vỡ động mạch chỉ là điều người ta đang chờ đợi từng ngày.
Pontex bèn cất công đến gặp một người bà con giàu có và có thế lực ở Rio để nhờ giúp đỡ và cuối cùng đã được ông ta hứa hẹn.
- Thôi được, cậu đã muốn thì tôi cũng chiều theo ý cậu. Cậu sẽ ngồi vào chỗ của ông Bentex. Giờ cậu đi về đi và khi nào ông ta qua đời thì hãy báo ngay cho tôi biết.
Pontex về nhà, lòng khấp khởi mừng thầm và ra sức kiên nhẫn chờ đợi. Nhưng hiềm một nỗi là căn bệnh của ông Bentex chưa có triệu chứng nguy kịch và chưa có điều gì báo hiệu ông ta sắp chết. Y được người ta cho biết ông ta sẽ bị chết do sự gắng sức quá mức về thể lực. "Xin cứ yên tâm - Bentex nói - Tôi sẽ không bao giờ làm việc gì phải gắng sức quá mức cả".
Cười. Đó là sự gắng sức - Pontex phán đoán một cách hiểm độc - Như vậy là tiếng cười có thể giết chết ông ta. Ai thì không biết chứ ta thì biết pha trò cười.
 |
| Minh họa: Ngô Xuân Khôi. |
Từ đó Pontex đã nhiều giờ đắm mình trong cuộc tranh luận tưởng tượng với con quỷ cám dỗ: Tội ác? Đâu có! Làm gì có bộ luật nào ghi rằng pha trò cười là có tội? Nếu như có người chết vì cười thì kẻ có tội trong việc này là động mạch chủ và cảm giác hài hước.
Pontex bắt đầu ra sức tìm đủ mọi lí do để có nhiều dịp lui tới văn phòng Ban Thanh tra thuế của thành phố. Sau mấy tuần ông Bentex đã có vẻ thinh thích cái gã vui nhộn này. Ông thấy Pontex là một anh chàng tốt bụng, chân thật, tận tâm và điều chủ yếu là vô hại. Cứ như vậy, Pontex dần dần biến thành trợ lí của ông Bentex, trong một số công việc y đã nghiễm nhiên trở thành người không thể thay thế được. Y làm việc mới tận tâm làm sao, tác phong mới lịch sự làm sao! Có lần ông Bentex đã lấy y làm gương cho một nhân viên phạm sai lầm:
- Đồ vô tích sự - Ông ta mắng - Anh hãy mở mắt ra mà học Pontex. Hắn làm việc đâu vào đấy mà lại còn biết pha trò nữa.
Ngày hôm đó ông Bentex mời Pontex đến dùng cơm tối. Tại bàn ăn đã mở đầu cả một loạt những cuộc tiếp xúc dẫn chàng tếu bước vào giới thượng lưu và từ đó, y đã trở thành vị khách mời thường xuyên của ông Bentex.
Nhưng ông Bentex là một người lì lợm hiếm có. Thậm chí vào lúc vui vẻ nhất ông cũng không cười mà chỉ khẽ nhếch mép. Những câu chuyện giai thoại khiến cho các thực khách của ông phải rời khỏi bàn ăn và lấy khăn ăn bịt miệng cho khỏi phun thức ăn ra thì chỉ làm ông tủm tỉm cười mà thôi.
Nhưng sự quan sát một cách kiên nhẫn và có hệ thống của Pontex đã phát hiện ra chỗ yếu của con mồi: đối thủ cứng rắn của y đã cười rũ rượi khi nghe các giai thoại về người Anh và về các thày tu. Cả người Anh lẫn các thày tu nếu tách riêng ra thì không hề gây cười. Nhưng chỉ cần người Anh vừa xuất hiện trong chiếc mũ li-e cùng với những thày tu thì ông Bentex cứ há hốc mồm ra mà nghe, quên cả nuốt thức ăn. Khi câu chuyện đến chỗ cởi nút thì ông ta cười phá lên nhưng có mức độ vì luôn nhớ tới bệnh phình mạch quý báu của mình.
Pontex với tất cả sự kiên trì chỉ xoáy vào một điểm. Y luôn luôn mở rộng vốn tiết mục, thêm dấm, thêm ớt, nện liên tục vào động mạch chủ của ông Bentex. Ông già bắt đầu tỏ ra hứng thú thực sự đối với những câu chuyện giai thoại của Pontex và khi y cố tình ngừng lại thì ông ta sốt ruột giục kể tiếp:
- Thế cái thằng cha người Anh đó ra sao? Sau đó thế nào?
Một hôm ông Bentex mời các bạn bè đến ăn món cá băm viên. Món rượu khai vị đã làm cho mọi người phấn chấn, thấy tâm hồn lâng lâng khoan khoái, đặc biệt chủ nhân hôm nay vui vẻ lạ thường. Các thực khách tập trung vào việc thưởng thức món ăn, không ai dám phá tan sự yên lặng của cái thú ẩm thực.
