Giải đáp pháp luật

Quyền sở hữu trí tuệ là một loại tài sản có thể thế chấp không?

Hỏi: Tôi được biết Luật Sở hữu trí tuệ năm 2025 và các văn bản hướng dẫn vừa ban hành có nhiều đổi mới, rút ngắn thời gian thẩm định và bảo hộ các công nghệ mới như AI. Xin tòa soạn cho biết cụ thể những điểm mới này và doanh nghiệp cần lưu ý điều gì để bảo vệ quyền lợi? (Lê Văn Hoàng, phường Tân Định, TP Hồ Chí Minh).

Trả lời: Luật sư Lý Trần Linh - Công ty Luật TNHH Cenfip Law cho biết: Từ ngày 1/4/2026, Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi có hiệu lực với nhiều thay đổi lớn. Dưới đây là 5 điểm mới về thời hạn thẩm định, bảo hộ trí tuệ nhân tạo (AI), kiểu dáng phi vật lý, vốn hóa tài sản vô hình và trách nhiệm trên môi trường số mà doanh nghiệp cần lưu ý.

- Về thời hạn thẩm định đơn đăng ký sở hữu công nghiệp: Theo quy định tại Điều 119 Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi năm 2025 thì thời hạn xử lý đơn đăng ký sở hữu công nghiệp được rút ngắn so với quy định năm 2022. Thời gian thẩm định nội dung đơn sáng chế giảm từ 18 xuống 12 tháng; đơn nhãn hiệu từ 9 xuống 5 tháng; đơn kiểu dáng công nghiệp từ 7 xuống 5 tháng; đơn chỉ dẫn địa lý từ 60 ngày xuống 30 ngày; thời gian công bố đơn cũng được rút từ 2 tháng xuống còn 1 tháng.

- Khung pháp lý về trí tuệ nhân tạo (AI) và bảo hộ quyền sáng tạo từ con người: Theo điểm d khoản 1 Điều 96 Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi năm 2025 quy định các văn bằng bảo hộ sẽ bị hủy bỏ hiệu lực nếu cơ quan chức năng xác định đối tượng đó hoàn toàn do hệ thống AI tạo ra mà không có sự đóng góp sáng tạo trực tiếp của cá nhân nào. Như vậy, quy định này đã khẳng định tác giả của sáng chế và kiểu dáng công nghiệp bắt buộc phải là con người.

Tại khoản 5 Điều 7 Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi năm 2025 cũng ghi nhận, cho phép tổ chức, cá nhân được sử dụng văn bản và dữ liệu về các đối tượng quyền sở hữu trí tuệ đã công bố hợp pháp để phục vụ mục đích nghiên cứu khoa học, thử nghiệm và đặc biệt là huấn luyện hệ thống trí tuệ nhân tạo. Tuy nhiên, việc sử dụng này phải đảm bảo không gây thiệt hại bất hợp lý đến quyền và lợi ích hợp pháp của chủ sở hữu quyền. Việc phát sinh, xác lập quyền sở hữu trí tuệ trong trường hợp đối tượng quyền sở hữu trí tuệ được tạo ra có sử dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo được quy định cụ thể theo Điều 10a được bổ sung tại Điều 15 Nghị định 100/2026/NĐ-CP.

- Về đối tượng được bảo hộ dưới dạng kiểu dáng công nghiệp: Tại khoản 13 Điều 4 Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi năm 2025 quy định “Kiểu dáng công nghiệp là hình dáng bên ngoài của toàn bộ hoặc một phần của sản phẩm dưới dạng vật lý hoặc phi vật lý, được thể hiện bằng hình khối, đường nét, màu sắc hoặc sự kết hợp những yếu tố này và nhìn thấy được trong quá trình khai thác công dụng của sản phẩm”. Như vậy, phạm vi bảo hộ kiểu dáng công nghiệp đã có sự điều chỉnh. Cho phép bảo hộ các giao diện đồ họa người dùng (GUI) và biểu tượng số (icon). Việc công nhận GUI là kiểu dáng công nghiệp cung cấp một công cụ pháp lý để các doanh nghiệp công nghệ, phần mềm và trò chơi điện tử bảo vệ giao diện cốt lõi của mình.

- Về quản lý, khai thác và thương mại hóa quyền sở hữu trí tuệ: Bổ sung Điều 8a Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi năm 2025 quy định việc quản lý và khai thác quyền sở hữu trí tuệ, cụ thể chính thức thừa nhận quyền sở hữu trí tuệ là một loại tài sản có đầy đủ năng lực tham gia vào các giao dịch thị trường như định giá, chuyển nhượng, thế chấp vay vốn và góp vốn đầu tư.

- Tăng cường bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trong môi trường số: Theo quy định tại khoản 5a Điều 198b Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi năm 2025 đã xác lập trách nhiệm pháp lý cho một chủ thể mới trên không gian mạng, đó là chủ quản nền tảng số. Theo đó, các đơn vị vận hành nền tảng trực tuyến phải triển khai các biện pháp để bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ. Khi xảy ra hành vi xâm phạm như sao chép phần mềm, vi phạm bản quyền nội dung số hay kinh doanh hàng giả trên các sàn thương mại điện tử, các chủ quản nền tảng có nghĩa vụ phải ngăn chặn và gỡ bỏ nội dung vi phạm ngay khi có yêu cầu hoặc phát hiện dấu hiệu sai phạm.

