Thông tin trên được hãng tin Al Jazeera trích dẫn các nguồn tin của Taliban đưa ra hôm 24/8.
Theo các nguồn tin Arab, giáo sĩ Abdul Qayyum Zakir, sinh năm 1973, được chính quyền Tổng thống George W Bush phóng thích khỏi nhà tù khét tiếng Guantanamo (có trụ sở tại Cuba) vào năm 2007.
Theo các nguồn tin, ông Zakir có thể là người đàn ông thứ 5 từ trái qua trong bức ảnh các chiến binh Taliban tại dinh tổng thống ở Kabul hôm 15/8. (Ảnh: AP)
Ông Zakir ban đầu bị lực lượng Mỹ bắt giữ sau khi họ tiến đánh Afghanistan nhằm loại bỏ Taliban vào năm 2001, sau vụ tấn công khủng bố ngày 11/9. Ông được cho là đã được thả sau khi nói với các quan chức Mỹ rằng ông không có ý định quay trở lại chiến trường.
Tuy nhiên, sau khi được phóng thích, giáo sĩ Zakir được cho là đã chỉ đạo các hoạt động quân sự ở tỉnh Helmand, Afghanistan trước khi đảm nhận chức tổng chỉ huy quân sự của Taliban.
Giáo sĩ Zakir được cho là "bạn thân" của Ismail Qaani - người đứng đầu lực lượng Quds tinh nhuệ của Iran và trước đó từng nhận được các hệ thống vũ khí hiện đại từ nước láng giềng Trung Đông.
Theo trang tin Alarby, ông Zakir chính là người phụ trách lực lượng đã tiến vào dinh tổng thống Afghanistan ở Kabul hôm 15/8 vừa qua và giành quyền kiểm soát từ Chính phủ của Tổng thống Ashraf Ghani.
Ông Zakir cũng được cho là người phản đối kịch liệt các cuộc đàm phán hòa bình diễn ra giữa Taliban và chính phủ Afghanistan trước khi tiếp quản.
Sinh ra ở tỉnh Helmand, ông Zakir được cho là đã di cư từ Afghanistan đến Pakistan sau khi học xong phổ thông. Ông được cho là đã tham gia một trong những chính đảng chống lại lực lượng Liên Xô đóng tại Afghanistan. Zakir sau đó gia nhập phong trào Taliban mới thành lập dưới sự lãnh đạo của giáo sĩ Hồi giáo Omar.
Khi bị bắt vào năm 2001, Zakir là tân phó Thủ lĩnh của Taliban và sau đó được gọi là Abdullah Ghulam Rasoul, theo New York Times.
Tại một phiên điều trần năm 2007, Zakir đã nói với các quan chức Mỹ rằng ông muốn "trở về nhà, đoàn tụ với gia đình, vừa làm việc trên mảnh đất của mình và giúp đỡ gia đình". "Tôi đã xem những bức ảnh cho thấy Afghanistan đang được tái thiết, tôi rất vui khi người Mỹ đang xây dựng lại đất nước của tôi. Tôi không hiểu tại sao phải chống lại người Mỹ", ông nói thêm.
Một hồ sơ năm 2010 trên CS Monitor mô tả Zakir có "sức mạnh khủng khiếp" trong Taliban. Ông được biết đến với tư duy chiến thuật tốt trên chiến trường và có ảnh hưởng to lớn ở miền nam Afghanistan trong cuộc nổi dậy của Taliban chống lại quân đội Anh, Mỹ và các nước phương Tây khác.
Zakir từng bị chính quyền Pakistan bắt giữ vào năm 2010 trước khi được thả mà không có lời giải thích nào. Lúc đó, ông được cho là đã trở thành cấp phó của thủ lĩnh tối cao Taliban Mullah Omar sau khi phó Thủ lĩnh Abdul Ghani Baradar bị bắt.
Cựu chỉ huy Taliban Abdul Salaam Rocketi, người sau này đã trở thành nghị sĩ Afghanistan, trước đây nói rằng Zakir là một "chỉ huy huyền thoại trên chiến trường". "Sự nổi tiếng của ông ấy đã khiến thủ lĩnh Omar chú ý và hai người trở nên thân thiết sau đó", ông Rocketi cho hay.
Theo CS Monitor, một cựu chỉ huy khác của Taliban cho biết Zakir "rất thông thạo luật Hồi giáo Sharia".
Zakir cũng đã từng bị thương nhiều lần, trong đó có một lần vào cuối những năm 1990 trong vụ đánh bom khiến 4 người bạn của ông thiệt mạng.
Bên cạnh ông Zakir, Taliban hôm 24/8 cũng đã bổ nhiệm một số thành viên khác đảm nhiệm một số chức vụ chủ chốt. Theo đó, các phương tiện truyền thông Afghanistan đưa tin Najibullah được bổ nhiệm làm người đứng đầu Cơ quan Tình báo Afghanistan, Gul Agha giữ chức Bộ trưởng Tài chính, Sadr Ibrahim đảm nhận chức quyền Bộ trưởng Nội vụ và Sakhaullah giữ chức Bộ trưởng Bộ Giáo dục. Bên cạnh đó, Mullah Shirin và Hamdullah Nomani lần lượt được chỉ định giữ chức thống đốc và thị trưởng Kabul.
Trước đó, hôm 23/8, Haji Mohammad Idris đã được Taliban bổ nhiệm làm quyền Thống đốc Ngân hàng Trung ương Afghanistan để xoa dịu tình trạng bất ổn kinh tế ở nước này, theo Reuters.
