Rác thải điện tử đang thách thức nghiêm trọng tới việc làm và sức khỏe người lao động

Chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và tự động hóa đang góp phần nâng cao năng suất lao động, song cũng kéo theo lượng rác thải điện tử ngày càng gia tăng.

Cảnh báo nhiều nguy cơ

Tại Diễn đàn Công nhân vì môi trường 2026 tổ chức ngày 18/11 với sự tham gia của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam và Bộ Tài nguyên và Môi trường, các chuyên gia, nhà quản lý đã cảnh báo những hệ lụy từ sự gia tăng nhanh chóng của rác thải điện tử, đặc biệt là nguy cơ đối với lực lượng lao động trực tiếp tham gia thu gom, tháo dỡ và tái chế.

Theo ThS Hồ Kiên Trung, Phó Cục trưởng Cục Môi trường (Bộ Tài nguyên và Môi trường), báo cáo The Global E-waste Monitor 2024 cho thấy, năm 2022, toàn thế giới phát sinh khoảng 62 triệu tấn chất thải điện tử, nhưng chỉ 22,3% được ghi nhận thu gom và tái chế chính thức theo phương thức bảo đảm môi trường.

Tại Việt Nam, lượng chất thải điện tử phát sinh năm 2022 khoảng 516 nghìn tấn, tương đương 5,3 kg/người, tăng hơn 4 lần so với mức 116 nghìn tấn năm 2014. Trong đó, thiết bị điện tử nhỏ chiếm khoảng 209 nghìn tấn; thiết bị trao đổi nhiệt như tủ lạnh, điều hòa khoảng 105 nghìn tấn; thiết bị điện, điện tử cỡ lớn khoảng 85 nghìn tấn.

Trong khi lượng chất thải tăng nhanh, hệ thống thu gom, phân loại và tái chế chính thức vẫn chưa đáp ứng yêu cầu. Đáng chú ý, Việt Nam còn thiếu số liệu thống kê đầy đủ về khối lượng chất thải điện tử được thu gom, tái chế chính thức.

1794988370267-6956871298405284305-g6936479688076882201-1f04b09c38ad31e78099922323f4ad20.jpg
Các chuyên gia cảnh báo nhiều nguy cơ về rác thải điện tử tại Diễn đàn Công nhân lao động vì môi trường 2026.

“Rác thải điện tử có thể chứa chì, thủy ngân, cadimi, các hợp chất brom chống cháy và nhiều thành phần nguy hại khác. Khi bị đốt, chôn lấp hoặc tháo dỡ không đúng quy trình, các chất này có thể phát tán vào đất, nước và không khí, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe con người”, ThS Hồ Trung Kiên nói về nguy cơ.

Một nghiên cứu tổng quan công bố năm 2023, tổng hợp 21 công trình nghiên cứu tại Việt Nam, ghi nhận nguy cơ phát tán kim loại nặng, chất ô nhiễm hữu cơ khó phân hủy và hydrocacbon thơm đa vòng từ hoạt động tháo dỡ, tái chế không chính thức. Một số nghiên cứu cho thấy nồng độ chất ô nhiễm trong mẫu môi trường và mẫu sinh học tại khu vực tái chế cao hơn khu vực đối chứng.

Theo Ban Quan hệ lao động (Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam), chuỗi rác thải điện tử có sự tham gia của nhiều nhóm lao động, từ công nhân tại doanh nghiệp xử lý chuyên nghiệp đến người thu mua phế liệu, lao động tự làm và người làm việc tại các cơ sở tái chế nhỏ lẻ. Đây là những người có nguy cơ tiếp xúc trực tiếp với vật liệu, hóa chất độc hại nhưng chưa được trang bị đầy đủ kiến thức, phương tiện bảo hộ và điều kiện làm việc an toàn.

Bên cạnh nguy cơ phơi nhiễm hóa chất, rác thải điện tử còn tiềm ẩn nguy cơ cháy, nổ. TS Lê Danh Quang (Trường Cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội) cho biết, pin lithium-ion được sử dụng phổ biến trong điện thoại, máy tính xách tay, tai nghe không dây và nhiều thiết bị khác. Khi bị đâm thủng, biến dạng, đoản mạch hoặc quá nhiệt, pin có thể xảy ra hiện tượng thoát nhiệt mất kiểm soát, dẫn đến tăng nhiệt nhanh, sinh khí và phát lửa.

