Phải tìm được điểm đột phá

Thực sự là tôi đã bị bất ngờ bởi thái độ trọng thị của ông với những người khách không mời mà đến như thế… Rồi một cơ duyên lại đưa tôi tới tiếp cận với ông, khi ông đã giữ cương vị Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Bộ GD &ĐT. Tôi là nhà báo chuyên nghiệp, không có động cơ gì hơn ngoài việc làm nghề. Và phải nói rằng, tôi vẫn rất tri ân ông vì ông đã tạo cho tôi một cơ hội được trò chuyện với ông như thế. Bây giờ ông đang ở một cương vị cao hơn trước. Nhìn lại mọi việc, tôi thấy rằng những gì mà ông đã thể hiện trong cuộc trò chuyện

Hồng Thanh Quang: Hình như ông ra Hà Nội đảm nhận chức vụ hiện nay phải đến hơn hai năm rồi nhỉ?

Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân: Đến ngày 7/7 tới là tròn ba năm.

- Giờ ông đã thấy quen với Hà Nội chưa hay là vẫn cảm thấy nhớ không khí Sài Gòn hơn?

- Với Hà Nội thì tình cảm của mình nó có hai nửa, nửa quen, nửa không quen. Mình ở đây từ bé đến năm 1964 rồi bắt đầu đi sơ tán, ra khỏi Hà Nội rồi. Đến năm 1981, mình lại trở về Hà Nội và ở đến 1983. Rồi sau đó mình về miền Nam một mạch cho đến khi quay ra là năm 2006.

- Thực ra một khi mình gắn bó tuổi thơ ở đâu thì đấy là thành phố gần gũi của mình, là thành phố quê hương của mình, nói theo một nghĩa nào đấy, có đúng không ạ?

- Đúng rồi, đúng là thế!

- Như vậy là ngay từ bé ông đã theo ba mẹ ra Hà Nội. Xin lỗi, tôi muốn hỏi, ông sinh ra trong miền Nam hay là ở ngoài này?

- Hồi đó ba mẹ tôi chiến đấu ở Quân khu 9, nên đẻ tôi ra ở Cà Mau. Khi tôi lên một tuổi thì mẹ tôi bế tôi ra Bắc tập kết, đi tàu thủy.

- À, thế là hồi ấy ông ra Bắc trên con tàu của Ba Lan, phải không ạ? 

- Đúng thế. Ra đây thì ở Thanh Hóa một thời gian, mấy tháng, sau đó là về Hà Nội. Cho nên tôi đã đi học từ lớp 1 cho đến lớp 5 ở Hà Nội.

- Hồi ấy, ông học ở trường nào? Ông còn nhớ không?

- Có chứ. Hồi lớp ba lớp bốn tôi đã học ở Trường Quang Trung, gần hồ Thiền Quang ấy...

- Bây giờ đó vẫn là Trường Quang Trung...

- Vẫn là Trường Quang Trung. Lúc mình mới ra làm Bộ trưởng thì trường đầu tiên mà mình tới dự khai giảng chính là Trường Quang Trung.

- Xin được hỏi ông tiếp, sau khi hết phổ thông, ông đã sang du học ở nước ngoài, có phải không? Hồi ấy ông được chọn học ngành gì?

- Hồi đó, hết phổ thông là mình đi bộ đội. Lúc ấy mình chưa đến tuổi đâu, mới 17 tuổi thôi, nhưng lúc đó là đang không khí đánh Mỹ rất sôi nổi...

- Lúc đó là năm nào, thưa ông?

- Năm 1970. Ba mẹ mình lúc đó đang đánh Mỹ trong Nam rồi. Lứa của bọn mình đều nghĩ một cách tự nhiên là hết học là đi đánh giặc thôi. Và thực ra lúc đó không nghĩ rằng là lứa của mình sẽ được chứng kiến cảnh kết thúc chiến tranh.

- Cứ nghĩ nó sẽ còn dài lâu lắm, mình đã chuẩn bị tư tưởng dài lâu rồi...

- Ba mẹ tham gia đánh Pháp, đánh Mỹ mãi chưa xong, cho nên bọn mình xác định là, cứ đánh thôi, không biết bao giờ thắng...  Tuy nhiên, tôi mới ở đơn vị một năm thì lại được chọn đi CHDC Đức học...

- Ông đã theo học ngành gì bên đó?

