Ngày 7/5, Bệnh viện Phổi Trung ương phối hợp với Chương trình Chống lao Quốc gia tổ chức kỷ niệm 117 năm ngày sinh BS Phạm Ngọc Thạch – Bộ trưởng Bộ Y tế đầu tiên, Viện trưởng đầu tiên của Viện Lao, nay là Bệnh viện Phổi Trung ương và tổng kết hoạt động chương trình phòng chống lao năm 2025, triển khai kế hoạch năm 2026.
Phát biểu tại lễ tổng kết, TS.BS cao cấp Đinh Văn Lượng, Giám đốc Bệnh viện Phổi Trung ương cho biết, năm 2025, công tác phát hiện bệnh nhân lao đạt trên 119.000 ca, là mức cao nhất từ trước đến nay; tỷ lệ điều trị khỏi và hoàn thành điều trị duy trì ở mức 90%.
Bên cạnh những kết quả đạt được, Chương trình Chống Lao Quốc gia vẫn đang đối mặt với nhiều khó khăn thách thức lớn, gánh nặng bệnh lao tại Việt Nam còn cao so với khu vực, đứng thứ 12/30 nước có gánh nặng bệnh lao, 10/30 nước có gánh nặng bệnh lao kháng thuốc cao nhất trên toàn cầu.
Tình trạng phát hiện muộn, bỏ sót ca bệnh trong cộng đồng vẫn còn cao (gần 40% bệnh nhân lao chưa được phát hiện và báo cáo); nguồn lực cho công tác phòng, chống lao tại một số địa phương còn chưa đáp ứng được nhu cầu.
Chia sẻ tại hội nghị, PGS.TS Nguyễn Bình Hoà, Phó Giám đốc Bệnh viện Phổi Trung ương cho biết, WHO ước tính mỗi năm trên toàn cầu có 10,7 triệu người nhiễm lao mới phát hiện, trong đó lao/HIV dương tính mới mắc 619.000 người, số ca kháng thuốc mới là 390.000 người, tử vong do lao là 1,1 triệu người (đã loại trừ HIV).
Tại Việt Nam, năm 2024 có khoảng 184.000 ca mắc lao mới, 9.400 ca lao kháng thuốc mới được phát hiện, tử vong 10.000 người.
Năm 2025, tỷ lệ điều trị khỏi bệnh lao và hoàn thành điều trị duy trì ở mức 90%; số người có nguy cơ lao tiềm ẩn được điều trị là 41.742 người; tỷ lệ điều trị thành công bệnh nhân lao kháng thuốc đạt 76%.
Theo TS.BS cao cấp Đinh Văn Lượng, năm 2026, Chương trình Chống Lao Quốc gia xác định chủ đề trọng tâm: “Phát hiện lao gắn với khám sức khỏe định kỳ cho mỗi người dân". Đây là giải pháp mang tính chiến lược gắn với thực hiện Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị, là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước, qua đó thực hiện khám sức khỏe định kỳ cho mỗi người dân gắn với sàng lọc lao.
Tăng cường phát hiện chủ động bệnh lao và lao tiềm ẩn lồng ghép trong các chiến dịch phát hiện chủ động ở 34 tỉnh/ TP, áp dụng chiến lược 1X, 2X (X-quang, Xpert).
Đẩy mạnh hỗ trợ điều trị lao kháng đa thuốc thông qua hỗ trợ dinh dưỡng, tâm lý xã hội, đi lại cho những người đang điều trị lao kháng đa thuốc.
Tiếp tục điều trị dự phòng tất cả những người có HIV, trẻ tiếp xúc hộ gia đình <5 tuổi, người tiếp xúc hộ gia đình ≥ 5 tuổi có kết quả xét nghiệm Mantoux dương tính.
Tăng cường phát hiện bệnh lao trong nhóm dân số dễ tổn thương, có nguy cơ cao (trẻ em, trẻ vị thành niên, người có HIV, người uống Methadone, người già, người sống trong trung tâm bảo trợ xã hội, phạm nhân trong trại giam, tạm giam, cộng đồng sống ở khu vực khó tiếp cận dịch vụ, ...)
Để triển khai hiệu quả giải pháp này và tiến tới mục tiêu chấm dứt bệnh lao vào năm 2030, Chương trình Chống Lao Quốc gia đề xuất Bộ Y tế chỉ đạo tất cả các cơ sở y tế triển khai kịp thời, đồng bộ việc lồng ghép khám sàng lọc lao trong khám sức khoẻ định kỳ hằng năm cho mỗi người dân.
Đồng thời đề xuất Bộ Y tế chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan xây dựng kế hoạch, đề xuất nhu cầu, huy động và phân bổ kinh phí để triển khai đánh giá tình hình dịch tễ bệnh lao hiện nay tại Việt Nam.
Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương đề nghị các cơ quan, đơn vị, địa phương tập trung tổ chức nghiên cứu, đánh giá dịch tễ học bệnh lao, làm cơ sở khoa học cho việc hoạch định chính sách và phân bổ nguồn lực hiệu quả; bảo đảm nguồn lực cho hoạt động phát hiện, chẩn đoán và điều trị bệnh lao.
Củng cố, nâng cao năng lực của các bệnh viện Lao/ Bệnh viện Phổi của các địa phương.
Tăng cường phát hiện lao trong công tác khám, chữa bệnh, coi đây là nhiệm vụ thường quy của tất cả các cơ sở y tế, cả công lập và ngoài công lập; lồng ghép khám sàng lọc phát hiện bệnh lao vào khám sức khỏe định kỳ miễn phí cho người dân.
Tham mưu kiện toàn Ủy ban Quốc gia về chấm dứt bệnh lao, tổ chức họp tổng kết Ủy ban Quốc gia 6 tháng đầu năm 2026 để bước đầu đánh giá thực hiện Nghị quyết 72 của Bộ chính trị vào tháng 7/2026.
Thực hiện hiệu quả các chương trình, đề án, dự án về phòng, chống lao, đặc biệt là chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026-2035 và dự án phòng, chống lao do Quỹ toàn cầu tài trợ.
Cần đưa sàng lọc bệnh lao vào khám sức khỏe định kỳ 
Khoảng 11 nghìn người tử vong do bệnh lao mỗi năm 
