NSƯT - Nhạc sĩ Thế Hiển: Cung bậc buồn vui đời nghệ sĩ

Nhắc đến Thế Hiển rất nhiều người nhớ đến Nhánh lan rừng, Hát về anh… Những ca khúc đậm chất lính đã theo bộ đội đi suốt mọi miền Tổ quốc. Anh vẫn đắm say, đồng hành, gắn bó cùng với những người lính từ biên phòng đến hải đảo hay Trường Sa thân yêu.

Kỷ niệm ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam năm nay, anh đang thực hiện một chương trình ca múa nhạc rất hoành tráng mang chủ đề “Đêm nhạc Thế Hiển - Hát về anh” phục vụ khoảng 10 ngàn khán giả mà chủ yếu là các cán bộ chiến sĩ, sinh viên sĩ quan, bộ đội... của Trường Sĩ quan Lục quân 2 và trong số 140 ca sĩ, diễn viên biểu diễn, phục vụ cũng có nhiều người trong số ấy đang khoác trên mình màu xanh áo lính. Có lẽ với NSƯT - Nhạc sĩ Thế Hiển, duyên nợ và cảm xúc về người lính không bao giờ ngừng nghỉ trong anh.

1.Thỉnh thoảng mỗi lần NSƯT – Nhạc sĩ Thế Hiển gọi điện thoại cho tôi là  tôi lại được ngồi nhâm nhi và trò chuyện với anh. Trái ngược với hào quang của những lúc biểu diễn trên sân khấu, giữa đời thường anh bao giờ cũng mộc mạc, giản dị như người lính. Hội quán Nhánh lan rừng của anh giữa lòng Thành phố đầy sôi động là nơi gặp gỡ của các văn nghệ sĩ trong Nam và ngoài Bắc. Nhưng trong thời buổi khủng hoảng kinh tế toàn cầu, nhu cầu giải trí của người dân cũng phải co cụm lại. Vì thế đôi khi chiều xuống, Sài Gòn lớt phớt có mấy hạt mưa rơi, thì quán Nhánh lan rừng của anh cũng có hôm vắng khách.

Tôi đến vào những lúc ấy, mới cảm nhận hết cung bậc buồn vui của người nghệ sĩ. Anh tâm sự với tôi âm nhạc là vô biên, là nguồn cảm hứng của mọi sự thăng hoa và sáng tạo. Những lúc ấy, anh cũng trải lòng với tôi bằng cách hát lại các ca khúc mà anh thích. Đặc biệt, khi nhắc tới những người lính anh vẫn say sưa và hào hứng. Anh kể lại cảm xúc của mình khi từ Trường Sa trở về thành phố. Theo anh mỗi lần trở về từ sóng gió Trường Sa, tình cảm của người nghệ sĩ với quê hương đất nước, được khơi nguồn trở lại hơn. Anh cũng không giấu được cảm xúc rằng, đến với người lính nơi đầu sóng ngọn gió là lòng mình thêm yêu đất nước hơn, càng hiểu và chia sẻ những vất vả của những người lính Hải quân nhiều hơn.

Anh bảo chính sự khắc nghiệt làm nảy sinh mầm sống bất diệt. Lòng tin, sức mạnh, tình yêu Tổ quốc từ những người lính lại ùa vào trong sáng tác mới của Thế Hiển. Tranh thủ những lúc rảnh, anh em tìm những vỏ ốc biển để khi có đoàn công tác ra đảo lại gửi vào đất liền. Vỏ ốc ấy là cả tình yêu, là tiếng vọng âm vang của biển cả thì thầm mà người lính trẻ gửi trọn tâm tình vào trong đó. Tình yêu đất liền, tình yêu biển đảo không gì lay chuyển. Xúc động và tự hào, Thế Hiển viết: “Anh gửi về em những vỏ ốc biển từ Trường Sa đảo xa, xa xôi lắm nhưng em ơi! Em vẫn thật gần... Em hãy lắng nghe những nỗi nhớ anh gửi vào lòng biển. Trường Sa, đảo xa, nơi đây anh vẫn cùng đồng đội canh giữ biển trời giữa sóng gió trùng khơi, những nỗi nhớ anh gửi vào lòng ốc biển... Trường Sa, đảo xa, nơi đây luôn ấm tình đồng đội. Sóng gió chập trùng vẫn chắc niềm tin, cất tiếng hát thấm sâu vào lòng ốc biển...”. Cứ như thế bài hát sâu lắng và tha thiết hơn.

