Panama bắt giữ cựu sĩ quan CIA dính líu đến vụ án bắt cóc và tra tấn

Theo nguồn tin giấu tên từ Cảnh sát Quốc gia Panama, cựu sĩ quan Cục Tình báo trung ương Mỹ (CIA) Robert Seldon Lady, 59 tuổi, đã bị bắt giữ hôm 17/7 tại vùng biên giới quốc gia Trung Mỹ này với Costa Rica. Được biết Robert Lady - Trưởng trạm CIA tại Milan năm 2003 - cùng với nhóm nhân viên CIA vào tháng 4/2009 đã bị thẩm phán Italia Oscar Magi buộc tội liên quan đến vụ bắt cóc giáo sĩ Hồi giáo Hassan Mustafa Osama Nasr, hay còn gọi là Abu Omar, ngay trên đường phố Milan nước này vào tháng 2/2003.

Ngày 17/2/2003, giáo sĩ Abu Omar - nhân vật mà CIA nghi ngờ có hành động tuyển mộ chiến binh đến chiến đấu ở Iraq - bất ngờ bị một nhóm nhân viên CIA bắt cóc giữa ban ngày ngay trên đường phố Milan, sau đó bị đưa đến các căn cứ quân sự của Mỹ ở Italia và Đức trước khi đến Ai Cập để tra tấn. Abu Omar được cho là bị nhân viên CIA tra tấn một thời gian trước khi được thả ra vào tháng 2/2007. Vụ án Abu Omar giúp thế giới cảnh giác về chương trình dẫn độ bí mật gây tranh cãi của chính quyền Mỹ.

Theo chương trình, những nghi can khủng bố sẽ bị đưa đến một quốc gia thứ 3 để tra tấn bằng những kỹ thuật vi phạm nhân quyền mà không qua điều tra và xét xử của tòa án. Cũng có báo cáo tiết lộ tình báo Italia đang theo dõi Abu Omar để tuyển mộ làm nguồn thông tin do đó họ đã rất tức giận khi giáo sĩ bị CIA bắt cóc mà không có sự cho phép của chính quyền Italia.

Năm 2009, sau một thời gian dài điều tra về chiến dịch bắt cóc bí mật của CIA, chính quyền Italia buộc tội vắng mặt đối với 26 người Mỹ, trong đó phần đông là nhân viên CIA, bất chấp sự phản đối quyết liệt từ Washington. Ngoài ra, Tòa án Milan còn buộc các bị cáo người Mỹ bồi thường số tiền lớn cho giáo sĩ Abu Omar và vợ người này. Năm 2013, hai cựu sĩ quan tình báo cao cấp Italia cũng bị buộc tội vì dính líu đến vụ bắt cóc.

Theo tuyên bố của công tố viên Italia Armando Spataro, vụ bắt cóc giáo sĩ Abu Omar hoàn toàn vi phạm luật pháp cũng như chủ quyền của Italia. Italia đã tạo tiền lệ ở châu Âu khi lần đầu tiên cơ quan tư pháp nước này xét xử công khai những người tham gia chương trình dẫn độ nghi can khủng bố bí mật của chính quyền Tổng thống George W. Bush, cụ thể là CIA, triển khai trên toàn cầu trong cuộc chiến chống khủng bố. 

Vụ án liên quan đến nhóm nhân viên CIA đã gây căng thẳng giữa Roma và Washington, hai đồng minh truyền thống. Tháng 4-2013, Tổng thống Italia, Giorgio Napolitano, đã có lời xin lỗi đến đại tá Không quân Mỹ Joseph Romano (một bị cáo trong vụ án) và Napolitano hy vọng điều này sẽ giúp cải thiện mối quan hệ Italia - Mỹ nhất là trong các vấn đề liên quan đến an ninh. Đại tá Joseph Romano là chỉ huy an ninh trong căn cứ không quân Aviano ở miền Bắc Italia, nơi giáo sĩ Abu Omar bị chuyển đến Ai Cập.

Giáo sĩ Abu Omar trên đường phố Cairo của Ai Cập, ngày 11/4/2007.
Giáo sĩ Abu Omar trên đường phố Cairo của Ai Cập, ngày 11/4/2007.

