Phát lộ nhiều dấu tích quan trọng về Hoàng thành Thăng Long

Ngày 22/4, tại Hà Nội, Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long – Hà Nội, Viện Khảo cổ học đã tổ chức hội thảo khoa học “Báo cáo sơ bộ kết quả khai quật thăm dò khu vực chính điện Kính Thiên năm 2021”.

Cùng với những dấu tích có ý nghĩa quan trọng về kiến trúc của Hoàng thành Thăng Long qua các thời kỳ, đợt khai quật còn thu về hàng nghìn di vật là các loại vật liệu xây dựng hoàng cung Thăng Long và đồ sinh hoạt của Hoàng cung, hé mở thêm nhiều bí ẩn về Hoàng thành này.

PGS.TS Tống Trung Tín, Chủ tịch Hội Khảo cổ học Việt Nam, phụ trách cuộc khai quật thăm dò năm 2021 tại Khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long cho biết, Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long – Hà Nội, Viện Khảo cổ học đã khai quật thăm dò 1.000m² tại khu vực phía Đông Bắc di tích nền điện Kính Thiên – Khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long, Hà Nội.

Kết quả khai quật đã tiếp tục làm rõ tầng văn hóa, các di tích, di vật khảo cổ chồng xếp lên nhau có niên đại kéo dài từ thế kỷ 7-9 đến thế kỷ 19-20 của các thời kỳ Đại La, Đinh – Tiền Lê, Lý, Trần, Lê Sơ, Lê Trung hưng, Nguyễn. Bước đầu, các nhà nghiên cứu đã xác định một số di tích quan trọng.

Giếng nước thời Lê Trung Hưng trong khu khai quật khảo cổ Hoàng thành Thăng Long năm 2021.
Giếng nước thời Lê Trung Hưng trong khu khai quật khảo cổ Hoàng thành Thăng Long năm 2021.

Trong đó, dấu tích kiến trúc thời Lý có một số móng cột sỏi. Thời Trần có dấu tích kiến trúc tròn đường kính trên 5m, xung quanh có dấu tích cống ngầm và lớp văn hóa dày đặc gạch, ngói, dấu tích cháy. Dấu tích tròn kiểu này đã từng xuất hiện ở gần Đoan Môn, chùa Báo Ân. Có ý kiến gợi ý đây là một tiểu cảnh trong hoàng cung Thăng Long thời Trần. Cũng có ý kiến cho đây là dấu tích tâm linh để thực hiện một nghi lễ cúng tế nào đó. Hiện chưa xác định rõ chức năng của dấu tích kiến trúc bí ẩn này.

Kết quả khai quật còn cho thấy sự sáng rõ hơn về kiến trúc thời Lê Sơ với vì kèo 4 móng cột kiểu hành lang. Về thời Lê Trung Hưng có dấu tích vườn hoa cây cảnh, ngòi nước, kiến trúc dài kiểu hành lang, móng tường, cống nước, đường đi, chân gạch. Đặc biệt, các nhà khảo cổ còn phát hiện một giếng nước bằng đá, sâu 6,56m, được xây lắp khẩu giếng đá chạm khắc công phu. Ở đáy ngòi nước gạch thời Lê Trung hưng còn xuất hiện dấu tích 2 mộ gạch song song với nhau, có niên đại khoảng thế kỷ 4-6.

Theo các nhà nghiên cứu, sự xuất hiện của 2 ngôi mộ gạch này cho thấy ở khu vực Hoàng cung Thăng Long đã có dấu tích cư trú từ rất sớm. Hoàng cung nằm chồng lên 2 ngôi mộ chứ không phải mộ được chủ động đặt trong khuôn viên hoàng cung.