2.Từ năm 1976, Thế Hiển công tác ở Đoàn ca múa nhạc Bông Sen. Năm 1986, anh cùng đoàn đi biểu diễn phục vụ bộ đội ở mặt trận 479 (Xiêm Riệp, Campuchia). Nơi chiến trường ác liệt, người chiến sĩ Bộ đội Cụ Hồ vẫn nâng niu chăm sóc những giò lan rừng treo nơi lán trại với hy vọng và niềm tin vào một ngày đơm hoa. Hình ảnh đó khiến Thế Hiển vô cùng xúc động và ca khúc Nhánh lan rừng ra đời trong hoàn cảnh ấy. Mỗi khi đi thực tế tại các đơn vị quân đội, buổi tối trước giờ sinh hoạt học tập, các chàng lính trẻ lại cùng nhau hát vang ca khúc Nhánh lan rừng với cây đàn ghi ta mộc mạc, thì lại thấy âm nhạc của Thế Hiển đầy tính nhân văn sâu sắc.

Thế Hiển làm âm nhạc từ rất sớm (1976) cùng thời với Cẩm Vân, Đình Huấn, Sĩ Thanh… Cho đến hôm nay tên tuổi của anh vẫn được khán giả gần xa, đặc biệt là bộ đội trên khắp mọi miền đất nước yêu mến, ở đâu có bộ đội là có bước chân anh. Chỉ với cây đàn ghi ta anh có thể giao lưu cùng với rất nhiều người lính trẻ bằng các ca khúc do chính anh sáng tác. Biết tôi là lính mà lại công tác tại Sài Gòn, lâu lâu không đến với bộ đội anh lại thấy nhớ màu xanh áo lính, anh gọi tôi đến để nói chuyện về âm nhạc cho đỡ nhớ. Tôi thích anh cả trong những sáng tác rất đời thường của người nhạc sĩ, anh đã để lại rất nhiều những dấu ấn của riêng mình trong lòng người yêu nhạc như các ca khúc: Khi bong bóng bay, Tóc em đuôi gà, Dấu chấm hỏi, Hoàng hôn màu tím, Đợi chờ trong cơn mưa, Nhong nhong, Chuyện đời xưa đời nay, Tây Nguyên mùa hè xanh

Trong cuộc trò chuyện của mình, nhạc sĩ luôn nhắc đến tình cảm của anh dành cho người lính trên mọi miền đất nước là không thay đổi, vẹn nguyên: “Mỗi chuyến đi, mỗi chặng đường đã qua… đều là cảm xúc để tôi sáng tác, viết nhạc. Người nhạc sĩ luôn khẳng định được mình bằng tác phẩm, còn với tôi sáng tác chính là hành trình của cảm xúc...”.

3.Tháng 12 năm 2009, một hội quán mang tên Nhánh lan rừng đã được mở tại 115 /3 Võ Thị Sáu, quận 3, TP. Hồ Chí Minh. Thế Hiển kể, với anh cái tên Nhánh lan rừng có nghĩa rất sâu sắc về tình đồng đội, tình bạn bè và gắn liền với tên tuổi của anh trong lòng nhiều thế hệ khán thính giả. Mang tinh thần chủ nhân - một nghệ sĩ - nên Nhánh lan rừng có đủ âm nhạc, thơ ca, hội họa. Hội quán Nhánh lan rừng thường xuyên tổ chức chương trình Hát với nhau, với ca khúc truyền thống cách mạng, gồm sáng tác của Thế Hiển và các nhạc sĩ nổi tiếng khác. Mở hội quán, Thế Hiển còn muốn biến nơi đây thành địa chỉ mà mỗi thành viên của gia đình nghệ sĩ có thể tổ chức triển lãm tranh, ra mắt CD, giới thiệu tập thơ, công bố tác phẩm mới, giao lưu khán giả trong Nam ngoài Bắc tại Sài Gòn. 

