Những 'vọng phu' một thời khói lửa

Nhiều cán bộ Công an lên đường chi viện cho An ninh miền Nam trong thời kỳ chống Mỹ, cứu nước, đã có gia đình, vợ con. Để lại hậu phương cha mẹ già đang ở tuổi “gần đất xa trời” và những đứa con thơ bé. Tất cả gánh nặng nơi quê nhà đã đặt lên vai những người vợ trẻ tảo tần, đằng đẵng đợi chờ.

1. Chúng tôi đến thăm gia đình của Đại tá Nguyễn Huy Can ở quận Thanh Xuân (Hà Nội) khi những cơn gió bấc cuối mùa còn sót lại se lạnh. Gió lốc như đứng ngoài cánh cửa của gia đình ông Nguyễn Huy Can và bà Phạm Thị Thư.

Những tiếng cười, những câu chuyện và có cả những giọt nước mắt đã đưa chúng tôi trở về một buổi chiều mùa đông năm ấy. Nhấp ngụm trà nóng, ông Can trầm ngâm hồi tưởng về ngày ông lên đường vào Nam chiến đấu, ánh mắt và giọng nói nghẹn ngào của vợ cứ theo ông dọc đường hành quân: “Anh đi chân cứng đá mềm, em chờ anh trở về”.

Và, niềm tin ấy của người vợ thân yêu đã trở thành sự thật. 40 năm đã qua, bà Thư vẫn nhớ như in giây phút chia tay đẫm nước mắt ngày ấy… Ông Can đã ôm chặt vợ và con gái nhỏ mới 18 tháng tuổi, thì thầm với đứa con chuẩn bị chào đời những lời âu yếm, dặn vợ chăm sóc người cha tuổi đã cao…

Người vợ trẻ chỉ biết gật đầu và giàn giụa nước mắt, xúc động không nói nên lời. Vào chiến trường, ông Can được phân công xuống khu Đông, tỉnh Bình Định, gồm các huyện An Nhơn, Tuy Phước, Quy Nhơn, Phù Cát… nơi có câu thơ truyền miệng: “Khu Đông di dễ khó về”, “Khu Đông gạo trắng nước trong. Ra đi đừng có ngày mong trở về”.

Gian khổ và ác liệt trước bom đạn địch, ông Can đã cùng lực lượng An ninh địa phương vừa chiến đấu với địch, vừa tranh thủ làm công tác dân vận xây dựng cơ sở hợp pháp trong lòng dân khu Đông. Ông đã tham gia nhiều trận diệt ác phá thế bao vây của địch. Ông đã cùng các đồng chí của mình vận dụng linh hoạt công tác nghiệp vụ để diệt ác trừ gian.

Ngày 30/4/1975, đất nước thống nhất, nhà nhà đoàn tụ nhưng bà Thư và gia đình thì ruột gan nóng như lửa đốt. Ông Can vẫn bặt tin. Thế rồi, niềm vui, niềm hạnh phúc vỡ òa vào một ngày khi đồng đội của ông Can trở về mang theo lá thư của người từ mặt trận. “Bố tôi cầm lá thư mà tay cứ run run, hỏi con dâu “có phải chữ của Can đây không con?”, bà Thư chia sẻ.

Vợ chồng Đại tá Nguyễn Huy Can.
Vợ chồng Đại tá Nguyễn Huy Can.

Đã mấy chục năm trôi qua mà bà Thư còn nhớ y nguyên lá thư ngày đó. Ông Can nói rằng, chiến tranh kết thúc nhưng ông lại nhận nhiệm vụ mới. Ông ở lại làm Phó Công an huyện Tuy Phước, bảo vệ cửa ngõ Tây Nguyên - nơi sư đoàn pháo binh ngụy dồn xuống. Tiếp quản vùng giải phóng, ổn định đời sống người dân và chữa bệnh sốt rét…

Lá thư về với người thân, giống như một liều thuốc thần tiên khiến cả nhà vui như hội. Sau đó, ông được giao nhiệm vụ làm Phó giám đốc Công an tỉnh Nghĩa Bình. Tách tỉnh, ông làm Phó Giám đốc Công an tỉnh Bình Định. Vợ ông cũng chuyển công tác, bồng bế con vào để được gần chồng. Năm 1995, Đại tá Nguyễn Huy Can làm Cục trưởng Cục Kho vận cho tới lúc nghỉ hưu. Sau bao năm gian khổ, cách xa, ông bà nay đã có một gia đình hạnh phúc, con cái thành đạt, tiếp bước cha anh xây dựng quê hương.