- Mình học nghề tự động hóa. Học cái đó thì ứng dụng trực tiếp ở ta khi ấy rất là ít, nhưng cái được là học phương pháp phân tích hệ thống và giải quyết vấn đề một cách hệ thống.

- Học cách tư duy...

- Rất có ích. Học ở CHDC Đức còn có cái hay là được đọc sách triết học Macxít bằng nguyên bản tiếng Đức, rất là lợi, không phải qua các bản dịch.

- Từ lâu tôi cũng đã có một suy nghĩ như thế này, đọc các tác phẩm triết học kinh điển thì càng ở nguyên bản càng tốt, nếu đọc bản dịch thì cũng nên đọc qua bản dịch đầy đủ chứ đừng qua những trích dẫn. Bởi một khi ta biết các nhà kinh điển chỉ qua những trích dẫn của ai đó thì rất khó tiếp cận được chân giá trị, rất khó hiểu hết chiều sâu trong tư tưởng của họ. Có đúng vậy không thưa ông?

- Đúng, đọc bằng cái ngôn ngữ mà tác giả đã viết ra tác phẩm là sướng nhất.

- Hồi ấy ông có thích đọc sách về các môn khoa học xã hội không? Hay là sách văn học? Có thể, ông đã chỉ chuyên chú nghiên cứu những cuốn sách viết về môn tự động hóa thôi?

- Hồi đó có lẽ là do đặc tính của mình nên mình rất thích đọc về triết học, mình còn đăng ký học thêm môn triết. Có một ông giáo sư hướng dẫn riêng cho mình về triết, nhất là về chuyên đề triết học và khoa học kỹ thuật. Thứ hai là mình cũng thích quan tâm về lịch sử cổ đại phương Tây vì thấy nó không giống mình. Đọc lịch sử Hy Lạp, La Mã, mình thấy họ không giống mình. Và mình rất quan tâm tới câu hỏi là, họ với ta, ai là ngoại lệ? 

- Tức là mô hình phát triển ở phương Đông và mô hình phát triển ở phương Tây, cái nào là ngoại lệ, cái nào là quy luật?

- Đúng thế... Và rồi chúng ta phải nói rằng, những cái gì tồn tại được qua hàng ngàn năm và được thừa nhận thì ít nhiều đều có tính quy luật.

- Cái gì đã tồn tại là có cái lý của nó, vấn đề là mình có hiểu được cái lý đấy hay không, có đúng vậy không ạ?

- Mình diễn đạt thế nào là theo chu kỳ nhận thức thôi. Cái gì nó đã tồn tại được thì trước hết nó phải có tính hợp lý, chứ không nó đã bị tiêu diệt rồi.

- Vâng, đúng vậy... Sau đó, ông về nước vào năm nào?

- Năm 1976, mình tốt nghiệp đại học, xong về nước học chính trị thôi...

- Sau đó lại quay lại làm luận án?

- Sau đó mình quay lại làm nghiên cứu sinh, cho đến tháng giêng năm 1980 thì về nước luôn. Nhưng trong nước, công việc chuyên môn lúc đó lại đòi hỏi mình phải đọc tuyền sách của Nga.

- Bằng tiếng Nga?

- Đúng thế.

- Ông đã học tiếng Nga ở đâu?

- Từ hồi ở bên Đức. Mình đã học thêm hai thứ tiếng là Nga và Anh, đều đã có bằng trung cấp.

- Có lẽ ông cũng có năng khiếu bẩm sinh về ngoại ngữ đấy, chứ thực ra học như thế cũng không phải là đơn giản đâu.

- Chẳng biết là mình có năng khiếu không, nhưng mà vất vả lắm, mệt lắm. Nhưng mình cũng cố học vì lúc đó nghĩ rằng, sau này về nước chắc sẽ khó có điều kiện để học.

- Phải tranh thủ thời gian...

- Tranh thủ chứ, thời cơ không được bỏ phí.

- Ngay lúc đấy ông đã xác định phải cố gắng trau dồi ngoại ngữ…

- Phải tranh thủ, bởi thầy của họ giỏi.

- Vâng, ở bên kia có điều kiện hơn.

- Mà học lại không mất tiền, chỉ cần đăng ký là được học thôi. Vậy nên tới năm cuối mình còn tranh thủ học thêm tiếng Pháp, trong sáu tháng...