Gần đây nhất Thế Hiển đã cùng với đoàn cán bộ, y bác sĩ Bệnh viện 175, đi khám bệnh miễn phí kết hợp hát phục vụ đồng bào và trẻ em nghèo tại tỉnh Bến Tre - quê hương của phong trào Đồng Khởi. Trong những chuyến đi biểu diễn khắp nơi như thế, cảm xúc trong anh luôn tuôn trào trước mỗi hoàn cảnh, mỗi số phận và những tình người, và rồi anh lại có tác phẩm. Anh chủ động, tìm tòi những góc khuất của cuộc sống để khai thác trong âm nhạc và hình ảnh đứa bé nằm co ro nơi sân ga giữa trời đông rét mướt đã hình thành trong anh nên một Dấu chấm hỏi chính là như thế.

Anh nhớ lại: “Vào năm 1991, trong một chuyến biểu diễn tại Hà Nội, trên đường đi diễn về ngang qua ga Hàng Cỏ tôi đã nhìn thấy một đứa bé nằm co ro bên hè. Khi đó trời lạnh, gió mùa đông bắc đã tràn về. Mưa phùn bay lay phay. Tôi thấy em nằm như thế thì gọi dậy và cùng đi đến hàng phở. Tại đây, tôi kêu cho cậu bé một bát phở, khi tôi hỏi thăm gia đình ba mẹ cháu là ai? Cậu bé ấy đã trả lời với tôi: “Cháu lớn lên không biết cha mẹ cháu là ai” và tôi đã  cho cháu một ít tiền và khuyên cháu hãy đến tổ bán báo xa mẹ để có một việc làm mưu cầu cuộc sống thật lương thiện. Trở về khách sạn, tôi không sao ngủ được. Tôi lang thang trở lại sân ga và ở đó tôi vẫn nhìn thấy cậu bé nằm co ro. Ngay trong đêm ấy trong tôi đã dạt dào cảm xúc và viết nên ca khúc Dấu chấm hỏi.

Là ủy viên Hội Cứu trợ trẻ em tàn tật Thành phố Hồ Chí Minh, Thế Hiển đã dành rất nhiều tâm huyết để viết các ca khúc về đề tài xã hội, về những nạn nhân chất độc da cam, những đứa trẻ mồ côi lang thang cơ nhỡ, đồng bào bị thiên tai lũ lụt. Vừa qua, Thế Hiển ra Trường Sa khánh thành trường học đầu tiên, với kinh phí huy động từ Quỹ học bổng Vừ A Dính, chuyến đi do báo Pháp luật Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức. Trước đó, tháng 3/2013, nhạc sĩ, ca sĩ Thế Hiển tham gia chuyến: “Hành trình về nguồn, tháng 3 biên giới” ở Móng Cái, Quảng Ninh, do báo Tuổi trẻ và Hội Liên hiệp thanh niên Việt Nam, Bộ đội Biên phòng tổ chức.

Để hoàn thành chương trình: “Đêm nhạc Thế Hiển - Hát về anh” nghệ sĩ ưu tú Thế Hiển đã nhận được sự ủng hộ và đồng hành của Tập đoàn Viễn thông Quân đội Viettel, Công ty Yến Sào Khánh Hòa; sẽ được thu hình và phát sóng trên HTV - Đài Truyền hình Tp.HCM, NSƯT – Nhạc sĩ Thế Hiển đã vận động được một món quà tinh thần rất ý nghĩa cho học viên nhân kỷ niệm 52 năm thành lập trường, đó là 52 cây đàn ghi ta gửi tặng đến 52 đại đội từ Công ty CP Bảo vệ Thực vật An Giang. Công việc rất bận rộn, cuốn hút rất nhiều thời gian của anh nhưng anh thấy vui và hạnh phúc khi được biểu diễn cho những người lính, và anh cũng quan tâm cụ thể tới mỗi người lính trẻ.