2. Năm 1967, khi tiếng gọi vào Nam vang lên, người chiến sĩ Thạch Văn Toàn, hành quân chi viện cho An ninh Khu 6 (gồm các tỉnh Bình Thuận, Ninh Thuận, Đà Lạt…). Ông được giao làm Phó Ban an ninh vũ trang khu, có nhiệm vụ tổ chức lực lượng vũ trang, trinh sát vũ trang các tỉnh, bảo vệ an ninh… Ở An ninh khu, đồng chí Thạch Văn Toàn được cử xuống Bình Thuận làm nhiệm vụ tổ chức trinh sát vũ trang, xây dựng lực lượng và chiến đấu bảo vệ khu căn cứ.

Ông bị bắt năm 1969 trong một lần về báo cáo tình hình ở Cứ. Không khai thác được gì, địch đưa ông về trung tâm thẩm vấn là đơn vị cơ động của lính Mỹ ở huyện Hàm Thuận. Những tên lính Mỹ to béo, đi giầy đinh cao gót cứ thế nện xuống con người bé nhỏ như ông.

Tra tấn chán nhưng chẳng khai thác được gì, chúng hắt xô nước vào mặt ông rồi lôi sang phòng khác. Sáu tháng ròng rã bị tra tấn với đủ cực hình nhưng ông không hé răng. “Cánh tay và mạng sườn của tôi luôn đau đớn”, ông Toàn xoa nhẹ vào sườn và nói. Năm 1970, chúng đưa ông ra nhà tù Phú Quốc.

Mãi tới khi Hiệp định Paris về Việt Nam được ký kết, ông mới trở về đơn vị cũ tiếp tục chiến đấu cho tới ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng. Năm 1976, ông về Bắc thăm gia đình và lại tiếp tục vào Nam làm nhiệm vụ ổn định tình hình an ninh trật tự. Năm 1981, ông chuyển về công tác tại Cục Cảnh sát bảo vệ cho tới ngày nghỉ hưu với cấp hàm Trung tá.

Ngồi bên, nghe chồng kể về những năm tháng vào Nam chiến đấu, vợ chồng đằng đẵng biệt tin nhau, bà Nguyễn Thị Đạt (vợ ông Toàn) mắt ngân ngấn nước. “Lúc ông ấy đi vào Nam chiến đấu, các con tôi còn nhỏ, đứa lớn 6 tuổi, đứa thứ hai 4 tuổi, đứa thứ ba 2 tuổi và tôi đang mang thai đứa thứ tư. Bố chồng thì đã già, anh trai chồng cũng lên đường vào Nam chiến đấu cùng ngày với ông Toàn”, bà Đạt nhớ lại.

Khó mà kể hết được những nỗi gian nan của người vợ trẻ ở lại hậu phương. Con nhỏ dại, cha mẹ già cần chăm sóc, làm lụng ruộng đồng để nuôi sống cả gia đình. Những khi con ốm, mẹ phải thức trắng đêm bồng con, rong ruổi khắp trong ngõ ngoài làng. Cực khổ hơn nhiều là suốt 7-8 năm trời bà không nhận được tin tức gì về người chồng đang chiến đấu ở miền Nam.

Và, bà gần như gục ngã khi biết giấy bao tử chồng mình đã gửi về huyện, nhưng vì bố chồng đang ốm nặng nên… hoãn báo tử. Bà đã nuốt mọi nỗi đau khổ vào trong. Thế rồi, một hôm bà được đồng đội của ông cho biết “Anh Toàn đang bị địch bắt tù đày”.

Vậy là tia hy vọng nhỏ nhoi ấy đã khiến bà vui vẻ sống, chăm sóc gia đình để chờ ngày chiến thắng. Đất nước thống nhất, ông trở về với đầy mình thương tích, nhưng đã nhận được đầy ắp tình yêu của người vợ, lòng hiếu thảo của những đứa con và niềm tin yêu của những người đồng chí… Ông tiếp tục tham gia công tác ở địa phương, giữ gìn bình yên nơi thôn xóm…     

Kim Thanh

Các tin khác

Đà Nẵng chuẩn bị chu đáo cho vòng chung kết Hội thao Công an nhân dân 2026

Đà Nẵng chuẩn bị chu đáo cho vòng chung kết Hội thao Công an nhân dân 2026

Theo kế hoạch, Chung kết Hội thao quân sự, võ thuật và thể thao Công an nhân dân năm 2026 (Hội thao) sẽ diễn ra từ ngày 29/7 đến 7/8/2026, quy tụ 27 đội tuyển quân sự, võ thuật và 80 đội tuyển thể thao với hơn 4.700 vận động viên xuất sắc đến từ Công an các đơn vị, địa phương trên toàn quốc. thao.

