Tin nhắn giả mạo xuất hiện trong luồng SMS của ngân hàng
Chiều 19/10, anh N.B., khách hàng sử dụng thẻ tín dụng VIB nhiều năm, nhận được một tin nhắn hiển thị tên VIB, thông báo 12.500 điểm thưởng thẻ tín dụng sắp hết hạn và yêu cầu truy cập đường dẫn để nhận quà. Đường dẫn trong tin nhắn có dấu hiệu bất thường, không phải địa chỉ website chính thức của ngân hàng.
Theo anh N.B., điều khiến anh lo ngại là tin nhắn này xuất hiện trong cùng luồng hội thoại với các tin nhắn trước đó mang tên VIB. “Nếu khách hàng không để ý, bấm vào đường link trong tin nhắn, sẽ dễ rơi vào bẫy của các đối tượng lừa đảo”, anh phản ánh.
Anh N.B. cho biết đã liên hệ với ngân hàng để phản ánh sự việc nhưng chưa hài lòng với cách giải thích nhận được. Sau đó, anh quyết định hủy thẻ tín dụng và ngừng sử dụng dịch vụ của VIB.
Việc tin nhắn giả mạo xuất hiện dưới tên thương hiệu ngân hàng có thể khiến người nhận nhầm tưởng đó là thông báo chính thức. Tuy nhiên, chỉ riêng tên người gửi hiển thị trên điện thoại không đủ để xác định nguồn phát tin nhắn, cũng không phải căn cứ kết luận hệ thống công nghệ thông tin của ngân hàng bị xâm nhập.
Trao đổi với phóng viên Báo Công an nhân dân, đại diện VIB chia sẻ với sự lo lắng của khách hàng, đồng thời khẳng định tin nhắn được phản ánh không phát đi từ hệ thống của ngân hàng. Theo đại diện VIB, việc tên ngân hàng xuất hiện ở mục người gửi hoặc tin nhắn nằm trong luồng SMS cũ không chứng minh tin nhắn do ngân hàng gửi.
Đại diện ngân hàng dẫn các cảnh báo của cơ quan chức năng về thủ đoạn sử dụng trạm thu phát sóng di động (BTS) giả để phát tán tin nhắn mạo danh tới các điện thoại trong phạm vi ảnh hưởng, không thông qua hệ thống gửi SMS của ngân hàng.
VIB cho biết đã cảnh báo khách hàng qua nhiều kênh về các hình thức lừa đảo. Ngân hàng khuyến cáo khách hàng không truy cập đường dẫn trong tin nhắn mang tên VIB khi không chủ động yêu cầu, không thực hiện thao tác đổi điểm thưởng, nhận quà hoặc xác minh thông tin theo hướng dẫn từ những tin nhắn đáng ngờ.
Theo VIB, việc tiếp nhận phản ánh cần đi kèm giải thích rõ ràng và hướng dẫn cụ thể để khách hàng bảo vệ tài khoản, thẻ. Vụ việc cũng cho thấy chất lượng tiếp nhận, giải đáp phản ánh là một yếu tố quan trọng để duy trì niềm tin của người sử dụng dịch vụ.
Thủ đoạn cũ, nguy cơ vẫn hiện hữu
Chuyên gia an ninh mạng Vũ Ngọc Sơn, Giám đốc kỹ thuật Công ty Công nghệ an ninh mạng quốc gia Việt Nam (NCS) cho biết, thủ đoạn giả mạo SMS Brandname không mới. Các đối tượng có thể sử dụng thiết bị chuyên dụng giả trạm BTS, đưa đến khu vực đông người để phát tán tin nhắn tới điện thoại trong vùng phủ sóng.
Theo ông Sơn, do đặc điểm kỹ thuật của SMS, điện thoại có thể xếp tin nhắn giả mạo chung với những tin nhắn hợp lệ mang cùng tên người gửi. Vì vậy, người dùng rất khó phân biệt nếu chỉ dựa vào giao diện hội thoại. Đây là nguy cơ liên quan đến phương thức phát tán và xác thực tin nhắn, không đồng nghĩa với việc hệ thống ngân hàng đã bị tấn công.
Từ góc độ cơ quan quản lý, ông Lê Hoàng Chính Quang, Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin, Ngân hàng Nhà nước, cho biết quy định về an toàn, bảo mật trong cung cấp dịch vụ trực tuyến đặt ra yêu cầu hạn chế nguy cơ lừa đảo từ các đường dẫn gửi qua tin nhắn. Ông nhấn mạnh, tin nhắn SMS sử dụng hạ tầng viễn thông, không phải công nghệ do ngân hàng tự vận hành toàn bộ; vì vậy, thủ đoạn phát tán qua BTS giả chưa thể xử lý triệt để chỉ bằng các giải pháp bảo mật nội bộ của ngân hàng.
Thông tư số 50/2024/TT-NHNN quy định ngân hàng không gửi tin nhắn SMS, thư điện tử chứa đường dẫn liên kết truy cập trang tin điện tử cho khách hàng, trừ trường hợp theo yêu cầu của khách hàng. Cùng với đó, Chỉ thị số 02/CT-NHNN năm 2026 đặt ra yêu cầu tăng cường nguồn lực cho an ninh mạng, bảo mật thông tin và dữ liệu, trong đó có mức kinh phí tối thiểu 15% tổng kinh phí triển khai công nghệ thông tin theo phạm vi áp dụng của Chỉ thị.
Vụ việc đặt ra yêu cầu phối hợp giữa ngân hàng, doanh nghiệp viễn thông và cơ quan chức năng trong phát hiện, ngăn chặn thiết bị phát sóng trái phép, đồng thời cảnh báo kịp thời về các kịch bản lừa đảo mới. Với ngân hàng, bên cạnh đầu tư công nghệ, cần chú trọng hướng dẫn khách hàng nhận diện thông báo giả mạo và xử lý phản ánh một cách cụ thể, dễ hiểu.
Khi nhận được tin nhắn thông báo điểm thưởng sắp hết hạn, yêu cầu nhận quà hoặc xác minh tài khoản qua đường dẫn lạ, khách hàng không nên truy cập hoặc cung cấp mật khẩu, mã OTP và thông tin thẻ. Nếu cần kiểm tra, nên chủ động mở ứng dụng ngân hàng, nhập địa chỉ website chính thức hoặc liên hệ tổng đài qua số điện thoại được công bố trên kênh chính thức. Trường hợp đã cung cấp thông tin nhạy cảm, cần liên hệ ngay với ngân hàng để được hỗ trợ khóa hoặc bảo vệ tài khoản.
Thực tế cho thấy, an toàn giao dịch không chỉ phụ thuộc vào hệ thống kỹ thuật của ngân hàng mà còn đòi hỏi sự phối hợp của các đơn vị liên quan và khả năng nhận diện rủi ro của người sử dụng. Khi thủ đoạn giả mạo ngày càng tinh vi, cảnh báo rõ ràng, phản hồi kịp thời và hướng dẫn thực chất là những biện pháp cần thiết để hạn chế thiệt hại.