Điều đáng quý ở đâu đó tận sâu trong tâm hồn của người nghệ sĩ tài hoa kia, còn ngổn ngang nhiều trắc trở, bởi xã hội còn biết bao điều chưa nói hết, song anh vẫn lạc quan yêu đời, đắm say với bạn bè, đồng nghiệp và thủy chung với đề tài: “Bộ đội Cụ Hồ” trong những tác phẩm âm nhạc mới của mình là một điều rất đáng trân trọng.

Sài Gòn, 18/12/2013

Phạm Xuân Trường

Các tin khác

Dấu ấn Hồ Thiệu Trị

Dấu ấn Hồ Thiệu Trị

Lần đầu trở về Việt Nam sau gần 20 năm định cư ở Pháp, kiến trúc sư (KTS) Hồ Thiệu Trị đã tạo ra tiếng vang với công trình trùng tu Nhà hát lớn Hà Nội (1995-1997). Trong khoảng 3 thập niên vừa qua, ông và cộng sự đã có nhiều công trình với phong cách kiến trúc đặc trưng, giàu tính thẩm mỹ trên mảnh đất hình chữ S.

Trung tướng, nhà văn Hữu Ước: "Tác phẩm là điều còn lại cuối cùng"

Trung tướng, nhà văn Hữu Ước: "Tác phẩm là điều còn lại cuối cùng"

Cũng phải vài lần hẹn, tôi mới gặp được Trung tướng, nhà văn Hữu Ước. Đã hơn 10 năm rời vị trí Tổng Biên tập Báo Công an nhân dân, An ninh thế giới, Văn nghệ công an, nhưng giờ đây, ông vẫn luôn bận rộn với công việc của Chủ tịch Chi hội Nhà văn Công an và sáng tác văn chương, hội họa.

"Hà Nội 1987" và hành trình của một người Pháp

"Hà Nội 1987" và hành trình của một người Pháp

Trong gần 4 thập niên, Việt Nam không chỉ là bối cảnh sáng tác, mà dần trở thành một phần đời sống tinh thần của nhiếp ảnh gia Jean-Charles Sarrazin. Cuốn sách ảnh "Hà Nội 1987", ra mắt cuối năm 2025, đã khơi lại dòng ký ức, đưa người đọc trở về những ngày đầu ông gắn bó với mảnh đất này.

Ở lại với A Lưới

Ở lại với A Lưới

Miền rừng A Lưới không phải là nơi người ta đến để tìm những điều vĩ đại. Nó lặng lẽ, kín kẽ, giữ người bằng những điều rất nhỏ. Những con đường đất còn ẩm sau mưa, bóng tối xuống sớm hơn giờ quen thuộc, hay ánh mắt trẻ con nhìn người lớn không dè chừng.

Nhà văn Vũ Liêm: Chẳng có tội ác nào là ngẫu nhiên

Nhà văn Vũ Liêm: Chẳng có tội ác nào là ngẫu nhiên

Viết về tội ác không chỉ là tái hiện hành vi phạm pháp, mà là đối diện với những vùng xám của quyền lực, trí tuệ và nhân tâm. Trong cuộc đối thoại thẳng thắn này, nhà văn - Trung tá Vũ Liêm nhìn lại tiểu thuyết “Tội ác sau khe cửa” như một thử nghiệm nhiều tham vọng, đó là truy nguyên động cơ phạm tội, đặt người sáng tạo trước giới hạn đạo đức của chính mình, và phơi bày những ranh giới mong manh giữa tưởng tượng nghệ thuật, nghiệp vụ điều tra và đời sống thật.