Đợt khai quật đã thu về hàng nghìn hiện vật, gồm các loại gạch, ngói, đồ gốm men, đồ sành, đất nung, đồ kim loại, đồ đá…. Đây là các loại vật liệu xây dựng Hoàng cung Thăng Long, đồ dùng sinh hoạt Hoàng cung thời kỳ Thăng Long và một số ít thời kỳ tiền Thăng Long. Trong đó, mảng mô hình kiến trúc được xác định niên đại thời Lê Sơ là hiện vật đặc sắc. Mảng mô hình kiến trúc này tráng men xanh, men vàng và có thể là mô hình 1 kiến trúc nhiều tầng mái. Phần còn lại chưa cho phép hình dung tổng thể của kiến trúc này nhưng lại cung cấp nhiều chi tiết quan trọng của 1 kiến trúc thời Lê Sơ như cấu trúc một phần mái ngói, các cấu kiện đấu củng, độ cong của góc đao và lá mái, cấu kiện gỗ đỡ điềm mái, đầu dư chạm rồng.

Một số di vật thời Lê Sơ.
Một số di vật thời Lê Sơ.

Đây là phát hiện mới, đặc biệt, lần đầu tiên cung cấp một số chi tiết quan trọng của kiến trúc cung đình thời Lê Sơ. Bởi lẽ, đến nay, kiến trúc thời kỳ Lê Sơ đã không còn trên mặt đất nên hình thái kiến trúc Lê Sơ là một dấu hỏi rất lớn cho giới nghiên cứu lịch sử kiến trúc cổ truyền Việt Nam. Dấu tích kiến trúc được phát hiện lần này, dù chỉ ở mức độ mô hình, nhưng đó là một mô hình khá chi tiết. Tuy nhiên, PGS.TS Tống Trung Tín cũng cho biết, các nhà khảo cổ học cũng chưa rõ đây là mô hình của cung điện tại Hoàng thành hay đưa từ nơi khác đến, hoặc là mô hình để làm nơi thờ cúng ở trong hoàng cung thời Lê Sơ.

Trong số các di vật, dấu tích được phát hiện lần này còn cho thấy có những chỉ dấu về sự giao thoa giữa các thời kỳ và có sự tương đồng nhất định với di tích kiến trúc ở Huế và cả Tử Cấm Thành của Trung Quốc. Có khá nhiều hiện vật rất đáng chú ý, cần được quan tâm nghiên cứu, từ đó có thể cho thấy rõ hơn đời sống ở hoàng cung. Trong đó, chiếc chậu đất nung cao 55cm, đường kính miệng 120cm, có trang trí hoa sen, hoa mai và liên châu, được chôn ngay ngắn trong lòng đất. Đây có thể là chiếc chậu đất nung có kích thước lớn nhất còn khá nguyên vẹn thuộc thời Trần. Tuy nhiên, chậu đất này được sử dụng làm gì ở trong Hoàng cung thì chưa nhà nghiên cứu nào khẳng định được. 

Trao đổi về đợt khai quật lần này, TS Nguyễn Gia Đối, quyền Viện trưởng Viện Khảo cổ học nhận định, kết quả khai quật cho thấy nhiều nội dung mới về không gian Điện Kính Thiên, giúp chúng ta hình dung rõ hơn về mô hình của cung điện. Riêng với mảng mô hình kiến trúc thời Lê Sơ được phát hiện lần này, ông Đối cho rằng chưa có căn cứ để khẳng định đây là mô hình cung điện của Việt Nam và cần nghiên cứu xem đó có phải mô hình Điện Kính Thiên không?

GS.TSKH Lưu Trần Tiêu, Chủ tịch Hội đồng Di sản Văn hóa quốc gia chia sẻ, kết quả khai quật khảo cổ năm 2021 đã giúp phát hiện, làm rõ hơn các tầng văn hóa liên tục từ thời Đại La cho đến thời Nguyễn nhưng cũng đặt ra nhiều dấu hỏi để các nhà chuyên môn nghiên cứu, trao đổi thêm.

Kết quả cho thấy  sự giao thoa giữa khu vực trung tâm Hoàng thành và khu vực xung quanh nhưng chưa làm rõ cái gọi là giao thoa này cụ thể là như thế nào. Khu vực trước Điện Kính Thiên, trước đây có phát hiện được đường nước rất lớn, rộng 2m, cao sâu 2-3m, có cắm cọc bên trong… Liệu đường nước này có mối liên hệ gì với đường nước vừa được phát hiện hay không? Các nhà khảo cổ khai quật được bể nước rộng 1,95m, dài hơn 2m, dưới đáy có 1 cái lỗ có thể bịt lại hoặc tháo nước ra nhưng chưa xác định đây là cái gì, có chức năng gì trong hoàng cung.

