Chủ động từ cơ sở
Phát biểu tại Hội nghị tập huấn về công tác quản lý nhập cảnh, xuất cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam mới đây, Đại tá Phạm Hoàng Điệp, Phó Cục trưởng Cục Quản lý xuất nhập cảnh, Bộ Công an nhấn mạnh, trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, số lượng người nước ngoài nhập cảnh, xuất cảnh, cư trú và hoạt động tại Việt Nam tiếp tục gia tăng, kéo theo yêu cầu ngày càng cao đối với công tác quản lý nhà nước cũng như nhiệm vụ bảo đảm an ninh, trật tự.
Quán triệt chỉ đạo của lãnh đạo Bộ Công an về công tác quản lý người nước ngoài, thời gian qua lực lượng Công an các cấp đã tập trung rà soát, hoàn thiện cơ chế phối hợp, nâng cao hiệu quả quản lý cư trú, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và phát huy vai trò của Công an cấp xã trong công tác nắm tình hình địa bàn.
Tinh thần chỉ đạo đó nhanh chóng được cụ thể hóa tại các địa phương trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa bằng nhiều giải pháp thiết thực, phù hợp với đặc điểm từng vùng, từng lĩnh vực. Với cách làm chủ động, sáng tạo, nhiều mô hình quản lý người nước ngoài ở Thanh Hoá đã được triển khai hiệu quả ngay từ cơ sở, phát huy vai trò của lực lượng Công an xã, phường, doanh nghiệp, cơ sở lưu trú và quần chúng nhân dân, góp phần giữ vững ổn định địa bàn, tạo môi trường an toàn phục vụ phát triển và hội nhập.
Là địa bàn du lịch trọng điểm của tỉnh, phường Sầm Sơn hiện có 663 khách sạn, nhà nghỉ và cơ sở lưu trú đang hoạt động. Hằng năm, địa phương đón hàng triệu lượt khách du lịch trong nước và quốc tế đến tham quan, nghỉ dưỡng. Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của ngành du lịch, số lượng người nước ngoài đến lưu trú, làm việc, tham gia các hoạt động thương mại, dịch vụ trên địa bàn cũng tăng lên đáng kể.
Từ ngày 1/7/2025 đến ngày 25/4/2026, địa bàn phường đã ghi nhận hơn 1.000 lượt người nước ngoài đến lưu trú và hoạt động. Con số này cho thấy sức hấp dẫn của Sầm Sơn, đồng thời cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với công tác quản lý cư trú và bảo đảm an ninh, trật tự.
Xuất phát từ thực tế đó, Công an phường Sầm Sơn đã chủ động tham mưu cấp ủy, chính quyền địa phương xây dựng mô hình “Cơ sở lưu trú tham gia bảo đảm an ninh, trật tự trong quản lý người nước ngoài”. Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm huy động sự tham gia của các cơ sở lưu trú vào công tác quản lý nhà nước về cư trú.
Theo mô hình này, các chủ khách sạn, nhà nghỉ, homestay và cơ sở lưu trú được tuyên truyền, hướng dẫn thực hiện nghiêm việc khai báo tạm trú cho người nước ngoài trên hệ thống điện tử; chủ động nắm bắt tình hình khách lưu trú; kịp thời trao đổi thông tin với lực lượng Công an khi phát hiện các dấu hiệu bất thường liên quan đến an ninh, trật tự.
Không chỉ tại địa bàn du lịch, nhiều địa phương có các khu công nghiệp, doanh nghiệp sử dụng lao động nước ngoài cũng đang tích cực triển khai các mô hình quản lý người nước ngoài phù hợp với tình hình thực tế. Đơn cử, xã Thọ Phú hiện có 3 doanh nghiệp sử dụng lao động là người nước ngoài cùng 4 cơ sở lưu trú gồm nhà nghỉ, nhà trọ và nhà dân có người nước ngoài lưu trú.
Sự gia tăng số lượng người nước ngoài vừa tạo thêm động lực cho phát triển kinh tế, vừa đặt ra yêu cầu cao hơn đối với công tác quản lý cư trú, quản lý lao động và bảo đảm an ninh, trật tự. Nhằm chủ động phòng ngừa các nguy cơ phát sinh từ sớm, từ xa, Công an xã Thọ Phú đã tham mưu xây dựng mô hình “Cơ sở lưu trú tham gia bảo đảm an ninh, trật tự trong quản lý người nước ngoài”.
