Vì sao lây nhiễm bệnh ngoài da, virus lại dễ xảy ra ở bể bơi?
Theo Bệnh viện Nhi Trung ương, từ đầu năm đến nay, bệnh viện ghi nhận 2.777 trường hợp dương tính với Adenovirus (tăng gấp 3 lần so với cùng kỳ năm 2025), chỉ tính riêng những ngày đầu tháng 7 vừa qua đã ghi nhận thêm 383 trẻ mắc bệnh, cho thấy số ca có xu hướng tăng nhanh trong thời gian gần đây.
Vừa qua bệnh viện cũng ghi nhận một nhóm học bơi tại bể bơi công cộng có 4/5 trẻ bị lây nhiễm chéo lẫn nhau, điều này cho thấy đây là một trong những môi trường có nguy cơ lây nhiễm nếu không đảm bảo vệ sinh và giãn cách hợp lý.
Adenovirus là loại virus phổ biến, có thể gây bệnh quanh năm nhưng thường tăng mạnh vào thời điểm giao mùa hoặc mùa hè, khi trẻ có nhiều hoạt động ngoài trời và tiếp xúc đông người.
Adenovirus lây truyền chủ yếu qua đường hô hấp (ho, hắt hơi, tiếp xúc gần) và qua đường tiêu hóa, đồng thời có thể lây qua niêm mạc khi trẻ bơi lội, khi tiếp xúc với các bề mặt hoặc nguồn nước sinh hoạt không đảm bảo vệ sinh. Bệnh dễ bùng phát tại những nơi trẻ sinh hoạt tập trung như trường học, lớp học ngoại khóa, khu vui chơi và bể bơi công cộng.
Theo các bác sĩ, biểu hiện của bệnh khá đa dạng, phổ biến nhất là sốt cao, ho, đau họng, viêm kết mạc mắt (đau mắt đỏ), có thể kèm theo rối loạn tiêu hóa. Đáng chú ý, nhiều cháu ( đặc biệt là trẻ lớn) có biểu hiện sốt cao liên tục, đáp ứng kém với thuốc hạ sốt thông thường. Nếu không được theo dõi và xử trí đúng cách, một số trường hợp có thể diễn biến nặng, dẫn đến biến chứng viêm phổi và phải nhập viện điều trị.
Mùa hè cũng là thời điểm các bể bơi công cộng luôn quá tải và đây cũng là nơi tiềm ẩn lây nhiễm các bệnh ngoài da nếu công tác khử khuẩn bể bơi không thực hiện theo đúng quy định.
Theo BSCKII Nguyễn Minh Thu, Phó trưởng Khoa Khám bệnh, Bệnh viện Da liễu Trung ương, khi số lượng người bơi tăng cao, nguy cơ lây nhiễm các bệnh da liễu cũng tăng theo. Khi mật độ người cao, tải lượng vi sinh vật trong nước (bao gồm vi khuẩn như Pseudomonas aeruginosa, Staphylococcus aureus, vi nấm dermatophytes, và virus…) tăng lên đáng kể.
"Mặc dù, Clo có tác dụng khử khuẩn, nhưng hiệu quả này phụ thuộc chặt chẽ vào nồng độ, thời gian tiếp xúc và pH. Khi lượng người quá đông, Clo bị tiêu hao nhanh, hệ thống lọc không đáp ứng kịp. Vi khuẩn, nấm và virus từ người bệnh có thể tồn tại trong nước, đặc biệt khi hệ thống lọc và khử khuẩn không xử lý kịp. Nếu nước hồ không đảm bảo tiêu chuẩn, khả năng lây lan qua tiếp xúc trực tiếp hoặc gián tiếp qua nước là hoàn toàn có thể xảy ra", BS Thu cho biết.
Tại Bệnh viện da liễu trung ương ghi nhận nhiều trường hợp bị viêm nang lông do Pseudomonas, nấm da thân, nấm kẽ sau khi đi bơi ở bể bơi công cộng.