- Thế là ông cũng xứng đáng được gọi là poliglot, người đa ngôn ngữ đấy (cười). 

- (cười): ...

- Sau đó vào TP Hồ Chí Minh, ông vẫn đảm đương công việc nghiên cứu khoa học, giảng dạy hay là bắt đầu chuyển sang công tác quản lý về chính trị xã hội rồi?

- Lúc ở bộ đội thì mình làm nghiên cứu kỹ thuật nhưng đồng thời cũng làm Bí thư Đoàn thanh niên của đơn vị, tương đương cấp trung đoàn. Khi mình về Trường Đại học Bách khoa TP Hồ Chí Minh làm công tác giảng dạy, thì sau bốn tháng, thầy Hiệu trưởng gọi lên, nói, tôi đọc lý lịch của cậu, thấy cậu đã từng làm Bí thư Đoàn, nên cậu kiêm Bí thư Đoàn Trường Bách khoa nhé! Nhận việc rồi mới thấy cực quá, vì con thì còn nhỏ, lương không đủ sống, trăm sự đổ lên đầu vợ...

- Vâng, đúng rồi.

- Nhưng mà cuối cùng thì mình cũng đã cố gắng hoàn thành tốt nhiệm vụ Bí thư Đoàn trường kiêm giảng viên. Đến năm 1984 là Đại hội Đoàn của thành phố; các anh cấp trên bảo, thôi thành phố cũng cần, anh ra lo mảng khoa học kỹ thuật cho Thành đoàn. Lúc ấy mình nghĩ, mình đã ở bộ đội cũng lâu rồi, 13 năm và thực ra tiếp xúc xã hội không nhiều...

- Đúng rồi, trong môi trường quân đội nó cũng hơi đặc thù... Nhưng lúc ông rời quân đội ra ngoài thì ông mang quân hàm gì?

- Thượng úy... Thực ra là mình nghĩ thế này, ra Thành đoàn công tác, mình vừa có thể đóng góp cho Đoàn thanh niên và cũng có điều kiện trưởng thành về mặt xã hội hơn. Thế là mình nhận ra. Sau Đại hội, Ban Chấp hành bầu vào Thường vụ Thành đoàn, phụ trách về khoa học và kỹ thuật của thanh niên. Chính hồi đó, mình đã có dịp đi thực tế nhiều. Nhớ mãi là câu chuyện về việc đưa đậu phộng về trồng ở Củ Chi. 

Trước đây vùng đó không có truyền thống trồng đậu phộng, người ta bảo đất đấy không hợp với cây đậu phộng. Lúc đó trong hoạt động Đoàn thanh niên có cái mục là làm sao và trồng cây gì để có hiệu quả kinh tế đối với nông dân? Theo các anh ở Viện Kỹ thuật nông nghiệp miền Nam cho biết, ở Củ Chi có thể trồng đậu phộng tốt nhưng mà phải bón vôi. Thế là mình đạp xe xuống Viện Kỹ thuật nông nghiệp, mượn tiền của Thành đoàn mua mấy chục kilôgam đậu phộng giống chở xuống xã và gặp ông Hội trưởng nông dân ở đây. Hai bên thống nhất: Thành Đoàn cung cấp giống đậu phộng tốt, cán bộ trẻ Viện Kỹ thuật nông nghiệp hướng dẫn kỹ thuật trồng, chăm sóc, đã  chọn nông dân tin cậy để trồng thử theo cách mới. Mình chỉ đặt ra có mỗi điều kiện là, khi nào thu hoạch, xã phải trả lại một lượng đậu phộng bằng như mình đã cho mượn để trả lại cho Viện Kỹ thuật nông nghiệp. Ông ấy hứa vui vẻ lắm. Nhưng không ngờ khi trúng vụ to, thì dân không trả đậu phộng mà lấy hết.

- (cười): ...

- (Cũng cười): Không trả lại tí nào. Nhưng đấy là sự mất mát rất là vui... Mình cứ nhớ mãi cảnh đạp xe chở bao đậu phộng giống đằng sau mang tới cho dân, lúc đấy mình là Thường vụ Thành đoàn mà.

- Gương mẫu đi làm với nông dân...

- Qua việc này mình mới thấy có khoa học kỹ thuật thì có thể làm những điều trước kia người ta nghĩ không làm được, đấy là một trong những cái…

- Nhận thức...

