Lá ngọc cành vàng
Yingluck Shinawatra sinh ngày 21/6/1967 tại Sankamphaeng thuộc tỉnh miền bắc Chiang Mai, là con gái út trong một gia tộc cự phú gốc Hoa vào loại hàng đầu ở địa phương. Tổ phụ của gia tộc Shinawatra là một di dân người Khách Gia từ Mai Châu, Quảng Đông, tên là Sang Sae Khu, đã đến nước Xiêm tìm chốn nương thân vào những năm 60 của thế kỷ XIX.
Vị trưởng lão này đã chuyển về Chiang Mai sống và kết hôn với một người phụ nữ Thái tên là Sangdi. Người con trưởng của ông Sang Sae Khu tên là Chiang Sae Khu, sinh năm 1890 tại Chanthaburi, cũng lấy vợ người Thái, bà Saeng Somma. Năm 1938, người con trai của ông Chiang Sae Khu, tên là Sak Sae Khu, đã đổi sang họ Thái là Shinawatra.
Vào cuối những năm 30 của thế kỷ trước, khi chủ nghĩa dân tộc ở Thái Lan phát triển lên đỉnh điểm và kèm theo đó là làn sóng bài Hoa cũng trỗi dậy, những người khác trong gia tộc này cũng nhất loạt đổi sang họ Thái Shinawatra. Ông Lert (sinh năm 1919), người cha của ông Thaksin và bà Yingluck, cũng đổi họ.
Lúc này gia tộc Shinawatra ăn nên làm ra nên ông Lert có điều kiện để cưới bà Yindee, con gái của Công chúa Jantip Na Chiang Mai Raminkwong làm vợ. Hai ông bà có 9 người con, đều rất giỏi giang trong các công việc làm ăn. Và gia tộc này cho tới giữa thế kỷ XX, đã có được những mối quan hệ thân cận với hoàng gia, quân đội, giới tinh hoa trong bộ máy hành chính quản lý đất nước cũng như các danh gia vọng tộc khác ở Chiang Mai…
Trong hoàn cảnh như thế, giàu con út, khó con út, ngay từ nhỏ bà Yingluck đã được tạo điều kiện thuận lợi tối đa để trau dồi tri thức và các kỹ năng sống trong môi trường thượng lưu. Bà đã tốt nghiệp cử nhân tại Khoa Chính trị học và Hành chính công thuộc Trường Đại học Tổng hợp Chiang Mai. Tiếp đó, bà sang Mỹ và bảo vệ thành công luận án thạc sĩ về ngành Hành chính công ở Trường Đại học Tổng hợp Kentucky.
Từ Mỹ về nước, bà Yingluck vào làm tại các công ty trong Tập đoàn Shin của anh trai Thaksin, từng kiểm soát công ty cung ứng dịch vụ điện thoại lớn nhất Thái Lan là Avencet Info Service (AIS). Bà từng là Giám đốc điều hành AIS. Khi đứng ra tự làm riêng, bà Yingluck đã tham gia vào thị trường bất động sản và trước khi trở thành Thủ tướng, đã là Chủ tịch Công ty Bất động sản SC Asset Co., Ltd ở Bangkok.
Bà Yingluck đã đăng ký kết hôn nhưng không tổ chức lễ cưới với người chồng là Anusorn Amornchat, Tổng giám đốc của M-Link Asia Corporation PCL. Tập đoàn này hiện do chị gái bà, Yaowapa Wongsawat, phu nhân của cựu thủ tướng Somchai Wongsawat (trong giai đoạn từ ngày 9/9/2008 tới 2/12/2008), sở hữu…
Anh ngã, em nâng
Nếu không có những sự cố xảy ra với ông anh Thaksin khiến nhà doanh nghiệp kiêm chính trị gia giàu có này phải ra nước ngoài lưu vong, có lẽ bà Yingluck đã không phải dính tay vào việc trị quốc như hiện nay.