Lực lượng Công an nhân dân chủ động ứng phó với áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông

Lực lượng Công an nhân dân chủ động ứng phó với áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông

Vùng áp thấp trên vùng biển phía Đông khu vực giữa Biển Đông đã mạnh lên thành áp thấp nhiệt đới; có khả năng mạnh lên thành bão. Để chủ động ứng phó, Ban Chỉ huy Ban Chỉ huy phòng thủ dân sự Bộ Công an (PTDS/BCA) yêu cầu Ban Chỉ huy PTDS Công an các đơn vị, địa phương nắm chắc tình hình, thông tin về diễn biến của áp thấp nhiệt đới để chủ động các biện pháp phòng ngừa, ứng phó, bảo đảm an ninh, trật tự...

Xứng đáng là "lá chắn thép” gìn giữ bình yên Tổ quốc

Xứng đáng là "lá chắn thép” gìn giữ bình yên Tổ quốc

Huân chương Hồ Chí Minh là phần thưởng cao quý mà Đảng, Nhà nước và nhân dân dành tặng những thành tích, chiến công đặc biệt xuất sắc của lực lượng An ninh đối ngoại trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

Tham gia gìn giữ hoà bình để bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa

Tham gia gìn giữ hoà bình để bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa

Hoạt động gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc (GGHB LHQ) của lực lượng CAND không chỉ là thực hiện nghĩa vụ quốc tế cao cả, mà chính là phương thức hữu hiệu để thiết lập phòng tuyến an ninh và vành đai bảo vệ từ bên ngoài biên giới lãnh thổ. Đây là cách tiếp cận chủ động nhằm khẳng định vị thế quốc gia, đồng thời trực tiếp bảo vệ môi trường hòa bình, ổn định để phát triển đất nước bền vững từ sớm, từ xa.

Xây dựng 46 căn nhà tình nghĩa và cải tạo 4 điểm trường ở Cà Mau

Xây dựng 46 căn nhà tình nghĩa và cải tạo 4 điểm trường ở Cà Mau

Ngày 1/7, Công an tỉnh Cà Mau phối hợp Văn phòng Cơ quan CSĐT (Bộ Công an) và Quỹ kiến tạo ước mơ (Tập đoàn VNG) tổ chức khởi công xây dựng 46 căn nhà tình nghĩa tặng hộ dân khó khăn và xây mới, cải tạo 4 điểm trường trên địa bàn phường Giá Rai, xã Định Thành và xã Gành Hào, tỉnh Cà Mau.

"Chiến sĩ số" kể chuyện đánh án trên không gian mạng

"Chiến sĩ số" kể chuyện đánh án trên không gian mạng

Áp lực đối với các cán bộ Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao càng lớn hơn khi công nghệ thay đổi liên tục, đặc biệt vào thời điểm hiện nay khi các đối tượng tận dụng triệt sự trợ giúp của AI. Cuộc chiến của họ bởi thế không chỉ là đấu trí với tội phạm mà đó là việc nâng cao nhận thức của người dùng Internet.

Quyết tâm xây dựng “vùng xanh” ma túy dưới chân núi Bà Nà

Quyết tâm xây dựng “vùng xanh” ma túy dưới chân núi Bà Nà

Trong lộ trình xây dựng “Xã không ma túy” vào năm 2028, Công an xã Bà Nà (TP Đà Nẵng) đang đóng vai trò là lực lượng nòng cốt, kiên trì đấu tranh ngăn chặn có hiệu quả với các loại tội phạm và tệ nạn ma túy, giữ gìn sự bình yên cho từng mái nhà, từng khu dân cư.

Công an xã Cần Yên kịp thời hỗ trợ người dân ứng phó mưa lũ

Công an xã Cần Yên kịp thời hỗ trợ người dân ứng phó mưa lũ

Trước diễn biến phức tạp của mưa lớn, ngập lụt trên địa bàn, lực lượng Công an xã Cần Yên, tỉnh Cao Bằng đã khẩn trương triển khai các phương án ứng phó, tổ chức lực lượng trực, ứng trực 24/24 giờ, sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ cứu hộ, cứu nạn, bảo đảm an toàn tính mạng và tài sản của Nhân dân.