- Nhận thức rất quan trọng... Rồi còn có nhiều việc khác nữa, tựu trung cũng để công tác Đoàn Thanh niên có ích hơn đối với xã hội, các tầng lớp xã hội... Có những việc giúp cả bộ đội nữa, như cuộc thi làm bi đông cải tiến chẳng hạn...

- Tức là khi ông phụ trách vấn đề phát triển khoa học kỹ thuật trong thanh niên của Thành đoàn TP Hồ Chí Minh thì thực ra rất nhiều hoạt động bắt đầu khởi sắc lên và có ích thực sự cho các tầng lớp khác nhau trong xã hội.

- Không hẳn thế, chắc là ở nơi khác, trong thời kỳ đó họ cũng làm như thế cả thôi. Riêng với mình thì qua thời gian công tác Đoàn đã gắn được mối quan hệ giữa nhà trường với các doanh nghiệp, với nhu cầu thực tiễn. Đó cũng là cái trục rất quan trọng, tức là anh gắn được giữa nghiên cứu khoa học ở nhà trường với doanh nghiệp, với thực tiễn... Đến năm 1987, lại Đại hội Đoàn thành phố, anh em bầu mình làm Phó Bí thư Thành đoàn cũng phụ trách khối kỹ thuật, làm hơn 1 năm đến 1988 mới đi sang Đức phụ trách Đoàn thanh niên ở Đức. 

- Hồi ông sang làm nghiên cứu sinh tiếp hay làm gì?

- Lúc đó, thực ra gốc là sang Sứ quán phụ trách công tác Đoàn thanh niên. Nhưng lúc trước khi đi, ở trong nước, mình cũng có cảm thấy là cơ chế tập trung…

- Có cái gì đó không ổn rồi?

- Nó không tạo đủ động lực phát triển. Hồi đó mình đã đăng ký làm một nghiên cứu sinh ở trong nước về đề tài động lực phát triển kinh tế của CNXH. Sau đó, thấy nói có nhu cầu cần cán bộ làm công tác Đoàn sang CHDC Đức thì mình nghĩ, nếu có thể kết hợp công tác đó với việc làm nghiên cứu sinh tiếp thì tốt quá. 

- Ông sang CHDC Đức năm 1988, đến năm 1989 thì bức tường Berlin sụp đổ.

- Khi ấy Giáo sư hướng dẫn chính luận án của mình không tiếp tục ở lại trường nữa. Tuy nhiên, thầy hướng dẫn phụ thì vẫn ở lại trường. Sau đó ta không duy trì Đại sứ quán ở Berlin nữa, chỉ còn một sứ quán ở bên Bonn. Lúc đó có 2 khả năng, một là về luôn, hai là ở lại học thêm về kinh tế thị trường. Mình nghĩ nếu mà được học trực tiếp xem phương Tây họ quan niệm về kinh tế thị trường là thế nào thì rất tốt. Việc vận dụng thế nào là do mình. Hiềm một nỗi là không có tiền bởi vì thôi làm việc ở sứ quán rồi, không còn lương nữa. Nhưng cuối cùng mình vẫn ở đó học thêm một năm.

- Tự nghiên cứu, tự học...

- Đúng vậy, tự học xong rồi đi thi, nghiêm chỉnh. Mình không lên lớp vì lên lớp thì tiến độ học quá chậm so với quỹ thời gian của mình.

- Vâng, mình tự học luôn thì nhanh hơn.

- Trong một năm mình tự học xong để thi 2 chuyên đề, một chuyên đề về kinh tế vi mô, một về kinh tế vĩ mô... Giai đoạn đấy là mệt lắm. Bởi vì tiền thì không có đủ cho nên đâu có mua bảo hiểm y tế. Suốt ngày chỉ sợ ốm thôi, vì ốm đi bệnh viện mà không có bảo hiểm thì hết sức tốn kém. Mà học thì rất nhiều, nên lúc cuối mình bị viêm dạ dày nặng. Một năm mà không ăn hết 10 cân gạo cơ mà. Có một anh bí thư tỉnh đoàn Việt Nam ở Đức cho mình một bao gạo mà một năm mình ăn không hết 10 cân. Vì sao, vì toàn ăn mì tôm mà. Không có thì giờ nấu cơm, toàn ăn mì, lâu ngày nên mới bị viêm dạ dày. Cứ ăn xong là đau bụng phải lên giường nằm, thuốc thì không có, không dám báo người nhà, cứ chịu đựng thế thôi. Cuối cùng học xong mình thi và đạt kết quả tốt cả 2 chuyên đề. 