Đất lành của người cựu tù chính trị Côn Đảo

Đất lành của người cựu tù chính trị Côn Đảo

Nhớ về quãng thời gian “tòng phu” ra Côn Đảo, bà Tư rổn rảng: Năm 1981 cô ra đây theo ổng thì có một đứa con trai rồi, tên là Thọ, sinh năm 1977; hiện nay là bác sĩ bệnh viện đặc khu Côn Đảo. Năm 1982, sinh con trai thứ hai là Nghiệp, năm 1983 thì sinh một cô con gái. Đến giờ các con cũng lập gia đình, sinh sống gần đây. Cô chú có 6 đứa cháu nội ngoại. Vậy là nhà cô đến giờ có ba đời ở Côn Đảo rồi đó.

Cỏ xanh trên vết xước chiến tranh

Cỏ xanh trên vết xước chiến tranh

"Cỏ xanh đời thép"của Tống Phước Bảo, viết về nữ điệp báo Nguyễn Thị Thảo - Sáu Thảo, là cuốn sách cố gắng trả lại hơi ấm của người, cho một thân phận đã đi qua chiến tranh như một ngọn cỏ mọc trên vùng đất nhiều lần cháy rụi. Từ giọt nước mắt của biên tập viên đầu tiên đọc bản thảo, cho đến những đêm tác giả bật băng ghi âm, ngồi một mình với lời kể của cô Sáu, cuốn sách được sinh ra trong thứ thinh lặng rất dài, rất sâu.

Phía sau sự sụp đổ của “Đế chế Diddy”

Phía sau sự sụp đổ của “Đế chế Diddy”

Từng là ông trùm hip-hop, tài sản tỷ đô, tiệc tùng cùng sao hạng A, và rồi một ngày, tất cả sụp đổ, không phải vì một bản nhạc dở, mà vì những bí mật đen tối giấu kín suốt 4 thập kỷ. Đó là Sean "Diddy" Combs, người từng được ca tụng như "biểu tượng sống của giấc mơ Mỹ", nay đang là phạm nhân số 45388-509 ở nhà tù liên bang Fort Dix, New Jersey (Mỹ). Diddy đã tự hủy bằng những bí mật mà chính anh ta tạo ra. Đó không chỉ là việc một cá nhân sa ngã, mà là lời cảnh tỉnh cho cả Hollywood, nơi công lý thường chỉ lên tiếng sau khi nhạc đã tắt.

Nhà văn Tô Giang: 30 tháng tù, những trang viết đau đớn và giải thưởng văn chương

Nhà văn Tô Giang: 30 tháng tù, những trang viết đau đớn và giải thưởng văn chương

Có những câu chuyện mà nếu chỉ đọc lướt, người ta dễ tưởng đó là kịch bản của một bộ phim tội phạm xuyên biên giới: một nhà báo trẻ rời quê hương với khát vọng đổi đời, rồi trượt dài vào những căn nhà trồng cần sa trên đất Úc và kết thúc bằng bản án lặng lẽ sau song sắt. Nhưng ở Tô Giang, bóng tối không phải dấu chấm hết.

Nhà khoa học nặng lòng với quê hương

Nhà khoa học nặng lòng với quê hương

Ở tuổi gần 90, GS Trần Thanh Vân vẫn minh mẫn và mang nhiều tâm huyết với sự nghiệp khoa học của nước nhà. Hơn 30 năm trước, dù có một sự nghiệp đồ sộ và danh tiếng trong giới nghiên cứu khoa học thế giới, GS Trần Thanh Vân cùng vợ vẫn chọn quay về Việt Nam khi đó còn rất nhiều khó khăn để cống hiến.