Một số hiện vật như cái chậu lớn thời Trần, những chữ xuất hiện trên các dấu tích, hiện vật còn sót lại có ý nghĩa như thế nào cũng cần được làm sáng tỏ. Việc nghiên cứu có thể mở rộng sang tác nguồn tư liệu khác, kể cả tham vấn, đối chiếu tài liệu của nước ngoài…

Hoa Nguyễn

Các tin khác

OCB30 “tăng nhiệt” với loạt đặc quyền mùa sinh nhật

OCB30 “tăng nhiệt” với loạt đặc quyền mùa sinh nhật

Bước vào giai đoạn sôi động nhất, chiến dịch mừng sinh nhật tuổi 30 của ngân hàng Phương Đông (OCB30) đang dần tăng nhiệt với hàng loạt đặc quyền được triển khai đồng bộ trên nền tảng trực tuyến, quầy giao dịch toàn quốc cùng nhiều điểm chạm ấn tượng khác.

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Là công trình đặc trưng của văn hóa Chăm Pa có nhiều giá trị khoa học, lịch sử, kiến trúc, di tích tháp đôi Liễu Cốc (ở làng Liễu Cốc Thượng, phường Kim Trà, TP Huế) hơn 1.000 năm tuổi đã được các cơ quan chức năng tổ chức khai quật khảo cổ học 2 đợt. Tuy nhiên đến nay, di tích kiến trúc - nghệ thuật cấp quốc gia này đang trong tình trạng xuống cấp, chưa được tu bổ, bảo tồn để phát huy giá trị di tích.

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Cách đây hơn nửa thế kỷ, giữa những ngày đánh Mỹ sôi sục, một bài thơ đặc biệt đã ra đời trong lửa đạn tại Khu 4 năm 1969. Tác giả của những dòng thơ ấy không ai khác chính là bác sĩ trẻ 23 tuổi, sau này trở thành Phó giáo sư, Viện sĩ Tôn Thất Bách lừng danh.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Ký ức thời hoa lửa

Ký ức thời hoa lửa

Tháng tư về, như bao người lính năm xưa, Thiếu tướng Nguyễn Văn Phê, nguyên Chỉ huy trưởng Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh Bình Dương (cũ) lại bồi hồi nhớ những năm tháng xông pha trận mạc, về từng trận đánh làm nức lòng quân dân miền Đông Nam bộ, cho đến khoảnh khắc chứng kiến Sài Gòn giải phóng. Ở tuổi 89, trong lòng của vị tướng già vẫn còn nguyên hương vị của ngày đại thắng mùa xuân, thống nhất đất nước.

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Khi “Non sông liền một dải”, trở về với cuộc sống đời thường, những điệp báo viên A10 lại tiếp tục chung tay kiến thiết, xây dựng đất nước bằng tất cả tâm huyết của mình, trong số đó có bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy – Cụm phó Cụm Điệp báo A10.

Kỳ tích Báo Quân giải phóng: Những trang sử viết bằng máu & lửa chiến trường

Kỳ tích Báo Quân giải phóng: Những trang sử viết bằng máu & lửa chiến trường

Giữa làn mưa bom bão đạn của chiến trường miền Nam khốc liệt, có một đội quân không chỉ cầm súng mà còn cầm bút, tạo nên những trang sử bằng mực in và cả máu xương. Đó là những cán bộ, phóng viên Báo Quân giải phóng (mật danh A4, Báo chỉ tồn tại trong 12 năm: 1963-1975) - những người đã viết nên kỳ tích với 338 số báo, trở thành vũ khí sắc bén trên mặt trận tư tưởng, góp phần làm nên đại thắng mùa Xuân năm 1975.

Thắm mãi ngày đất nước dậy cờ hoa

Thắm mãi ngày đất nước dậy cờ hoa

Đã 51 năm trôi qua, mỗi khi nhớ đến ngày 30/4/1975, biết bao người con đất Việt không khỏi nghẹn ngào xúc động, họ là những nhân chứng trong ngày vui bất tận của dân tộc, ngày hội non sông thu về một mối, Bắc – Nam một nhà. Ngày hội già trẻ, gái, trai từ Nam chí Bắc ngập trong rừng cờ, rừng hoa. Mỗi gương mặt sáng rỡ lên trong trời đất lộng gió hòa bình.