Điểm nổi bật của mô hình là tăng cường trách nhiệm của các cơ sở lưu trú trong việc cập nhật, khai báo đầy đủ thông tin người nước ngoài; thiết lập cơ chế trao đổi thông tin thường xuyên giữa cơ sở lưu trú với lực lượng Công an; bảo đảm mọi trường hợp lưu trú đều được quản lý chặt chẽ, đúng quy định của pháp luật.
Cùng với đó, Công an xã Thọ Phú còn tham mưu thành lập mô hình “Tổ an ninh công nhân” tại Công ty TNHH Giầy ADIANA. Đây là mô hình mang ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh các doanh nghiệp ngày càng có nhiều lao động trong và ngoài nước làm việc chung trong môi trường sản xuất công nghiệp.
Các thành viên trong tổ an ninh công nhân đóng vai trò cầu nối giữa người lao động với Ban Giám đốc doanh nghiệp, tổ chức Công đoàn và chính quyền địa phương. Thông qua hoạt động thường xuyên, tổ có nhiệm vụ nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của công nhân; kịp thời phát hiện những mâu thuẫn, vướng mắc phát sinh để tham mưu giải quyết ngay từ cơ sở, không để hình thành các điểm nóng phức tạp về an ninh, trật tự.
Có thể thấy, các mô hình tự quản tại cơ sở đang từng bước phát huy hiệu quả, giúp lực lượng Công an mở rộng “cánh tay nối dài” trong công tác nắm tình hình, quản lý địa bàn và bảo đảm an ninh, trật tự.
Phòng ngừa từ sớm, từ xa
Tại xã Yên Định, một hướng tiếp cận mới đã được triển khai, đó là phát huy vai trò của lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở trong công tác quản lý người nước ngoài. Lợi thế lớn nhất của lực lượng này là thường xuyên bám địa bàn, gần dân, sát dân và nắm chắc tình hình dân cư. Thông qua các tổ bảo vệ an ninh, trật tự tại thôn, lực lượng chức năng có thể nhanh chóng cập nhật các biến động liên quan đến người nước ngoài cư trú, lao động, học tập trên địa bàn.
Nhờ đó, nhiều thông tin quan trọng được phát hiện kịp thời, giúp lực lượng Công an chủ động phòng ngừa, phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến xuất nhập cảnh, cư trú hoặc hoạt động trái phép của người nước ngoài.
Theo đánh giá của lãnh đạo Phòng Quản lý xuất nhập cảnh Công an tỉnh Thanh Hoá, đây là mô hình đầu tiên trong toàn tỉnh huy động lực lượng bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở tham gia trực tiếp vào công tác quản lý người nước ngoài.
Việc đưa lực lượng gần dân nhất tham gia vào công tác này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước mà còn tạo ra thế trận an ninh nhân dân vững chắc, phát huy vai trò của quần chúng trong bảo vệ an ninh quốc gia ngay từ cơ sở.
Nếu như các mô hình tại Sầm Sơn, Thọ Phú hay Yên Định tập trung phát huy vai trò của cơ sở lưu trú và lực lượng bảo vệ an ninh, trật tự thì tại phường Nghi Sơn, công tác quản lý người nước ngoài được triển khai theo hướng toàn diện hơn thông qua mô hình “5 không trong quản lý người nước ngoài”. Nội dung cốt lõi của mô hình là thực hiện 5 mục tiêu: không để người nước ngoài cư trú, lao động, hoạt động trái phép; không để xảy ra vi phạm trong đăng ký, khai báo tạm trú; không để các đối tượng lợi dụng yếu tố nước ngoài để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật; không để phát sinh các vụ việc phức tạp ảnh hưởng đến an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội; không để xảy ra bị động, bất ngờ trong công tác nắm tình hình.
Thực tiễn cho thấy, hiệu quả quản lý người nước ngoài không chỉ phụ thuộc vào lực lượng chức năng mà còn cần sự tham gia tích cực của doanh nghiệp, cơ sở lưu trú và mỗi người dân. Khi mọi thông tin được cập nhật đầy đủ, kịp thời; khi các dấu hiệu bất thường được phát hiện và báo cáo từ sớm; khi ý thức chấp hành pháp luật của các tổ chức, cá nhân được nâng cao thì công tác quản lý sẽ đạt hiệu quả bền vững hơn.
Việc triển khai đồng bộ các mô hình trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa đã cho thấy sự chủ động, sáng tạo của lực lượng Công an cơ sở trong thực hiện nhiệm vụ quản lý người nước ngoài. Đây không chỉ là giải pháp bảo đảm an ninh, trật tự trước mắt mà còn là bước đi quan trọng nhằm xây dựng môi trường đầu tư, kinh doanh và du lịch an toàn, lành mạnh.