Hồi đó, còn một chuyện nữa là, sách Kinh tế học họ viết theo phương pháp của Mỹ. Mình là dân đã được đào tạo về mô hình hóa của điều khiển học nên tuy cũng học theo cuốn sách của họ nhưng mình lập mô hình khác về quá trình cạnh tranh. Cạnh tranh là cái cốt lõi nhất của kinh tế thị trường, nhưng diễn đạt nó như thế nào để phản ánh đúng quá trình đó trong thực tế thì mình thấy trong sách viết không thỏa đáng. Và mình lập ra mô hình cạnh tranh khác sách. Cũng may là thầy hướng dẫn phụ nghiên cứu sinh trước kia khi nghe mình trình bày thì ông ấy hiểu và biết là những gì mình làm là đúng nên đã bố trí cho mình dạy chuyên đề cho sinh viên Đức. Lúc đó, mình là người nước ngoài đầu tiên dạy chuyên đề cạnh tranh cho sinh viên của Đức đang học chương trình của Tây Đức, rất là vui. Thầy ấy có thiện chí và biết được tính khoa học trong công trình của mình.

- Hiểu được cái ý tưởng của ông, cách diễn giải của ông, cái mô hình của ông... Tức là ông cũng hiệu đính hộ cho họ cái giáo trình của họ?

- Không, giáo trình của họ không đụng tới, mình nói lại nội dung, trao đổi lại thôi theo cách làm của mình... Rồi sau này về nước, những kiến thức thu nhận được bên Đức đã giúp mình dạy về kinh tế vi mô và vĩ mô, trong đó có dạy về cạnh tranh... Hồi đó dạy về kinh tế cũng có một cái vui là thầy Giáo sư Nguyễn Thanh Tuyền, Hiệu trưởng Trường Đại học Tài chính kế toán TP Hồ Chí Minh. Mình không có bằng cử nhân kinh tế, chỉ học về kinh tế xí nghiệp chung, không chuyên về kế toán, nhưng khi ở bên kia thì mình học và mình có quan tâm tới vấn đề định giá doanh nghiệp. Lúc đó, Việt Nam bắt đầu cổ phần hóa nhưng định giá doanh nghiệp như thế nào thì không ai dạy cả. Thế là thầy Nguyễn Thanh Tuyền đã mời mình dạy chuyên đề định giá doanh nghiệp cho các kế toán trưởng. Mình thấy rằng, với những vấn đề mới, nếu anh có kiến thức nền tảng, có phương pháp, anh quan tâm, anh đều tiếp thu được...

- Tôi biết là ông sau đó còn đi học quản lý Nhà nước, về tài chính công. Và ông tham gia giảng dạy rất nhiều. Thế từ năm nào ông đã chuyển sang làm công tác quản lý ở thành phố?

- Khi anh Tư Sang (đồng chí Trương Tấn Sang - HTQ) về phụ trách Thành ủy TP Hồ Chí Minh, anh ấy điều tôi từ Đại học Bách khoa sang làm Giám đốc Sở Khoa học, Công nghệ và Môi trường. Mình nhớ, hồi đó là năm 1997 và ngày về Sở Khoa học, Công nghệ và Môi trường ­làm việc đầu tiên đúng ngày 7/5...

- Đúng ngày kỷ niệm trận Điện Biên Phủ...  

- Giai đoạn những năm 1997-1998 ở châu Á đang có khủng hoảng tài chính, bắt đầu khó khăn rồi... Về Sở Khoa học, Công nghệ và Môi trường rồi, mình muốn tìm cách tận dụng năng lực của nhà trường, các viện nghiên cứu phục vụ doanh nghiệp. Nhưng vì không biết doanh nghiệp họ cần cái gì nên mình mới đi khảo sát ngay một vòng hơn chục xí nghiệp. Nhưng đến đâu cũng thế, khi mình quan tâm giới thiệu tiềm năng khoa học và công nghệ của Thành phố cho doanh nghiệp thì mình mới thấy rằng, các doanh nghiệp đều bảo, cái họ cần nhất không phải là khoa học công nghệ.

