Nhiều người phải nhập viện vì mắc cúm: Phòng bệnh bằng vaccine

Các chuyên gia y tế khẳng định, tiêm vaccine cúm hằng năm là biện pháp phòng bệnh chủ động, an toàn và hiệu quả nhất hiện nay.

Cúm “tấn công” người có bệnh nền và trẻ em

Một bé gái 6 tuổi ở Hà Nội vừa trải qua lằn ranh sinh - tử sau khi mắc cúm A với hàng loạt biến chứng rất nặng và hiếm gặp, may mắn đã được các bác sĩ Bệnh viện Nhi Trung ương cứu sống ngoạn mục.

Theo chia sẻ của bố mẹ cháu bé, trước đó cháu chưa được tiêm phòng cúm mùa. Triệu chứng ban đầu chỉ có ho, sốt, chảy mũi, tuy nhiên, chỉ sau một thời gian ngắn, cháu mệt nhiều hơn và được gia đình đưa vào bệnh viện địa phương trong tình trạng suy tim, theo dõi viêm cơ tim tối cấp. Do bệnh diễn biến nặng nên cháu đã nhanh chóng được chuyển đến khoa Điều trị tích cực Nội khoa – Bệnh viện Nhi Trung ương để tiếp tục điều trị.

Tại đây, cháu được đoán cháu mắc cúm A/H3 kèm theo nhiều biến chứng nặng, không đáp ứng với các thuốc và các biện pháp điều trị hỗ trợ thông thường. Sau khi hội chẩn liên viện, các bác sĩ chẩn đoán cháu nhiễm khuẩn huyết, viêm cơ tim, sốc mất bù, tiêu cơ vân nặng có cơn bão cytokine biến chứng suy đa cơ quan. 

Để cứu tính mạng cháu bé, các bác sĩ đã áp dụng đồng thời nhiều biện pháp hồi sức chuyên sâu như: Thở máy, ECMO (tim phổi nhân tạo), lọc máu liên tục kết hợp với lọc máu hấp phụ, thay huyết tương và IVIG (globulin miễn dịch), thuốc kháng virus cúm và kháng sinh mạnh phổ rộng. Trong suốt quá trình điều trị, cháu được theo dõi chặt chẽ chức năng tim mỗi ngày với sự phối hợp của chuyên khoa Tim mạch để đánh giá mức độ hồi phục.

Nhờ sự nỗ lực, quyết tâm của đội ngũ y bác sĩ, sau quá trình điều trị tích cực với 10 ngày ECMO, 18 ngày lọc máu liên tục, tình trạng của cháu bé dần được kiểm soát. Hiện tại, sức khỏe của cháu ổn định.

Đây được đánh giá là một trường hợp cúm A/H3 biến chứng nặng và hiếm gặp. Theo y văn, trên thế giới chỉ có rất ít ca bệnh cúm A được báo cáo xuất hiện đồng thời các biến chứng nặng với mức độ nghiêm trọng như bệnh nhi này.

Trước đó, chị T.T.H 35 tuổi (Phú Thọ) có bệnh nền suy thận mạn do lupus, đã ghép thận được 13 tháng và phải dùng thuốc chống thải ghép cùng thuốc điều trị lupus suốt hơn 15 năm, bị mắc cúm và tiến triển nguy kịch nhanh chóng. 

Theo các bác sĩ Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, chị bị tổn thương lan tỏa kín hai bên phổi và nhanh chóng chuyển sang hội chứng suy hô hấp cấp (ARDS) – biến chứng nặng thường gặp ở nhóm bệnh nhân suy giảm miễn dịch. Các bác sĩ nhận định chị H có tiên lượng rất xấu, nguy cơ khó qua khỏi dù đã được điều trị tích cực.

Theo BS Trương Tư Thế Bảo, Khoa Cấp cứu, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, cúm mùa hoàn toàn có thể trở thành bệnh lý nguy hiểm, đặc biệt ở những người có bệnh nền như lupus, người ghép tạng, bệnh phổi mạn, tim mạch, đái tháo đường hoặc bất kỳ tình trạng nào khiến miễn dịch suy giảm. Diễn tiến nặng có thể xảy ra trong 24–72 giờ, việc tự điều trị tại nhà hoặc chậm trễ đi khám có thể khiến người bệnh rơi vào nguy kịch rất nhanh. 