“Nguy cơ này càng lớn khi pin bị vứt lẫn với rác sinh hoạt, bị va đập, chèn ép trong quá trình vận chuyển, phân loại. Tại các cơ sở tái chế thủ công, việc đập phá linh kiện, đốt nhựa và dây dẫn để thu hồi kim loại còn có thể phát sinh khói độc, bụi và gây cháy lan”, TS Lê Danh Quang nói.

Cần tổ chức thu gom, tái chế an toàn

Để kiểm soát rác thải điện tử, ThS Hồ Kiên Trung cho rằng cần thực hiện thực chất trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất, nhà nhập khẩu (EPR), bảo đảm nghĩa vụ tái chế được thực hiện minh bạch, có thể kiểm tra, giám sát. Theo Nghị định số 110/2026/NĐ-CP, tỷ lệ tái chế bắt buộc đối với điện thoại di động là 15%; máy tính bảng, máy tính xách tay 9%; máy tính để bàn, máy in, máy photocopy 9%; tivi và màn hình máy tính 7%; tủ lạnh, điều hòa và lò vi sóng 5%.

Cùng với đó, doanh nghiệp cần thiết kế sản phẩm có độ bền cao, dễ sửa chữa, nâng cấp và tái chế; người tiêu dùng ưu tiên sửa chữa, kéo dài thời gian sử dụng thiết bị, thay vì sớm thải bỏ khi sản phẩm vẫn còn khả năng sử dụng.

Một giải pháp quan trọng khác là phát triển mạng lưới thu gom chính thức, thuận tiện tại khu dân cư, siêu thị điện máy, trường học, cơ quan và khu công nghiệp. Theo TS Lê Danh Quang, cần tổ chức các chương trình tiếp nhận thiết bị cũ định kỳ, đặc biệt xây dựng quy trình riêng đối với pin và thiết bị chứa pin, không để lẫn với rác sinh hoạt.

bd9a1b49c24e4a10135f-175522997-2473-4028.jpg
Rác thải điện tử cần có hệ thống thu gom và xử lý chuyên nghiệp.

“Các cơ sở thu gom, lưu giữ và tái chế phải phân loại riêng pin, kiểm soát nguồn nhiệt, nguồn lửa, bố trí khu vực lưu giữ phù hợp và trang bị phương tiện phòng cháy, chữa cháy. Trước khi đưa thiết bị vào dây chuyền nghiền, cắt, tháo dỡ, cần kiểm tra, loại bỏ pin và các bộ phận tích trữ năng lượng. Đồng thời, khuyến khích đầu tư công nghệ tái chế tự động, khép kín nhằm hạn chế thao tác thủ công, kiểm soát khí thải, bụi và nước thải”, TS Lê Danh Quang khuyến nghị.

Ở góc độ bảo vệ tài nguyên, TS Trần Văn Miều (Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam) cho rằng, kéo dài vòng đời thiết bị điện tử là giải pháp mang lại nhiều lợi ích. Việc sửa chữa, nâng cấp và tái sử dụng thiết bị giúp giảm lượng rác thải, tiết kiệm các kim loại quý như vàng, bạc, đồng, coban, đất hiếm, đồng thời hạn chế năng lượng và phát thải từ quá trình sản xuất thiết bị mới. Đây cũng là hướng thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, mở ra cơ hội việc làm trong lĩnh vực sửa chữa, tân trang và thu hồi linh kiện.

Đặc biệt, cần quan tâm đào tạo người lao động nhận diện thành phần nguy hại, thực hiện đúng quy trình thu gom, phân loại và xử lý; trang bị phương tiện bảo hộ, cải thiện điều kiện làm việc. Đối với lao động tại các cơ sở thu gom, tái chế phi chính thức, cần có giải pháp hỗ trợ chuyển đổi việc làm, từng bước tham gia hệ thống tái chế chính thức.

Kiểm soát rác thải điện tử không chỉ là yêu cầu bảo vệ môi trường mà còn là vấn đề an toàn nghề nghiệp và bảo đảm sinh kế. Khi trách nhiệm của doanh nghiệp, cơ quan quản lý và người tiêu dùng được thực hiện đồng bộ, hoạt động thu gom, tái chế được tổ chức bài bản, người lao động mới có thể được bảo vệ trước những rủi ro ngày càng gia tăng từ dòng chất thải này.