- (Cười): ...

- (Cũng cười): Họ bảo, họ chỉ thiếu vốn nên chỉ cần tiền thôi, không cần khoa học công nghệ! Mà mình đâu phải là Giám đốc Sở Tài chính (cười). Mình bảo thế này thì gay rồi, có ai cần khoa học đâu! Nhưng qua cái vòng đi đó mình lại thấy rằng, cũng có những doanh nghiệp lúc đó rất phát triển nhưng chỉ cách đấy khoảng 7-8 năm thôi, họ đã ở bên bờ vực phá sản. Vậy thì tại sao? Mình mới nghĩ, không biết thế này là ngẫu nhiên hay nó có tính quy luật? Mình cho rằng nó có quy luật, anh ạ. Thế là mình mới…

- Để tâm, nghiên cứu?

- Sở Khoa học, Công nghệ và Môi trường thành phố mới đặt hàng Trường Đại học Bách khoa, Trường Đại học Nông lâm, Trường Đại học Kinh tế lập 3 nhóm để nghiên cứu về vấn đề là tại sao một số doanh nghiệp sắp phá sản lại vươn lên được.

- Bí quyết ở đâu?

- Bí quyết là phải biết cách hiện đại hóa với chi phí thấp. Thực tế chứng minh có người ít vốn lại phát triển nhanh được...

- Nếu biết cách hiện đại hóa...

- Đúng thế. Sau đó mình cùng 3 nhóm nghiên cứu xây dựng hẳn một hệ thống các giải pháp giúp hiện đại hóa nhanh với chi phí thấp là sự đúc kết các bài học mang tính quy luật đó. Sau khi tổng kết rồi và được nhiều người ủng hộ, thì nảy sinh nhu cầu là phải làm sao để các giám đốc hiểu rằng, nếu biết tận dụng khoa học thì có thể trụ vững và phát triển ngay cả trong tình hình khó khăn mà vẫn không cần quá nhiều vốn. Và mình mới bàn với thành phố đề xuất một chương trình bồi dưỡng, đào tạo 1.000 giám đốc để đáp ứng nhu cầu hội nhập sắp đến gần. Năm 1997, chương trình ra đời với Trường Đại học Kinh tế là cơ sở được thành phố giao nhiệm vụ tổ chức đào tạo chương trình. Sau này khi tổng kết thì đã đào tạo được hơn 1.200 giám đốc.

- Đích thân ông cũng đi dạy trong chương trình này?

- Mình dạy 2 chuyên đề: Hiện đại hóa với chi phí thấp và Kinh tế vi mô. Có một số người, ví dụ hiện nay chị Giám đốc Xí nghiệp Điện Quang là người học khóa 1, có một số anh em nữa, rất là vui. Mình dạy hầu hết các khóa. Đầu tiên xác định khi về thành phố là làm khoa học, cuối cùng vẫn trở lại vấn đề con người, phải bồi dưỡng con người để họ cần khoa học, để làm ra tiền. Sau một hồi nữa mới thấy là, muốn cho thành phố có năng lực hội nhập thì phải có những người được đào tạo ở nước ngoài, hiểu họ, hiểu ta.

- Tiếp cận trực tiếp với những kiến thức mới và hiện đại...

- Đúng vậy. Trực tiếp trở về làm việc cho bộ máy thành phố và làm trong các nhà trường. Mình đề xuất với Thành ủy hình thành chương trình đào tạo 300 thạc sĩ, tiến sĩ ở nước ngoài, đấy là chương trình thạc sĩ đầu tiên trong cả nước, được một địa phương chủ động thực hiện.

- Tự làm luôn, tự lấy ngân sách của mình để làm?

- Đúng thế. Thành ủy đã đồng ý và triển khai chương trình đào tạo 300 thạc sĩ, tiến sĩ. Sau đó đến năm 2006-2007 thì thành phố tổng kết và quyết định làm một chương trình đào tạo 500 thạc sĩ và tiến sĩ nữa. Anh em đó tốt nghiệp về thì họ làm việc ở các sở, cơ quan nghiên cứu và một số làm cho nhà trường.

- Thế là nhìn vào quá trình công tác của ông có thể thấy rằng, việc phân công ông về để phụ trách Bộ Giáo dục và Đào tạo là một sự tiếp nối rất là hợp logic, đúng không ông?