“Việc tiêm vaccine cúm hằng năm không còn đơn thuần là một khuyến cáo chung mà là biện pháp phòng bệnh cần được ưu tiên hàng đầu, giúp giảm rõ rệt nguy cơ diễn tiến nặng, suy hô hấp và tử vong”, BS Bảo nhấn mạnh.

Tiêm vaccine mang lại hiệu quả cao nhất cho phòng bệnh

BSCKII Nguyễn Nguyên Huyền, Giám đốc Trung tâm phòng chống dịch, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho biết, tiêm vaccine phòng cúm có thể giảm rõ rệt nguy cơ nhập viện, giảm mức độ tổn thương phổi và hạn chế tối đa khả năng diễn tiến sang ARDS. 

Đặc biệt ở người mắc bệnh tự miễn hoặc người ghép thận đang dùng thuốc chống thải ghép, tiêm phòng vaccine cúm hằng năm là biện pháp bảo vệ gần như bắt buộc, an toàn và không ảnh hưởng đến chức năng thận ghép. Việc tiêm trước mùa cúm 4–6 tuần giúp cơ thể có đủ thời gian tạo miễn dịch, qua đó hạn chế tối đa các ca diễn biến nặng như trường hợp trên.

BS Lê Thị Kim Hoa, đại diện Hệ thống tiêm chủng Safpo/Potec nhấn mạnh, mặc dù cúm mùa thường lành tính, nhưng cũng có thể tiến triển nặng với các biểu hiện như sốt cao, khó thở, phù phổi do suy tim và thậm chí có thể tử vong.

Virus cúm mùa gồm nhiều chủng, trong đó có các chủng cúm A/H1N1, A/H3N2 có khả năng biến đổi kháng nguyên liên tục và hàng năm. Thêm vào đó là 2 chủng cúm B có khả năng gây biến chứng nghiêm trọng, đặc biệt ở các đối tượng có nguy cơ cao như trẻ sơ sinh, người già, phụ nữ mang thai và người có bệnh nền mãn tính. Do đó, mỗi năm chủng virus lưu hành có thể thay đổi, vì vậy việc tiêm nhắc lại vaccine cúm mùa hàng năm là cần thiết để đảm bảo hiệu quả bảo vệ.

Chuyên gia của hệ thống tiêm chủng Safpo/Potec cho biết, WHO duy trì các trạm quan trắc virus cúm trên toàn thế giới, trong đó có Việt Nam, nhằm phân lập và xác định chủng virus lưu hành tại từng khu vực địa lý.

Dựa trên các dữ liệu này, WHO dự báo các chủng virus xuất hiện trong mùa Đông - Xuân ở Bắc bán cầu (từ tháng 10 đến tháng 4 năm sau) và mùa Đông - Xuân ở Nam bán cầu (từ tháng 5 đến tháng 10 hàng năm).

Từ đó, WHO hướng dẫn các nhà sản xuất vaccine chuẩn bị các chủng phù hợp và cung cấp ra thị trường vào thời điểm thích hợp là tháng 8 và tháng 9 cho Bắc bán cầu, và tháng 4 đến tháng 5 cho Nam bán cầu.

Chuyên gia khuyến cáo, Việt Nam nằm trong khu vực nhiệt đới gió mùa thuộc Bắc bán cầu, người dân nên tiêm vaccine cúm Bắc bán cầu mỗi năm một lần, vào thời điểm trước khi mùa cúm bắt đầu, nhằm được bảo vệ suốt mùa Đông và Xuân.

Bác sĩ của Viện Y học Nhiệt đới Bạch Mai - Bệnh viện Bạch Mai cho biết, vaccine cúm được khuyến cáo cho tất cả mọi người từ 6 tháng tuổi trở lên, trong đó đặc biệt quan trọng đối với các nhóm nguy cơ cao như trẻ em từ 6 tháng đến 5 tuổi, người cao tuổi (từ 60-65 tuổi trở lên), phụ nữ mang thai, người mắc bệnh mạn tính. 

Trong bối cảnh virus cúm liên tục biến đổi và nguy cơ dịch bệnh luôn tiềm ẩn, tiêm vaccine cúm hằng năm chính là biện pháp phòng bệnh đơn giản, chủ động và hiệu quả nhất. Bảo vệ bản thân cũng chính là bảo vệ gia đình và cộng đồng.