Rét đậm kéo dài, tăng bệnh nhân đột quỵ và liệt dây thần kinh số 7

Miền Bắc và Bắc Trung Bộ đang bước vào đợt rét đậm, rét hại kéo dài khi nhiệt độ giảm sâu vào đêm và sáng sớm, có nơi băng giá. Người già, trẻ nhỏ, người có bệnh nền là đối tượng bị ảnh hưởng trực tiếp nhất của giá rét khi nhiều người phải nhập viện do đột quỵ, tim mạch, viêm phổi, méo miệng, lệch mặt…

25/01/2026 07:29

Cảnh báo đột qụy khi tắm khuya, ra ngoài vào sáng sớm

Giá rét kéo dài đã khiến cho bệnh nhân nhập viện tại Trung tâm Đột qụy (Bệnh viện Bạch Mai) gia tăng. Anh Phạm Tuấn Long (55 tuổi, Phú Thọ) có tiền sử huyết áp cao, vẫn có thói quen dậy sớm đi tập thể dục. Vào ngày nhiệt độ xuống rất thấp, lúc 5h sáng chỉ có 8 độ C, anh dậy đi thể dục. Khi vừa bước ra cửa, đi bộ được một lúc, anh thấy đau buốt đầu dữ dội nên quay về nhà. Gần tới cổng anh hoa mắt, chóng mặt, bước chân loạng choạng và ngã xuống đất. Anh được người nhà phát hiện đưa đến bệnh viện vào “giờ vàng” nên may mắn không để lại di chứng nặng nề.

Rét đậm kéo dài, tăng bệnh nhân đột quỵ và liệt dây thần kinh số 7 -0 — Bác sĩ khuyến cáo người dân không tắm khuya, không tập thể dục ngoài trời lúc sáng sớm trong thời tiết rét đậm, rét hại.

Theo BSCKII Nguyễn Tiến Dũng, Phó Giám đốc Trung tâm Đội quỵ, Bệnh viện Bạch Mai, thời tiết lạnh sâu là yếu tố thuận lợi kích hoạt các biến cố tim mạch và não, đặc biệt nguy hiểm với người cao tuổi, người mắc các bệnh lý nền như tắc huyết áp, đái tháo đường, tim mạch. Vì sao trời lạnh lại gia tăng đột quỵ? BS Dũng cho hay, khi nhiệt độ môi trường giảm sâu, cơ thể lập tức phản ứng bằng cách co mạch máu ngoại vi để giữ nhiệt.

Quá trình này làm lòng mạch hẹp lại, áp lực dòng máu tăng lên, khiến huyết áp có thể tăng đột ngột. Đây cũng là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến vỡ mạch máu não gây xuất huyết não, hoặc làm bong tróc các mảng xơ vữa, hình thành cục máu đông gây tắc mạch máu não. Thời tiết lạnh cũng làm gia tăng người bị nhồi máu não, nhiều người diễn tiến rất nhanh và không có dấu hiệu báo trước.

Trời rét nhiệt độ giảm sâu cũng khiến cho người dân ra ngoài vào sáng sớm có thể gặp rủi ro. Lý giải điều này, BS Dũng cho biết, cơ thể con người chuyển từ trạng thái nghỉ sang hoạt động trong điều kiện chênh lệch nhiệt độ lớn, dễ khiến huyết áp tăng cao đột ngột nếu bật dậy quá nhanh. Không kể sáng sớm, ngay cả đi vệ sinh ban đêm, từ chăn ấm bước ra môi trường lạnh, nếu không mặc đủ ấm cũng có thể gây co mạch đột ngột, dẫn đến tai biến. Tại Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai hay Bệnh viện Lão Khoa Trung ương thường xuyên ghi nhận những trường hợp tai biến, đột quỵ khi đi vệ sinh ban đêm, thường gặp nhất ở người cao tuổi.

Một trong những nguy cơ cao đột quỵ mà các chuyên gia y tế thường cảnh báo đó là tắm khuya trong mùa đông, nhiều trừng hợp đột quỵ xảy ra ngay trong phòng tắm, hoặc tắm xong vào phòng nghỉ. Vì vậy, trong những ngày giá rét, các bác sĩ cũng khuyến cáo quy trình tắm cần thực hiện từ từ, tay lên thân mình rồi mới đến đầu để mạch máu kịp thích nghi, tránh sốc nhiệt.

Nhiều người méo miệng, lệch mặt, nói ngọng

Đột ngột méo miệng, cơ mặt cứng đơ không cười được, mắt trái không nhắm kín, cháu P.N.C. (11 tuổi, ở Hà Nội) được gia đình đưa vào Khoa Y học cổ truyền và Phục hồi chức năng, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương và được đoán bị liệt dây thần kinh số VII ngoại biên do nhiễm lạnh. Trong những ngày rét đậm vừa qua, cháu C đi học cởi áo khoác và chỉ mặc một chiếc áo mỏng suốt cả ngày. Cháu được điều trị 1 tuần cơ mặt mới được cải thiện.

Tương tự, ông N.V.N. (58 tuổi, Hà Nội) sau vài ngày giá rét, ông bị đau họng, sưng đau vùng tai trái và được chẩn đoán viêm tai giữa tại cơ sở y tế gần nhà. Sau 3 ngày điều trị không đỡ, ông bắt đầu méo miệng, nói khó, mắt không nhắm kín. Lo ngại đột quỵ, gia đình đưa ông đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương. Các bác sĩ xác định ông bị liệt dây thần kinh số VII ngoại biên bên trái do biến chứng viêm tai giữa cấp tính, kèm liệt dây thanh âm. Do có tiền sử tăng huyết áp nhiều năm cùng một số bệnh lý nền khiến hệ miễn dịch của ông suy giảm. Sau 10 ngày điều trị, tình trạng của ông đã cải thiện.

Còn bà B.T.T. (83 tuổi, ở Hà Nội) sau khi đi ăn sáng về thì xuất hiện tình trạng miệng méo sang trái, mắt phải không nhắm kín. Khi vào viện, bà được chẩn đoán liệt dây thần kinh số VII ngoại biên bên phải.

Theo BSCKI Lê Nguyên Long, Khoa Y học cổ truyền và Phục hồi chức năng, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, dây thần kinh số VII chi phối vận động các cơ mặt, tham gia dẫn truyền vị giác, tiết nước mắt và nước bọt. Do đi qua ống xương hẹp ở xương thái dương, dây thần kinh này rất nhạy cảm và dễ bị phù nề. Khi vùng đầu – mặt – cổ tiếp xúc lạnh đột ngột, mạch máu co thắt gây thiếu máu cục bộ, kích hoạt phản ứng viêm, dẫn đến phù nề và chèn ép dây thần kinh, làm rối loạn dẫn truyền xung động đến cơ mặt.

Trong những ngày rét đậm, rét hại, BS Long khuyến cáo người dân cần giữ ấm vùng đầu, mặt, cổ khi ra ngoài trời lạnh; không tắm khuya, không xối nước lạnh hoặc nước nóng đột ngột lên đầu, mặt. Khi xuất hiện các dấu hiệu như méo miệng, lệch mặt, mắt không nhắm kín, cần đến cơ sở y tế có chuyên khoa để được thăm khám, loại trừ đột quỵ và điều trị kịp thời. Người bệnh cũng cần bảo vệ mắt bên liệt bằng nước mắt nhân tạo, băng che khi ngủ để tránh tổn thương giác mạc.