Phan Hoạt

Các tin khác

Tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng nghiệp vụ về công tác bồi thường nhà nước

Tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng nghiệp vụ về công tác bồi thường nhà nước

Ngày 17/11, tại Tuyên Quang, Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường nhà nước, Bộ Tư pháp đã tổ chức Hội nghị tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng nghiệp vụ về công tác bồi thường nhà nước cho đội ngũ cán bộ, công chức tham mưu thực hiện công tác bồi thường nhà nước cho các cơ quan, đơn vị trên địa bàn tại tỉnh Tuyên Quang.

Lan tỏa các mô hình phòng cháy, chữa cháy hiệu quả trong khu dân cư

Lan tỏa các mô hình phòng cháy, chữa cháy hiệu quả trong khu dân cư

Thời gian qua, lực lượng Cảnh sát phòng cháy chữa cháy và cứu nạn cứu hộ (PCCC và CNCH) Công an TP Huế cùng Công an các xã, phường tại Huế đã thực hiện nhiều kế hoạch, giải pháp để nâng cao hiệu quả phòng cháy, chữa cháy tại cơ sở. Trong đó, việc nhân rộng các mô hình PCCC tại chỗ đã được triển khai, góp phần nâng cao ý thức PCCC của người dân, doanh nghiệp.

Xuyên đêm tìm kiếm, hỗ trợ thiếu nữ đi lạc về với gia đình

Xuyên đêm tìm kiếm, hỗ trợ thiếu nữ đi lạc về với gia đình

Thiếu nữ quê Cà Mau có tiền sử bệnh lý về tâm thần, tâm lý không ổn định đi lạc ra Quảng Trị. Nhận được thông tin, sau hơn 10 tiếng đồng hồ khẩn trương rà soát, tìm kiếm xuyên đêm, lực lượng Công an xã Gio Linh, tỉnh Quảng Trị đã kịp thời phát hiện đưa cháu về trụ sở an toàn.

Đà Nẵng lan tỏa sức mạnh đại đoàn kết từ giá trị văn hóa

Đà Nẵng lan tỏa sức mạnh đại đoàn kết từ giá trị văn hóa

Từ ngày 18 đến 24/11 tới, TP Đà Nẵng tổ chức Tuần Văn hóa – Đại đoàn kết dân tộc năm 2026 với chủ đề “Tinh hoa văn hóa – Sức mạnh đại đoàn kết”. Hàng loạt hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể thao và trải nghiệm di sản được triển khai rộng khắp thành phố, tạo không gian giao lưu, gắn kết cộng đồng, đồng thời góp phần tôn vinh, bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc.

Cảnh sát cơ động Công an TP Đà Nẵng: Từ thao trường đến những công trình nghĩa tình

Cảnh sát cơ động Công an TP Đà Nẵng: Từ thao trường đến những công trình nghĩa tình

Từ thao trường rèn quân đến những công trình nghĩa tình nơi cơ sở, cán bộ, chiến sĩ Phòng Cảnh sát cơ động (CSCĐ) Công an TP Đà Nẵng luôn nêu cao tinh thần trách nhiệm, tận tụy vì Nhân dân phục vụ. Bằng những việc làm thiết thực như xây nhà cho hộ nghèo, hỗ trợ công trình dân sinh, tích cực hành quân dã ngoại, bám sát địa bàn, CBCS đã lan tỏa sâu sắc tinh thần “Ba Nhất” – kỷ luật nhất, trung thành nhất, gần dân nhất, góp phần thắt chặt tình quân – dân.

Nam Đà đẩy nhanh giải ngân vốn xây dựng nông thôn mới, bảo đảm an sinh và an ninh cơ sở

Nam Đà đẩy nhanh giải ngân vốn xây dựng nông thôn mới, bảo đảm an sinh và an ninh cơ sở

Ngày 17/11, UBND xã Nam Đà (Lâm Đồng) cho biết, địa phương đang đẩy nhanh tiến độ giải ngân nguồn vốn thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi năm 2026. Nguồn lực này được ưu tiên đầu tư hạ tầng giao thông, duy tu các công trình dân sinh và ứng dụng công nghệ trong công tác bảo đảm an ninh, trật tự tại địa bàn nông thôn.