Trà Sư: Đi chậm lại giữa một hệ sinh thái

Trà Sư: Đi chậm lại giữa một hệ sinh thái

Có những điểm đến gây ấn tượng bằng sự náo nhiệt. Trà Sư thì làm điều ngược lại. Khu rừng ngập nước này của An Giang không vội vàng chinh phục du khách bằng những cú “wow” phô trương, mà bằng một trải nghiệm lặng, sâu và kéo người ta ra khỏi nhịp sống quá nhanh.

Tìm giải pháp để văn hoá truyền thống tạo ra giá trị, nuôi được cộng đồng

Tìm giải pháp để văn hoá truyền thống tạo ra giá trị, nuôi được cộng đồng

Cùng với chuyển biến tư duy từ bảo tồn văn hoá đơn thuần sang bảo tồn gắn với phát triển, nhiều địa phương đã từng bước khai thác giá trị văn hóa để tạo sinh kế, nâng cao đời sống cho người dân. Tuy nhiên, để văn hoá thực sự “sống” trong cộng đồng, tạo ra giá trị, nuôi sống cộng đồng thì vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức.

Từ bến sông xưa vọng lại đến công viên tưởng niệm phà Gianh

Từ bến sông xưa vọng lại đến công viên tưởng niệm phà Gianh

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, nhiều thanh niên, sinh viên tạm biệt mái trường, quê hương, gia đình để lên đường. Bến phà Gianh, Quảng Bình (cũ) là nơi họ đến cùng với nhân dân địa phương để bảo vệ tuyến đường huyết mạch vào Nam. Và nhiều người mãi mãi tuổi 20 ở lại phà Gianh.

Hát nhép, sử dụng AI để giả mạo nghệ sĩ bị xử lý như thế nào?

Hát nhép, sử dụng AI để giả mạo nghệ sĩ bị xử lý như thế nào?

Cấm hát nhép được triển khai tại tất cả các địa phương trên cả nước, không phải chỉ riêng ở TP Hồ Chí Minh. Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) đã có công văn đề nghị các địa phương chấn chỉnh tình trạng biểu diễn, tổ chức biểu diễn không trung thực, trong đó tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, bao gồm cả hát nhép.

Góp phần làm sáng tỏ một danh nhân Hà Nội đầu thế kỷ XX

Góp phần làm sáng tỏ một danh nhân Hà Nội đầu thế kỷ XX

Cuốn sách “Chí sĩ Nguyễn Khắc Cần trong phong trào yêu nước đầu thế kỷ XX” của tác giả Thiếu tá Nguyễn Mạnh Tấn - một cán bộ đang công tác tại Công an TP Hà Nội - là một công trình có giá trị, thể hiện tinh thần trách nhiệm khoa học, sự tâm huyết với lịch sử và truyền thống dân tộc.

“Chạm” vào bình minh trên biển mây Samten Hills Dalat

“Chạm” vào bình minh trên biển mây Samten Hills Dalat

Nằm yên bình giữa miền đồi núi trập trùng của vùng Đơn Dương, Samten Hills Dalat (Lâm Đồng), không chỉ là một điểm đến mà còn là hành trình trở về với sự tĩnh tại trong mỗi con người. Ở nơi ấy, khi đêm vừa kịp khép lại, bình minh bắt đầu hé mở, thiên nhiên dường như cất lên một bản giao hưởng dịu dàng sâu lắng, nơi mây, nắng và gió quyện hòa trong từng khoảnh khắc.

Đón đọc Văn nghệ Công an số 805

Đón đọc Văn nghệ Công an số 805

Văn nghệ Công an số 805 Phát hành thứ Năm, ngày 2/4/2026. Văn nghệ Công an số 805 với nhiều bài viết hấp dẫn, dày 24 trang, khổ 30x40cm, giá bán lẻ 8.000 đồng/ tờ.