Ban KT-PL

Các tin khác

Phiên tòa đầu tiên tại Cần Thơ xét xử tội sử dụng trái phép ma túy

Phiên tòa đầu tiên tại Cần Thơ xét xử tội sử dụng trái phép ma túy

Ngày 29/6, tại Cơ sở cai nghiện ma túy số 1 TP Cần Thơ, TAND Khu vực 13 TP Cần Thơ phối hợp Phân trại tạm giam khu vực Phụng Hiệp, mở phiên tòa xét xử lưu động vụ án hình sự tội “Sử dụng trái phép chất ma túy”. Đây là phiên tòa xét xử lưu động đầu tiên đối với tội danh này trên địa bàn TP Cần Thơ.

Dẫn độ đối tượng phạm tội từ Australia về Việt Nam

Những nội dung quan trọng của Luật An ninh mạng từ ngày 1/7 tới đây

Chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, Luật An ninh mạng đã tạo hành lang pháp lý đồng bộ, khả thi cho công tác phòng ngừa, phát hiện, ứng phó, xử lý sự cố và hành vi xâm hại an ninh mạng. Đồng thời, các quy định của luật bảo vệ hệ thống thông tin, dữ liệu và quyền, lợi ích hợp pháp của người dân; bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu bảo vệ an ninh mạng với phát triển kinh tế - xã hội, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Đề xuất không xử phạt thiệt hại trong nghiên cứu, thử nghiệm công nghệ mới

Đề xuất không xử phạt thiệt hại trong nghiên cứu, thử nghiệm công nghệ mới

Dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi ) do Bộ Công an chủ trì soạn thảo đã bổ sung các trường hợp không xử phạt vi phạm hành chính để phù hợp yêu cầu thực tiễn. Đồng thời, dự thảo luật cũng quy định việc xử lý vi phạm hành chính sẽ được thực hiện toàn trình trên môi trường điện tử khi bảo đảm điều kiện về cơ sở hạ tầng, kỹ thuật, thông tin.

Sa lưới sau 16 năm lẩn trốn truy nã tại Trung Quốc

Sa lưới sau 16 năm lẩn trốn truy nã tại Trung Quốc

Lợi dụng địa bàn giáp biên, Hoàng Văn Hùng lén lút qua lại biên giới để thăm gia đình sau 16 năm trốn nã tại Trung Quốc. Khi vừa di chuyển qua khu vực Cửa khẩu Lý Vạn (Cao Bằng), đối tượng đã bị lực lượng chức năng bắt giữ.

Ngăn chặn hoạt động của tổ chức bất hợp pháp “Ân điển cứu rỗi” tại Lào Cai

Ngăn chặn hoạt động của tổ chức bất hợp pháp “Ân điển cứu rỗi” tại Lào Cai

Lợi dụng sự nhẹ dạ và cả tin của một bộ phận đồng bào Mông tại địa bàn tỉnh Lào Cai, các phần tử xấu đã tuyên truyền, lôi kéo một số người dân tham gia tổ chức “Ân điển cứu rỗi”; tổ chức sinh hoạt gây phức tạp tình hình an ninh, trật tự tại địa phương. Trước tình hình trên, Phòng An ninh nội địa, Công an tỉnh Lào Cai  đã thực hiện nhiều giải pháp nhằm đấu tranh, ngăn chặn xóa bỏ tổ chức này.

"Tóm gọn" thanh niên trốn cai nghiện sau 2 năm "biến mất"

"Tóm gọn" thanh niên trốn cai nghiện sau 2 năm "biến mất"

Công an phường Trung Tâm, tỉnh Lào Cai đã phối hợp với Tổ công tác Công an tỉnh Lào Cai bắt giữ thành công đối tượng trốn thi hành quyết định áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc sau thời gian dài lẩn trốn.

Mạo danh cán bộ cơ quan thuộc Bộ Quốc phòng để lừa đảo

Mạo danh cán bộ cơ quan thuộc Bộ Quốc phòng để lừa đảo

Ngày 17/6, Cơ quan CSĐT Công an TP Cần Thơ cho biết, vừa ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can và thi hành lệnh tạm giam đối với Thái Huy Phong (SN 1976, ở TP Hồ Chí Minh) để điều tra về hành vi “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”.

Đối tượng chiếm đoạt 6 xe ô tô của người khác lĩnh án

Đối tượng chiếm đoạt 6 xe ô tô của người khác lĩnh án

Sau thời gian xét xử và nghị án, chiều 15/6, HĐXX TAND tỉnh An Giang tuyên phạt bị cáo Nguyễn Bá Sang (SN 1997, cư trú xã Thạnh Mỹ Tây, tỉnh An Giang) 13 năm tù về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” và 12 năm tù về tội “Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản”. Trước đó của TAND tỉnh Đồng Tháp đã tuyên phạt bị cáo Sang mức án 17 năm tù về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”. Tổng hợp hình phạt, bị cáo Sang lĩnh án 30 năm tù.

Giết bạn đi biển chung vì mâu thuẫn trong lúc nhậu

Giết bạn đi biển chung vì mâu thuẫn trong lúc nhậu

Ngày 13/6, Cơ quan CSĐT Công an tỉnh An Giang đã ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can và thi hành lệnh tạm giam đối với Nguyễn Kha Minh (SN 1983, cư trú tại ấp Hưng Thạnh, xã Thạnh Lộc, tỉnh An Giang) để điều tra về hành vi giết người.‎