Nghệ An rực rỡ sắc màu Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc

Nghệ An rực rỡ sắc màu Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc

Những ngày trong tháng 11, khắp các bản làng, thôn xóm trên quê hương Nghệ An lại rộn ràng không khí Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc gắn với Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026. Không chỉ là dịp gặp gỡ, giao lưu, ngày hội còn là nơi hội tụ sức mạnh lòng dân, lan tỏa những giá trị văn hóa truyền thống và khơi dậy động lực xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp.

Xử lý nghiêm vụ khuyên đừng ăn cua… vì nghiệp chướng!

Xử lý nghiêm vụ khuyên đừng ăn cua… vì nghiệp chướng!

Chiều tối 16/11, UBND tỉnh Cà Mau có văn bản giao Sở VH-TT&DL chủ trì phối hợp Công an tỉnh, Sở NN&MT khẩn trương kiểm tra, xử lý nghiêm thông tin liên quan đến clip “khuyên đừng ăn cua”... vì tạo nghiệp, lan truyền trên mạng xã hội.

Ưu tiên 103 dự án với số vốn kêu gọi đầu tư hàng chục ngàn tỷ đồng

Ưu tiên 103 dự án với số vốn kêu gọi đầu tư hàng chục ngàn tỷ đồng

UBND tỉnh Quảng Trị vừa ban hành Quyết định số 4950/QĐ-UBND về việc phê duyệt danh mục 103 dự án ưu tiên kêu gọi đầu tư tỉnh Quảng Trị giai đoạn 2026 - 2030. Theo đó các dự án thuộc 7 lĩnh vực trọng điểm như logistics, du lịch, dịch vụ và thương mại, nông nghiệp xanh, nông nghiệp công nghệ cao…

TP Hồ Chí Minh xử lý nghiêm hành vi chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm xã hội

TP Hồ Chí Minh xử lý nghiêm hành vi chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm xã hội

Thời gian qua, Bảo hiểm xã hội (BHXH) TP Hồ Chí Minh đã phối hợp chặt chẽ với cơ quan Công an, Viện kiểm sát nhân dân trong phát hiện, xử lý những vi phạm liên quan tới lĩnh vực BHXH, nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động, góp phần bảo đảm an sinh xã hội trên địa bàn.

Khách nước ngoài thích thú tham quan nơi lưu giữ nghề dệt thổ cẩm của bà con dân tộc thiểu số.

Nam Đà tập trung phát triển con người có lối sống tốt đẹp

Với tổng kinh phí hơn 5,8 tỷ đồng từ Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa, xã Nam Đà (Lâm Đồng) đang tập trung triển khai các nhiệm vụ xây dựng con người có nhân cách, lối sống tốt đẹp, đồng thời hoàn thiện hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở, tạo dựng môi trường sinh hoạt văn hóa lành mạnh trong cộng đồng.

Phía sau chuyện một tháng 3 lần phường ven kênh cảnh báo về triều cường

Phía sau chuyện một tháng 3 lần phường ven kênh cảnh báo về triều cường

Thời điểm này thời tiết ở khu vực TP Hồ Chí Minh đã bước vào mùa khô, các trận mưa lớn gây ngập đã giảm mạnh nhưng chỉ trong vòng 1 tháng trở lại đây, Phòng Kinh tế - Hạ tầng và Đô thị phường An Hội Tây đã 3 lần phải phát đi khuyến cáo về tình trạng triều cường dâng cao gây nguy cơ ngập, lụt trên địa bàn…

Lan tỏa những công dân số tích cực

Lan tỏa những công dân số tích cực

Từ sử dụng dịch vụ công trực tuyến, góp ý xây dựng pháp luật trên nền tảng số đến hướng dẫn người khiếm thị ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), những công dân số tiêu biểu đang góp phần đưa chuyển đổi số vào đời sống bằng những việc làm thiết thực.

Chủ động phòng bệnh, vì một Việt Nam khỏe mạnh hơn

Chủ động phòng bệnh, vì một Việt Nam khỏe mạnh hơn

Ngày 14/11, tại TP Hồ Chí Minh, Trung ương Hội Thầy thuốc trẻ Việt Nam phối hợp tổ chức “Ngày hội Sức khỏe Gia đình” với chủ đề “Vì một Việt Nam khỏe mạnh hơn”. Chương trình hướng đến mục tiêu đưa các dịch vụ chăm sóc sức khỏe đến gần hơn với người dân, đặc biệt là những nhóm đối tượng còn gặp khó khăn trong việc tiếp cận dịch vụ y tế.