Văn phòng Tổng thống Italia cho rằng lời xin lỗi của ông Napolitano có mục đích hy vọng chính quyền Tổng thống Barack Obama sẽ chấm dứt chương trình dẫn độ nghi can khủng bố trong bí mật mà Italia và Liên minh châu Âu (EU) coi là "không phù hợp với những nguyên tắc cơ bản của luật pháp". Trưởng trạm CIA ở Milan Robert Lady rời khỏi Italia trước khi cuộc điều tra vụ bắt cóc được tiến hành ở nước này và sau đó cũng không còn làm việc cho CIA nữa.

Italia và Panama không có hiệp ước dẫn độ, song các nhà ngoại giao Italia cho biết, chính quyền Panama có thể sẵn sàng gửi trả Robert Lady cho Roma nếu được yêu cầu. Italia chỉ có yêu cầu dẫn độ đối với những người mang án tù hơn 4 năm. Tòa án Milan tuyên án vắng mặt 9 năm tù đối với Robert Lady nhưng nếu sắp tới bị đưa về Italia thì người này chỉ phải chịu 6 năm tù nhờ lệnh ân xá ở nước này năm 2006.

Các công tố viên ở Milan yêu cầu lệnh bắt giữ đối với các bị cáo người Mỹ khác, song cựu Bộ trưởng Tư pháp Italia Paola Severino chỉ phê chuẩn lệnh bắt duy nhất đối với Robert Lady - theo hai tờ báo Il Fatto Quotidiano và Il Corriere della Sera của Italia. Cũng theo nguồn từ báo chí Italia, Bộ trưởng Tư pháp nước này, Anna Maria Cancellieri, chính thức yêu cầu chính quyền Panama bắt giữ Robert Lady khi người này từ Costa Rica đi qua biên giới vào lãnh thổ Panama.

Trước khi bị bắt giữ ở Panama, có nguồn tin cho rằng, Robert Lady sống đâu đó ở Honduras hay nước Mỹ. Ban đầu, Robert Lady cho rằng mình có quyền đặc miễn ngoại giao để tránh bị xét xử ở tòa án Italia, song một thẩm phán đã bác bỏ điều này do Lady đã về hưu, ra khỏi CIA cũng như tội bắt cóc được coi là nghiêm trọng đủ để tước bỏ quyền này.

Nói về vụ bắt cóc giáo sĩ Hồi giáo, tháng 6/2009 Robert Lady tuyên bố với tờ Il Giornale của Italia: "Tôi không có tội. Tôi chỉ chịu trách nhiệm thực hiện mệnh lệnh từ thượng cấp. Khi phục vụ trong ngành tình báo, anh phải làm những gì mà nước sở tại coi là không hợp pháp. Dĩ nhiên, vụ bắt cóc Abu Omar là chiến dịch bất hợp pháp. Nhưng, đó là công việc của tôi. Chúng ta đang trong cuộc chiến chống khủng bố"

Trang Thuần (tổng hợp)

Các tin khác

Những sai lầm tình báo tai hại trong chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran

Những sai lầm tình báo tai hại trong chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran

Cuộc đối đầu quân sự giữa liên minh Mỹ - Israel và Iran đang là tâm điểm thu hút sự chú ý của dư luận quốc tế; song những diễn biến thực sự lại luôn bị che phủ bởi bức màn bí mật. Để làm sáng tỏ những góc khuất trong cuộc chiến tranh tình báo âm thầm tại khu vực đầy biến động này, phóng viên tờ “Argumenty Nedeli” (Luận cứ trong tuần của Nga) đã có cuộc trao đổi với chuyên gia về Trung Đông, Trung tá tình báo Nga Aleksandr Voronin.

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX

Hoạt động tình báo luôn là động lực thúc đẩy sự đổi mới và các phát minh mang tính đột phá. Trong những năm 1960-1970, các cơ quan tình báo trên thế giới đã tạo ra một khối lượng công nghệ khổng lồ phục vụ cho Chiến tranh Lạnh. Nhiều công nghệ gián điệp được phát triển và sử dụng trong thế kỷ XX hiện vẫn được giữ bí mật. Nhưng ngay cả những gì đã biết cũng đủ khiến người ta phải ngạc nhiên.