BS Thu cho biết, các sai lầm phổ biến mang tính “hệ thống” khiến người đi bơi, đặc biệt là trẻ nhỏ mắc các bệnh trên do không tắm tráng trước và sau khi bơi dẫn đến tăng lượng vi sinh vật; mặc đồ bơi ẩm kéo dài tạo môi trường ẩm thuận lợi cho nấm và vi khuẩn; bơi khi có tổn thương da hở dẫn đến phá vỡ hàng rào bảo vệ và lạm dụng xà phòng sát khuẩn mạnh sau bơi làm tổn thương thêm hàng rào da.
Bên cạnh đó, nhiều người da bị khô căng, ngứa ngáy hoặc sạm đen ngay sau khi bơi là do làn da có pH sinh lý khoảng 4.5–5.5, trong khi nước hồ bơi thường dao động 7.2–7.8. Sự chênh lệch này làm thay đổi hệ vi sinh vật thường trú và hoạt tính enzyme của lớp sừng
"Clo là chất cần thiết để khử khuẩn, nhưng nếu nồng độ cao hoặc tiếp xúc lâu sẽ làm phá vỡ lớp lipid bảo vệ da. Đồng thời, độ pH của nước hồ bơi thường cao hơn pH sinh lý của da, khiến da bị khô, căng, dễ kích ứng. Về lâu dài, điều này có thể làm suy yếu hàng rào bảo vệ da, tăng nguy cơ viêm da, dị ứng", BS Thu cho biết.
Cảnh giác phòng bệnh khi đi bơi
Hiện nay, một số bể bơi, với mật độ người bơi quá tải nên công tác khử khuẩn chưa thực sự tốt. Điều này gây ra một số nguy cơ mắc bệnh da liễu, hoặc lây nhiễm chéo virus cho khách hàng, nhất là trẻ em khi làn da còn nhạy cảm.
Các bác sĩ Bệnh viện Nhi Trung ương khuyến cáo, nếu trẻ đang có các biểu hiện ốm, sốt, ho hoặc rối loạn tiêu hóa, cha mẹ nên cho trẻ nghỉ ngơi tại nhà, tạm dừng việc đến các bể bơi công cộng và các nơi đông người để tránh nguy cơ lây lan nguồn bệnh cho các trẻ khác.
Đối với các bể bơi công cộng, đơn vị quản lý cần thường xuyên vệ sinh, khử khuẩn nguồn nước, không gian và các bề mặt tiếp xúc chung; đảm bảo thông thoáng, sạch sẽ; đồng thời kiểm soát mật độ hợp lý để hạn chế nguy cơ lây nhiễm chéo trong cộng đồng.
Về mặt da liễu, BS Nguyễn Minh Thu cho biết, quy trình chăm sóc da khi đi bơi cần được hiểu như một chuỗi can thiệp bảo vệ – hạn chế tổn thương – phục hồi hàng rào da, dựa trên cơ chế bệnh sinh của tổn thương do Clo, muối, tia UV và thay đổi pH.
Vì vậy, BS khuyến cáo, trước khi đi bơi phải tạo lớp hàng rào bảo vệ, như tắm tráng trước khi xuống nước (bước bắt buộc nhưng hay bị bỏ qua). Bôi dưỡng ẩm trước khi bơi, chống nắng phổ rộng (rất quan trọng với bơi ngoài trời) và tránh các yếu tố làm suy yếu hàng rào da trước bơi
Trong khi bơi phải hạn chế tổn thương tích lũy như: Kiểm soát thời gian bơi (khuyến nghị từ 45-60 phút); hạn chế “ngâm nước thụ động”; bôi lại kem chống nắng khi cần và tránh các hành vi làm tổn thương cơ học như chà xát mạnh bằng khăn...
Giai đoạn sau khi bơi là quan trọng nhất, phải tắm ngay lại bằng nước sạch trong vòng 5–10 phút để loại bỏ Clo, muối, vi sinh vật, nếu để lâu, các chất này tiếp tục gây kích ứng và phá vỡ pH da. Sau đó làm sạch nhẹ nhàng (không dùng xà phòng mạnh) và dưỡng ẩm ngay trong 3-5 phút sau tắm. Nếu da có kích ứng thì làm dịu ngay và chống nắng tiếp tục sau khi bơi (nếu còn ra ngoài).