Tái sinh kỳ diệu nhờ phục hồi chức năng

Tái sinh kỳ diệu nhờ phục hồi chức năng

Có nhiều trường hợp vì di chứng của tai nạn thương tích, đột quỵ, bệnh mãn tính… khiến cuộc đời họ những tưởng sẽ phải gắn chặt với xe lăn, giường bệnh, chịu cảnh tàn phế. Nhưng điều trị phục hồi chức năng (PHCN) đã giúp họ có được sự tái sinh kỳ diệu.

Ai là nguyên mẫu nhân vật trong bài hát “Hành quân xa”

Ai là nguyên mẫu nhân vật trong bài hát “Hành quân xa”

Hành quân xa dẫu qua nhiều gian khổ/ Vai vác nặng ta đã đổ mồ hôi/ Mắt ta sáng, chí căm thù, bảo vệ đồng quê ta tiến bước/ Đời chúng ta, đâu có giặc là ta cứ đi”… Ca từ giản dị, ngắn gọn, nhịp điệu tựa như bước chân đầy khí thế xung trận trong bài hát “Hành quân xa” do nhạc sĩ Đỗ Nhuận sáng tác năm 1953 đã trở thành hành khúc của người lính trong những năm kháng chiến chống Pháp.

Chuyện nghề của một xạ thủ bắn tỉa quốc tế

Chuyện nghề của một xạ thủ bắn tỉa quốc tế

Tham gia Đội tuyển Bộ Công an tại cuộc thi bắn tỉa quốc tế “Phong Nhẫn 2025”, Trung đoàn Đặc nhiệm - Bộ Tư lệnh Cảnh vệ đóng góp 2 xạ thủ chủ lực thi đấu chính thức là Thiếu tá Phạm Hùng Trường và Đại úy Lê Văn Phương đã xuất sắc giành Huy chương vàng nội dung thi đấu đồng đội, phối hợp tác chiến.

NSND Phạm Thị Thành: Hoa hướng dương đã đi về phía mặt trời

NSND Phạm Thị Thành: Hoa hướng dương đã đi về phía mặt trời

Tôi vẫn gọi NSND Phạm Thị Thành là một bông hoa hướng dương, bởi bà đã sống một cuộc đời rực rỡ, tận hiến cho sân khấu - nghệ thuật nước nhà. Bà là một nữ đạo diễn đầu tiên của sân khấu Việt Nam đương đại. NSND Phạm Thị Thành đã trút hơi thở cuối cùng ở tuổi 84, nhưng ánh hào quang bà để lại trên bầu trời sân khấu - nghệ thuật nước nhà sẽ vẫn còn…

“Chiến trường và quê hương” của lão tướng U100

“Chiến trường và quê hương” của lão tướng U100

95 tuổi đời, 75 tuổi Đảng, Thiếu tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Phan Văn Lai vẫn khỏe mạnh. Giọng nói sang sảng, tinh thần mẫn tiệp, chân bước chậm nhưng vững chãi, ông vẫn tích cực tham gia các hoạt động xã hội, tham gia nhiều sự kiện, hội thảo do Bộ Công an tổ chức.

Robert Redford: Người định hình Hollywood

Robert Redford: Người định hình Hollywood

Ngày 16/9, đạo diễn kiêm diễn viên nổi tiếng người Mỹ Robert Redford đã qua đời ở tuổi 89 khi đang ngủ tại nhà riêng trên dãy núi Utah. Redford là "gã khổng lồ của điện ảnh Mỹ" và đã góp phần định hình Hollywood thập niên 1970 khi đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy nền điện ảnh độc lập Mỹ khi đồng sáng lập Liên hoan phim Sundance - bệ phóng cho nhiều bộ phim nổi tiếng.

Nhạc sĩ Dương Thụ: Những giấc mơ dài

Nhạc sĩ Dương Thụ: Những giấc mơ dài

Ông là một trong 4 gương mặt của “Bộ tứ sông Hồng”, cùng với nhạc sĩ Trần Tiến, nhạc sĩ Phó Đức Phương, nhạc sĩ Nguyễn Cường làm nên diện mạo của âm nhạc Việt Nam thập niên 90.