BS Nguyễn Hồng Kỳ, Trung tâm Hồi sức tích cực, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho biết, sốt mò là bệnh truyền nhiễm do vi khuẩn Orientia tsutsugamushi, lây truyền sang người qua vết đốt của ấu trùng mò mang mầm bệnh.
Vào thời điểm mùa mưa bão, khi thời tiết ẩm ướt, bệnh sốt mò thường phát triển mạnh và tập trung vào mùa mưa từ tháng 4 đến tháng 10.
Bệnh không lây trực tiếp từ người sang người trong điều kiện thông thường. Con mò thường tồn tại trong bụi rậm, rất dễ đốt người đi rừng, người phát quang vườn tược, làm nương rẫy, ngồi hoặc nằm trên bãi cỏ, bụi cây, hoặc sinh hoạt tại những khu vực có nhiều cây cối.
Người mắc bệnh thường khởi phát với các triệu chứng như sốt cao, đau đầu, mệt mỏi, đau nhức cơ thể; một số trường hợp có thể xuất hiện phát ban. Nhiều trường hợp bị sốt mò nhưng lại không được phát hiện kịp thời, hoặc dễ chẩn đoán nhầm sang bệnh khác.
Ở giai đoạn đầu, bệnh có thể chỉ biểu hiện bằng sốt cùng những triệu chứng không đặc hiệu, dễ nhầm lẫn với nhiều bệnh nhiễm trùng khác. Nếu không khai thác kỹ yếu tố dịch tễ hoặc không tìm thấy tổn thương da đặc trưng, bệnh có thể bị bỏ sót.
BS Kỳ cho biết, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương vừa tiếp nhận cháu gái M.H.T (14 tuổi, Điện Biên) vào nhập viện trong tình trạng sốt cao rất nặng. Ban đầu, cháu chỉ sốt, đau họng, nhưng sau đó bệnh diễn biến nặng phải chuyển lên bệnh viện tuyến tỉnh.
Tại đây cháu được chẩn đoán nhiễm trùng huyết trong tình trạng viêm phổi, suy thận cấp, tổn thương gan và sốc nặng. Do tình trạng nặng cháu tiếp tục được chuyển đến Trung tâm Hồi sức tích cực, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.
Tại tuyến dưới, cháu chưa được chẩn đoán nguyên nhân gây bệnh. Khi lên tuyến trên, trong quá trình thăm khám, các bác sĩ phát hiện một tổn thương da nghi do mò đốt ở vùng dưới ngực. Đây là dữ kiện có giá trị giúp định hướng căn nguyên trong bối cảnh bệnh nhi đang có biểu hiện nhiễm trùng nặng.
BS Nguyễn Hồng Kỳ cho biết, khi chuyển đến đây, cháu vẫn sốt liên tục, phải thở máy với nồng độ oxy hỗ trợ cao, duy trì thuốc vận mạch và tiếp tục lọc máu. Các bác sĩ ghi nhận tình trạng sốc nhiễm khuẩn và tổn thương đa cơ quan bao gồm viêm phổi, suy thận cấp, và tổn thương gan.
Xét nghiệm chuyên sâu sau đó xác định cháu nhiễm Rickettsia, phù hợp với chẩn đoán sốt mò. Sau những giờ đầu điều trị tại Trung tâm Hồi sức tích cực, nhu cầu hỗ trợ oxy và liều thuốc vận mạch đã có xu hướng giảm. Tuy nhiên, cháu vẫn còn sốt, chức năng các cơ quan phục hồi chậm nên tiên lượng vẫn nặng và cần tiếp tục theo dõi sát, điều trị tích cực.
BS Kỳ cho biết, tại vị trí mò đốt có thể xuất hiện vết loét đặc trưng được gọi là Eschar. Tổn thương thường không đau và có thể nằm ở những vị trí kín đáo như nách, bẹn, dưới ngực, quanh thắt lưng hoặc những vùng được quần áo che phủ. Vì vậy, người bệnh và gia đình có thể không nhận thấy tổn thương này.
Khi diễn biến nặng, sốt mò có thể gây tổn thương nhiều cơ quan, giảm tiểu cầu, tổn thương thần kinh trung ương, viêm cơ tim và sốc. Trường hợp nặng có thể dẫn đến suy đa tạng, đe dọa tính mạng.
Theo BS Kỳ, sốt mò có thuốc điều trị đặc hiệu bằng kháng sinh và khả năng đáp ứng tốt nếu được nhận diện, điều trị đúng và kịp thời. Ngược lại, chậm chẩn đoán có thể khiến bệnh tiếp tục tiến triển, làm tăng nguy cơ xuất hiện các biến chứng nghiêm trọng.
"Vết mò đốt có thể nằm ở vùng kín đáo, ít gây đau nên dễ bị bỏ qua. Việc thăm khám toàn thân kỹ lưỡng trong những trường hợp sốt chưa rõ căn nguyên có ý nghĩa quan trọng trong định hướng chẩn đoán", BS Kỳ cho nhận định.
Vì vậy, khi sốt cao kéo dài chưa rõ nguyên nhân, đặc biệt ở những người có yếu tố phơi nhiễm như đi rừng, làm nương rẫy, làm vườn, ngồi hoặc nằm trên bãi cỏ, bụi cây hay sinh hoạt tại những khu vực có nhiều cây cối, cần thông tin đầy đủ cho bác sĩ khi đi khám.
BS Nguyễn Hồng Kỳ khuyến cáo, người dân không nên chủ quan khi sốt cao kéo dài mà cần đến cơ sở y tế để được đánh giá sớm, không nên tự điều trị kéo dài tại nhà.