Bài 1: Đô thị đặc biệt tăng tốc phục vụ nhân dân

Bài 1: Đô thị đặc biệt tăng tốc phục vụ nhân dân

Lời tòa soạn: Dưới sự chỉ đạo quyết liệt của Đảng ủy Công an Trung ương, lãnh đạo Bộ Công an, sau hơn một năm triển khai mô hình Công an địa phương 2 cấp, bộ máy đã trở nên tinh gọn hơn, chỉ huy thông suốt, phân công rõ ràng, cán bộ, chiến sĩ ngày càng gần dân, sát dân hơn.

Thứ trưởng Đặng Hồng Đức và đoàn công tác thăm Đại sứ quán Việt Nam tại Nhật Bản.

Bộ Công an mở rộng hợp tác với các đối tác Nhật Bản

Đây là chuyến thăm có ý nghĩa quan trọng trong việc mở rộng, tăng cường hợp tác giữa Bộ Công an Việt Nam và các cơ quan chức năng phía Nhật Bản trong lĩnh vực y tế, đào tạo, phát triển khoa học, công nghiệp an ninh, phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ.

Hiện thực hóa Đề án 06: Chi trả an sinh xã hội qua tài khoản ngân hàng

Hiện thực hóa Đề án 06: Chi trả an sinh xã hội qua tài khoản ngân hàng

Từ ngày 1/7/2026, hàng trăm nghìn người dân thuộc diện hưởng chính sách an sinh xã hội trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa chính thức nhận tiền thông qua tài khoản ngân hàng. Đây là bước tiến quan trọng trong hành trình hiện thực hóa Đề án 06 của Chính phủ, thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia và xây dựng nền hành chính phục vụ ngày càng hiện đại, công khai, minh bạch.

Công an TP Hồ Chí Minh luôn gần dân, sát dân…

Bài 4: Giữ vững an ninh trật tự, thúc đẩy kinh tế-xã hội phát triển bền vững

TP Hồ Chí Minh, đô thị đặc biệt, trung tâm kinh tế, tài chính, đối ngoại và đổi mới sáng tạo hàng đầu của cả nước. Đằng sau những công trình biểu tượng rực rỡ, những tuyến phố sôi động, sầm uất là dòng chảy bình yên được bảo vệ vững chắc. Chặng đường lịch sử phát triển của TP Hồ Chí Minh luôn có sự đóng góp to lớn của lực lượng Công an nhân dân, tạo điểm tựa vững chắc trong hành trình giữ vững trật tự kỷ cương vì sự phát triển bền vững của Thành phố mang tên Bác.

Phát huy truyền thống anh hùng, lực lượng An ninh đối ngoại hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia trong kỷ nguyên mới

Phát huy truyền thống anh hùng, lực lượng An ninh đối ngoại hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia trong kỷ nguyên mới

Báo Công an nhân dân trân trọng giới thiệu bài viết “Phát huy truyền thống anh hùng, lực lượng An ninh đối ngoại hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia trong kỷ nguyên mới” của Đại tướng Lương Tam Quang - Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Đảng ủy Công an Trung ương, Bộ trưởng Bộ Công an.

“ADN - Hành trình nối lại mạch nguồn": Mệnh lệnh từ trái tim, quyết tâm đưa các liệt sĩ trở về

“ADN - Hành trình nối lại mạch nguồn": Mệnh lệnh từ trái tim, quyết tâm đưa các liệt sĩ trở về

Chương trình nghệ thuật tri ân, Gala "ADN - Hành trình nối lại mạch nguồn" đã truyền đi thông điệp về trách nhiệm, nghĩa tình và quyết tâm của Đảng, Nhà nước cùng lực lượng CAND trong hành trình chạy đua với thời gian để tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, góp phần nối lại những mạch nguồn yêu thương còn dang dở sau chiến tranh.

Cống hiến thầm lặng và những chiến công vẻ vang

Cống hiến thầm lặng và những chiến công vẻ vang

80 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành của lực lượng An ninh nhân dân là chặng đường dài được dệt nên bằng lòng trung thành tuyệt đối, sự hy sinh, cống hiến thầm lặng và những chiến công vẻ vang. Hòa chung dòng chảy anh hùng ấy, lực lượng An ninh Công an TP Hà Nội luôn tự hào giữ vai trò nòng cốt, đi đầu trên mặt trận bảo vệ an ninh quốc gia tại Thủ đô.