Theo tư liệu trên từ điển mở Wikipedia, ông Thaksin sáng lập Đảng Thai Rak Thai (Người Thái yêu Người Thái - TRT) năm 1998 với những hứa hẹn sẽ đem lại quyền được chăm sóc sức khỏe cho mọi người trong cộng đồng, hoãn trả nợ 3 năm cho nông dân, và 1 triệu Bath phát triển dành cho các làng mạc.
Với chính đảng mang nặng tính dân túy này, ông Thaksin cùng TRT đã giành được chiến thắng vang dội trong cuộc bầu cử tháng 1/2001, cuộc bầu cử đầu tiên được tổ chức dưới sự kiểm soát của Hiến pháp Nhân dân 1997. Cuộc bầu cử được đánh giá là mang tính tự do nhất trong lịch sử của nước Thái.
Sau khi nắm giữ chức vụ Thủ tướng, ông Thaksin cũng đã đề xướng nhiều chính sách khác nhau ảnh hưởng đến kinh tế, sức khỏe xã hội, giáo dục, năng lượng, thuốc, các mối quan hệ ngoại giao quốc tế. Nhờ thế, ông đã liên tục chiến thắng ấn tượng trong hai lần tranh cử sau đó. Nói một cách rất công bằng, các chính sách của chính trị gia Thaksin đã mang lại hiệu quả đặc biệt vào việc giảm nghèo vùng nông thôn, và thiết lập được một nền y tế mà mọi người đều có thể chi trả.
Không ngẫu nhiên mà ông được những người ủng hộ tôn vinh là Thủ tướng dành cho những người nghèo. Tuy nhiên, chính phủ của ông thường xuyên phải đương đầu với những lời buộc tội cho rằng ông lãnh đạo độc đoán, mị dân, tham nhũng, những xung đột về quyền lợi, vi phạm quyền con người, hành xử không khéo léo, sử dụng quyền hành thái quá và có thái độ thù địch với báo chí tự do.
Không những bị xem như là một nhà lãnh đạo được lắm kẻ ưa và cũng nhiều người ghét, ông còn là mục tiêu của luận điệu đả kích về phạm thượng với vua, phản quốc, chiếm đoạt tài sản tôn giáo và hoàng gia, bán tài sản cho các nhà đầu tư nước ngoài, báng bổ tôn giáo.
Ông Thaksin cũng luôn bị đeo đuổi bởi những xung đột quyền lợi giữa chức vụ thủ tướng và nguồn lợi kếch sù trong doanh nghiệp. Năm 2011, ông Thaksin suýt bị kết án che giấu tài sản (cùng với lệnh cấm giữ chức vụ công trong 5 năm). Nhiều người tin rằng các thẩm phán đã nhận hối lộ để tha bổng ông. Bị bẽ mặt, ông Thaksin biện minh rằng việc che giấu tài sản chỉ là một sai lầm không cố ý.
Chính vì thế, mặc dù được khá đông đảo quần chúng ủng hộ, nhưng ông Thaksin vẫn không thể là nhân tố cố kết các rạn nứt trầm kha trong lòng xã hội Thái Lan. Nhiều bê bối và lộn xộn đã xảy ra trong những năm ông cầm quyền.
Và điều dễ xảy ra đã xảy ra: ngày 19/9/2005, trong lúc ông Thaksin đang tham dự cuộc họp của Đại hội đồng LHQ ở New York, giới quân sự Thái Lan đã tiến hành đảo chính lật đổ ông. Cực chẳng đã, vị cựu Thủ tướng này đành sang Anh tá túc cùng con gái. Trên "hòn đảo sương mù", để giả bộ như quên con đường chính trị lắm chông gai, ông đã mua câu lạc bộ bóng đá Manchester City với giá 82 triệu Bảng Anh và thuyết phục cựu huấn luyện viên trưởng đội tuyển Anh Sven Goran Eriksson nắm quyền chèo lái đội bóng này…
Thế nhưng, đã đâm lao phải theo lao, ở Thái Lan, những lực lượng mới trong chính quyền vẫn tiếp tục các nỗ lực truy đuổi ông và tìm ra tội tham nhũng và lạm quyền để truy tố ông trước tòa án. Mặc dầu vậy, lực lượng ủng hộ ông Thaksin vẫn còn khá đông đảo ở trong nước Thái. Và họ cần có người thay mặt vị thủ lĩnh đang lưu vong để chỉ đường đưa lối. Cây muốn lặng mà gió chẳng đừng,bà Yingluck, đã buộc phải bước chân vào chính trường.