Pontex cảm thấy thời điểm quyết định của y đang tới gần.
Thế là đã mấy ngày y chuẩn bị sẵn sàng một giai thoại về hai vợ chồng người Anh Cát Lợi và hai thày tu mà y chế biến từ kho chuyện nhảm nhí của mình. Cái truyện giai thoại này là niềm hy vọng sau chót, là viên đạn cười của tên hung thủ. Y bụng bảo dạ: nếu phát súng này mà bắn trượt thì y sẽ tự nã một viên đạn vào đầu.
Tuy bận rộn với những ý nghĩ đó, song y vẫn tiếp tục nghiên cứu con mồi bằng đôi mắt của nhà tâm lý học thực thụ. Ở đây chính ông Bentex đã tiếp tay. Ông ta nháy mắt ra hiệu cho y, có nghĩa là "Này anh cu lém - biệt hiệu mà ông ta đặt cho Pontex - kể chuyện đi!".
Cầu trời phù hộ - Pontex khấn thầm với vẻ mặt hết sức tự nhiên, y làm như vô tình nhấc chai nước xốt trên bàn lên xem cái nhãn hiệu.
- Perrinx, Perrinx... phải chăng chủ của hãng nước xốt này có họ với Huân tước Perrinx là người đã khéo léo đánh lừa được hai lão thày tu.
Trong đôi mắt của ông Bentex lóe lên sự khoái trá. Ông ta vốn rất thích thú những câu chuyện yêu đương bậy bạ.
- Hai thày tu và một huân tước! Câu chuyện như thế này chúng ta chưa được nghe bao giờ. Kể đi, "anh cu lém"!
Pontex bèn kể câu chuyện giai thoại một cách điêu luyện, y cứ thong thả dẫn người nghe đến chỗ kết thúc bất ngờ nhưng hợp logic.
Cái cốt truyện éo le đó đã thu hút ông lão tội nghiệp đến mức ông ta ngồi không nhúc nhích, mặt đực ra, tay cứ nắm chắc cái đĩa có xiên miếng thịt mà không đưa lên miệng. Tiếng cười cố lắm mới kìm hãm được, đã phản ánh trên khuôn mặt của ông ta. Pontex hơi do dự, y đã thấy trước sự thắng lợi. Trong một khoảnh khắc nào đó, lương tâm đã giữ cái lưỡi của y lại, không cho kể tiếp. Nhưng y đã lấy hết sức bình sinh đạp cho lương tâm một đạp và bằng một giọng rắn rỏi, y bấm cò. Lần đầu tiên trong đời mình, ông Bentex phá lên cười như sấm rền đến nỗi ở tận cuối phố đằng kia vẫn còn nghe rõ tiếng khùng khục. Ông ta cười nhăn hết cả mặt, cả mũi, người cứ nảy lên trên ghế. Rồi đột nhiên ông gục mặt xuống đĩa thức ăn, và tấm khăn trải bàn bỗng hoen máu đỏ lòm trước những con mắt kinh ngạc của khách khứa.
Sau khi trở về nhà, Pontex chui vào một căn buồng hẻo lánh nhất, khóa trái cửa lại, suốt đêm mồ hôi vã ra như tắm, hai hàm răng đánh lập cập. Bất cứ một tiếng động nhỏ nào cũng làm hồn vía y rụng rời: "Cảnh sát đến chăng?".
Phải qua đến mấy tuần y dường như mới hoàn hồn sau cơn chấn động vốn được tất cả mọi người coi như hậu quả của nỗi đau buồn thương tiếc người bạn vong niên quá cố! Vào chính lúc đó y nhận được một bức thư của người bà con ở Rio: "Tại sao cậu không thông báo cho tôi kịp thời về cái chết của lão Bentex như chúng ta thỏa thuận với nhau? Tôi chỉ được biết tin này qua báo chí và tôi lập tức đến gặp ngài Bộ trưởng. Song muộn mất rồi: cái chỗ của lão Bentex đã có người thế chân rồi. Cậu hãy nhớ câu ngạn ngữ Latin "Tarde Venientibus" (kẻ đến muộn chỉ còn cục xương) và hãy rút kinh nghiệm cho tương lai".
Một tháng sau, người ta đã tìm thấy xác Pontex: anh ta đã dùng cái quần xà lỏn treo cổ tự tử trên thanh xà ngang trong nhà.
Cả thành phố được một mẻ cười nôn ruột. Còn gã chủ cửa hiệu mà y đến xin việc thì nói:
- Không, các vị cứ nghĩ mà xem! Thậm chí anh ta cũng không thể chết cho ra con người. Có đời thuở nhà ai lại đi thắt cổ tự tử bằng cái quần xà lỏn của chính mình bao giờ! Quả là một trò tếu kiệt xuất!
