Đều là hàng… nhập nguyên chiếc
Tại một cửa hàng đồ điện máy chợ Trời trên đường Phố Huế, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội, khi chúng tôi hỏi về thiết bị tiết kiệm điện, chị chủ cửa hàng nhanh nhẹn lấy cho chúng tôi một loạt các thiết bị tiết kiệm điện có nguồn gốc, xuất xứ khác nhau nhưng loại nào cũng được quảng cáo mang tính "sính ngoại" là "hàng nhập nguyên chiếc".
Chị bán hàng đưa cho tôi một bộ thiết bị tiết kiệm điện có chữ nước ngoài và giới thiệu: Hàng nhập nguyên chiếc từ nước ngoài. Loại có công suất 5.000W dùng cho gia đình có nhiều thiết bị điện như điều hòa, tủ lạnh, máy nóng lạnh… giá 200.000 đồng/bộ. Gia đình ít thiết bị thì dùng bộ thiết bị có công suất 4.000W. Tiết kiệm được từ 20% đến 40% điện năng đấy em. Giá thấp hơn, chỉ 150.000 đồng/bộ.
Chị chủ khuyến khích thêm: "Mua về dùng đi, mùa hè sắp tới rồi, giá điện lại đang tăng. Cứ cắm vào ổ cắm điện ở nhà là được". Tuy nhiên, đây chỉ là lời quảng cáo của chị chủ cửa hàng. Khi cầm sản phẩm tiết kiệm điện này, ngoài những chữ tiếng nước ngoài, chúng tôi không hề thấy có nhãn phụ tiếng Việt. Cũng không có niêm yết giá cả và hướng dẫn cách dùng như thế nào.
Một thiết bị tiết kiệm điện được bán trên thị trường.
Ngoài các bộ thiết bị tiết kiệm điện đang được bán tại chợ "trời", tại một số cửa hàng bán đồ điện tại phố Tôn Đức Thắng, loại máy khác được chủ cửa hàng giới thiệu là sản phẩm được sản xuất với công nghệ và linh kiện của nước ngoài, bảo hành 1 năm, có thể tiết kiệm 20% - 25% điện năng các loại đồ điện gia dụng, giá bán từ 200.000 đồng đến 400.000 đồng/cái.
Để khách tin tưởng hơn, người bán hàng tỏ ra am hiểu cơ chế hoạt động: "Sản phẩm đã được giám định và được cấp phép sử dụng. Cơ chế hoạt động của máy là làm giảm hao tổn về điện ở đường dây của hệ thống điện và thiết bị điện chứ không phải ăn cắp điện. Ngoài ra, trên các trang web rao vặt quảng cáo, các thiết bị tiết kiệm điện đang được rao bán một cách khá phong phú.
Một loại thiết bị điện có tên P được quảng cáo là tiết kiệm điện năng từ 15% đến 25%, có rơ le bảo vệ tủ lạnh và máy tính, cải thiện điện áp, làm mát các động cơ… bảo hành 24 tháng với giá 250.000 đồng/bộ. Thiết bị tiết kiệm điện E có nguồn gốc xuất xứ từ Hàn Quốc với tuổi thọ 20 năm, tiết kiệm từ 7% đến 18% tạo ra chất lượng điện năng, giảm chi phí tiền điện phải trả…
Không tiết kiệm được điện lại còn tiêu tốn điện năng
Chúng tôi đem thắc mắc đến hỏi Tiến sỹ vật lý Nguyễn Văn Khải về việc các thiết bị tiết kiệm điện được bán trên thị trường có thực sự tiết kiệm điện không. Theo Tiến sĩ Nguyễn Văn Khải thì như đã học ở bậc THPT và Đại học, bất kỳ một vật nào khi có dòng điện chạy qua đều toả nhiệt (hao tốn điện năng), ta cắm một thiết bị điện năng dù song song hay nối tiếp vào công tơ đều tiêu tốn điện.
Cục thiết bị tiết kiệm điện có xuất xứ từ nước ngoài đang bán trên thị trường đã bị vạch trần từ năm 2004. Đây chỉ là một cục nhựa hàn kín có gắn đèn LED (đốt phát quang) với 2 LED là LED đỏ và LED xanh. Đường kính của LED là 1,2cm, ở chợ Trời (Hà Nội) bán 800 đồng. Trong hộp có nhựa đường và 1 bản mạch. Với những người có nghề điện thì chỉ nhìn đã phát hiện ngay đây là thiết bị rởm vì dây ổ cắm ngắn (3cm), có 3 chân.
Đặc biệt, nếu thiết bị này mà chập mạch thì hoả hoạn sẽ xảy ra, rất nguy hiểm. Tiến sĩ Khải còn nhấn mạnh: "Nếu sử dụng, thiết bị này chỉ tiêu tốn điện thêm". Để bán được thiết bị này, người bán đã sử dụng thủ thuật, đặt công tơ đang quay ra trước mặt khách hàng, sau đó cắm thiết bị và tắt bớt bóng đèn, tức thì công tơ quay chậm lại. Người tiêu dùng bị loá mắt nên đổ đi mua.
Theo Tiến sĩ Khải, ngoài các thiết bị được rao bán là tiết kiệm điện như trên, trên thị trường còn có thông tin xuất hiện loại máy điều hoà nhiệt độ tiết kiệm 52% điện năng khi sử dụng, hoặc bóng đèn tiết kiệm 85% điện năng. Ngoài ra còn rất nhiều thiết bị quảng cáo tiết kiệm điện như bóng đèn T8, máy kích điện từ 12V lên 20V, biến thế, động cơ, quạt, máy bơm nước… khiến người tiêu dùng tưởng thật.
Theo TS Khải thì không thể có điều hoà tiết kiệm được 52% hay bóng đèn tiết kiệm được 85% điện năng. Khi mua, người tiêu dùng nên quan tâm tới hiệu suất hoặc động cơ của thiết bị để đối chiếu". Thiết bị tiết kiệm điện có xuất xứ không rõ ràng, bán trôi nổi trên thị trường hầu hết đều là trò bịp để lừa người tiêu dùng