Ông Trump và những lần bị mưu sát hụt

Ông Trump và những lần bị mưu sát hụt

Vụ nổ súng tại bữa tiệc tối dành cho các phóng viên Nhà Trắng chỉ là một trong chuỗi các sự kiện an ninh có liên quan đến Tổng thống Trump kể từ năm 2024.

Thu thập dữ liệu quân sự dưới vỏ bọc dân sự

Thu thập dữ liệu quân sự dưới vỏ bọc dân sự

Không cần tiếp cận trực diện, mạng lưới thu thập thông tin có thể khởi nguồn từ những tương tác dân sự tưởng chừng vô hại. Vụ việc tại Philippines cho thấy phương thức hoạt động ngày càng tinh vi, khó nhận diện trong môi trường an ninh phức tạp.

Song trùng bế tắc đàm phán và eo biển Hormuz

Song trùng bế tắc đàm phán và eo biển Hormuz

Mỹ và Iran đang “đấu phong tỏa” giữa lúc bế tắc trong đàm phán tiếp tục kéo dài - theo đó Mỹ ra sức phong tỏa các cảng biển Iran để buộc nước này xuống thang trong đàm phán, còn Iran cáo buộc Mỹ vi phạm thỏa thuận ngừng bắn 14 ngày và tuyên bố tiếp tục đóng eo biển Hormuz.

Chiến dịch “Susannah” và những hệ lụy trong lịch sử tình báo Israel

Chiến dịch “Susannah” và những hệ lụy trong lịch sử tình báo Israel

Chiến dịch phá hoại do cơ quan tình báo quân đội Israel (Aman) tổ chức vào tháng 7/1954 đã thất bại thảm hại. Được xây dựng trên những toan tính thực dụng và chiến thuật phi đạo đức mang tên “hành động dưới màu cờ giả”, chiến dịch này cuối cùng trở nên phản tác dụng đối với chính những kẻ chủ mưu, đồng thời để lại nhiều tranh cãi lớn trong lịch sử ngành tình báo thế giới.

Gã phù thủy truyền thông và cú lừa thế kỷ

Gã phù thủy truyền thông và cú lừa thế kỷ

Cuối thế kỷ XIX, trong suốt hơn 10 năm, nước Pháp tin rằng, Hội Tam Điểm là một tổ chức thờ quỷ với những bí mật đen tối đang bị phanh phui. Nhưng đến năm 1897, người dựng nên toàn bộ câu chuyện ấy công khai thú nhận: từ nhân chứng, tài liệu đến các nghi lễ gây rúng động, tất cả đều là giả. Cú lừa của Léo Taxil vì thế không chỉ là một scandal thế kỷ, mà còn là một minh chứng cho thấy niềm tin xã hội có thể bị dẫn dắt như thế nào.

Bão giá lương thực đẩy thế giới vào nạn đói thảm họa

Bão giá lương thực đẩy thế giới vào nạn đói thảm họa

Nguy cơ một cuộc khủng hoảng lương thực mới đang bùng nổ khi chỉ số giá lương thực toàn cầu quay đầu tăng tháng thứ hai liên tiếp. Trong bối cảnh xung đột Trung Đông bóp nghẹt nguồn cung phân bón và một “siêu El Nino” được dự báo sẽ tàn phá các vựa lúa lớn nhất hành tinh thời gian tới, liệu chúng ta có thể làm gì để ngăn lại một thảm họa?

Donald Nichols - điệp viên cừ khôi vùng Viễn Đông

Donald Nichols - điệp viên cừ khôi vùng Viễn Đông

Đầu tháng 10/2017, tại Âu Mỹ người ta đồng loạt phát hành ấn phẩm "King of Spies: The Dark Reign of America’s Spymaster in Korea" (tạm dịch: Vua gián điệp: Thời kỳ suy tàn của trùm tình báo Mỹ tại Triều Tiên) của nhà văn Blaine Harden. Sách mô tả Donald Nichols là “điệp viên giỏi nhất vùng Viễn Đông” hay chiến binh “cuộc chiến một người”.