Thoạt tiên, bà gia nhập đảng Chính quyền nhân dân (PPP) cũng do ông anh cựu Thủ tướng lập ra trước lúc phải cao chạy xa bay. Khi PPP bị cấm, bà lại vào đảng Puea Thai, cũng từng có những quan hệ mật thiết với ông Thaksin. Và đảng Puea Thai đã trở thành một trong những lực lượng đối lập chính.
Những cơ sở kinh tế của ông Thaksin, vẫn tiếp tục ăn nên làm ra dưới sự chỉ huy của bà Yingluck đã hỗ trợ tài chính cho những lực lượng đối lập với chính phủ, đặc biệt là Liên minh Dân chủ nhân dân (PAD, tức những người áo đỏ), liên tục gây nên sóng gió trên chính trường Thái Lan.
Chông gai không quản
Và ngày 16/5/2011, đảng Puea Thai đã đề cử bà Yingluck là ứng cử viên cho chức vụ Thủ tướng nếu họ thắng cử vào cuộc Tổng tuyển cử diễn ra ngày 3/7/2011. Đây là cuộc bầu cử được coi là quan trọng nhất trong lịch sử đương đại đã kéo dài 79 năm của nước Thái kể từ khi chuyển sang thể chế quân chủ lập hiến năm 1932.
Có tới 40 chính đảng chạy đua trong cuộc bầu cử này. 375 ghế được bầu trực tiếp tại các khu vực bầu cử và số còn lại được lựa chọn theo hệ thống danh sách đảng (dựa vào tỉ lệ số phiếu mà mỗi đảng nhận được). Trên 100 nghìn cảnh sát đã được triển khai để bảo vệ an ninh cho cuộc bầu cử.
Trong chương trình vận động tranh cử, những lời hứa của đảng Puea Thai thực ra cũng không khác mấy so với đảng Dân chủ của Thủ tướng Abhisit Vejjajiva. Tựu trung đều xoay quanh những chính sách tương tự nhau về cung cấp dịch vụ y tế giá rẻ, trợ giúp tài chính cho người nghèo, đầu tư các dự án cơ sở hạ tầng lớn, trợ giá hàng hóa tiêu dùng thiết yếu, cải thiện giáo dục, giảm và hỗ trợ thuế…
Chính vì thế nên nhiều nhà quan sát cho rằng, cuộc bầu cử ngày 3/7 vừa qua thực chất chỉ là một cuộc bày tỏ thái độ của cử tri đối với ông cựu Thủ tướng Thaksin thông qua việc bỏ hoặc không bỏ phiếu cho bà Yingluck.
Thực tế đã cho thấy, đa số cử tri Thái vẫn còn giữ trong mình cảm tình với ông Thaksin. Và với 265 ghế đã giành được trong Hạ viện có 500 ghế của đảng Puea Thai, hiển nhiên bà Yingluck sẽ trở thành nữ Thủ tướng đầu tiên ở Thái Lan và duy nhất ở Đông Nam Á. Đảng Dân chủ chỉ giành được 159 ghế trong Hạ viện. Đại diện giới quân sự Thái Lan cũng đã tuyên bố rằng họ sẽ không can thiệp vào quá trình thành lập chính phủ sắp tới.
Trên cương vị mới, nhiệm vụ của bà Yingluck Shinawatra rất nặng nề để có thể mở ra một thời kỳ ổn định chính trị tối cần thiết cho Thái Lan sau 6 năm đầy li loạn sau cuộc đảo chính đã buộc anh trai bà phải sống tha hương. Sau khi nhận được điện thoại chúc mừng từ ông Thaksin, bà đã nói với những người ủng hộ mình: "Tôi sẽ làm việc hết sức mình và không làm quý vị thất vọng"