Báo cáo tình báo Mỹ năm 2026 từ góc nhìn của một đại tá Nga

Báo cáo tình báo Mỹ năm 2026 từ góc nhìn của một đại tá Nga

Tháng 3 năm nay, tại phiên điều trần trước Ủy ban Tình báo Thượng viện Mỹ, Giám đốc Tình báo Quốc gia Tulsi Gabbard đã trình bày báo cáo “Đánh giá mối đe dọa thường niên” của cộng đồng tình báo nước này. Sau đây, chúng tôi xin trân trọng giới thiệu một số phân tích và nhận định của Đại tá tình báo Igor Orlov, người từng phục vụ trong hàng ngũ KGB, về các nội dung trọng tâm của bản báo cáo này.

New START sụp đổ: Mỹ - Nga trước ngưỡng cửa chạy đua hạt nhân

New START sụp đổ: Mỹ - Nga trước ngưỡng cửa chạy đua hạt nhân

Đầu tháng 2/2026, Hiệp ước về cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược giữa Mỹ và Nga (Hiệp ước New START) đã chính thức hết hạn mà không có thỏa thuận mới nào được ký kết. New START là trở ngại cuối cùng đối với một cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân tiềm tàng giữa Moscow và Washington. Tuy nhiên, theo chuyên gia về chính sách hạt nhân Nicole Grajewski, Nga hiện không đủ nguồn lực để sản xuất hàng loạt các loại vũ khí chiến lược mới.

Giải mật điệp viên nhị trùng qua hồi ký của Martha Peterson

Giải mật điệp viên nhị trùng qua hồi ký của Martha Peterson

Tạp chí trực tuyến Kho lưu trữ lịch sử tình báo (EHA) của Nga vừa cập nhật vụ án được CIA giải mật theo Đạo luật tiết lộ thông tin, có liên quan đến nữ điệp viên CIA Martha Peterson bị bắt quả tang cùng với điệp viên hai mang của KGB.

“Cyber warfare” và quy luật mới của chiến tranh hiện đại

“Cyber warfare” và quy luật mới của chiến tranh hiện đại

Khi chiến trường thực địa bị chi phối bởi hỏa lực và không kích, một dạng xung đột khác cũng đã hình thành trong không gian số. Cuộc chiến Cyber warfare (chiến tranh mạng) đã chính thức khai hỏa, đang biến những cơ sở hạ tầng trọng yếu tại Mỹ, Israel và Iran thành những mục tiêu bị tấn công không ngừng nghỉ .

An ninh mạng: Hiểm họa kinh doanh toàn cầu

An ninh mạng: Hiểm họa kinh doanh toàn cầu

Trong bối cảnh các nền kinh tế ngày càng phụ thuộc vào hạ tầng số, báo cáo rủi ro thường niên của hãng bảo hiểm Allianz công bố đầu năm 2026 một lần nữa khẳng định nguy cơ đến từ môi trường mạng. Giờ đây, các sự cố an ninh mạng không chỉ là câu chuyện kỹ thuật mà đã trở thành vấn đề sống còn của nền kinh tế toàn cầu, đặt ra áp lực chưa từng có lên các lực lượng bảo vệ không gian mạng.

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập và cái giá của sự thống nhất

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập và cái giá của sự thống nhất

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập (LAS) được thành lập ngày 22/3/1945 tại Cairo. Dựa trên Nghị định thư Alexandria năm 1944, LAS tuyên bố mục tiêu cốt lõi là thắt chặt quan hệ, phối hợp chính sách, bảo vệ độc lập và chủ quyền của các nước Ả Rập. Ý tưởng về chủ nghĩa Liên Ả Rập là một phản ứng hợp lý đối với việc giải phóng thuộc địa, nhưng hiệp ước của LAS đã đưa ra một quy tắc về sau trở thành hạn chế chính của nó.

Điệp viên “Romeo”:Vũ khí bí mật của các cơ quan tình báo

Điệp viên “Romeo”:Vũ khí bí mật của các cơ quan tình báo

Để thu thập được nhiều thông tin quan trọng, các cơ quan tình báo KGB và Stasi đã thành lập mạng lưới điệp viên "Casanova" (điệp viên “Romeo”). Họ là những người có sức hút đặc biệt và được huấn luyện bài bản các thủ thuật nghiệp vụ. Ở CHDC Đức, kế hoạch đào tạo này mang mật danh “Romeo”; còn ở Liên Xô, các học viên của Trường Kỹ thuật tình báo Lenin được trang bị những phương thức quyến rũ để biến tình yêu thành vũ khí lợi hại.