Phát biểu khai mạc lễ phát động, nhà thơ Nguyễn Tiến Thanh, Chủ tịch Hội đồng Thành viên, Tổng Giám đốc NXBGDVN chia sẻ, sự có mặt của các vị khách quý, đại biểu hôm nay không chỉ là tham dự một sự kiện. Đó còn là sự đồng hành với một hành trình văn hóa, đi tìm lại những ký ức đẹp nhất của đời người thông qua sách và mái trường.
“Có những nơi càng đi xa, con người càng muốn quay trở lại. Nhiều năm đã trôi qua. Những hàng cây có thể đã lớn hơn. Những dãy nhà có thể đã đổi thay. Những người bạn học ngày nào có thể đang ở rất nhiều phương trời khác nhau. Nhưng chỉ cần nghe lại tiếng trống trường, nhìn thấy một trang sách cũ, rất nhiều ký ức lập tức trở về. Tôi nghĩ rằng trong ký ức của mỗi người Việt Nam đều có một mái trường như thế. Và cũng có một cuốn sách như thế”, nhà thơ Nguyễn Tiến Thanh xúc động nói.
Cũng theo nhà thơ Nguyễn Tiến Thanh, một bài thơ từng được học thuộc lòng, một câu chuyện từng gieo vào tâm hồn tuổi nhỏ niềm tin về lòng tốt, về sự tử tế, về khát vọng vươn lên. Nhiều khi chúng ta không nhớ chính xác mình đã đọc cuốn sách ấy vào năm nào. Nhưng chúng ta nhớ cảm giác mà nó để lại. Đó là sức mạnh của sách. Âm thầm nhưng bền bỉ. Lặng lẽ nhưng lâu dài.
Mái trường cũng vậy. Mái trường không chỉ dạy kiến thức. Mái trường dạy cách sống cùng người khác. Dạy lòng biết ơn. Dạy tinh thần trách nhiệm. Dạy con người đứng dậy sau những thất bại đầu tiên của tuổi trẻ.
Nếu gia đình là nơi con người học yêu thương, thì nhà trường là nơi con người học trưởng thành. Có lẽ vì thế mà trong rất nhiều đề tài của văn học, nhà trường luôn là một miền ký ức đặc biệt.
Năm 2027, NXBGDVN sẽ tròn 70 năm tuổi. Trong hành trình ấy, hàng triệu học sinh Việt Nam đã lớn lên cùng những cuốn sách của NXBGDVN. Trong suốt 70 năm qua, NXBGDVN không chỉ làm nhiệm vụ xuất bản sách giáo dục.
Nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam cho rằng, nói về vẻ đẹp của nhà trường hôm nay cũng chính là nói về tương lai của đất nước ngày mai.
“Chúng tôi luôn mong muốn góp phần xây dựng văn hóa đọc, khuyến học, khuyến tài và nuôi dưỡng tinh thần học tập suốt đời trong xã hội. Bởi giá trị của một đơn vị làm sách không chỉ nằm ở số lượng đầu sách được xuất bản. Giá trị ấy còn nằm ở những gì sách để lại trong tâm hồn con người. Cuộc thi hôm nay cũng xuất phát từ suy nghĩ đó”, nhà thơ Nguyễn Tiến Thanh cho hay.
Ông tin rằng, các nhà văn, nhà thơ sẽ mang đến cho cuộc thi những phát hiện mới, những góc nhìn mới, những cách kể chuyện mới về giáo dục Việt Nam; các thầy cô giáo sẽ mang đến những trang viết chứa đựng trải nghiệm mà không cuốn sách lý luận nào có thể thay thế; các nhà nghiên cứu, các nhà quản lý giáo dục sẽ góp thêm những suy ngẫm sâu sắc về hành trình đổi mới và phát triển của nền giáo dục nước nhà.
Với các em học sinh, nhà thơ Nguyễn Tiến Thanh đặt kì vọng: “Các em hãy viết về một cuốn sách làm thay đổi cách nghĩ của mình. Hãy viết về một người thầy khiến mình tin vào bản thân. Hãy viết về một người bạn. Một lớp học. Một giấc mơ. Hoặc đơn giản là một ngày bình thường nhưng khiến các em nhớ mãi”.
Lãnh đạo NXBGDVN và Hội Nhà văn Việt Nam thực hiện nghi thức phát động cuộc thi.
Tại lễ phát động, nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam khẳng định, giáo dục và văn học tuy là hai lĩnh vực khác nhau nhưng đều chung một con đường, đó là hướng tới vẻ đẹp con người.
Theo ông, mục tiêu sâu xa của cuộc thi không đơn thuần là tìm kiếm những cây bút mới cho nền văn học, mà quan trọng hơn là sử dụng văn học như một phương tiện để khám phá, tôn vinh những vẻ đẹp còn ẩn chứa trong mái trường, trong người thầy, người cô và học sinh hôm nay.
“Chỉ có văn học mới có thể mở ra đầy đủ và sâu sắc những vẻ đẹp của con người trong nền giáo dục Việt Nam”, nhà thơ Nguyễn Quang Thiều chia sẻ.
Ông cho rằng, trong bối cảnh xã hội đang đứng trước nhiều thách thức, việc phát hiện, lan tỏa và tôn vinh những giá trị tốt đẹp trong giáo dục càng trở nên cần thiết. Bởi nói về vẻ đẹp của nhà trường hôm nay cũng chính là nói về tương lai của đất nước ngày mai.
Nhiều cơ sở giáo dục cũng hưởng ứng mạnh mẽ cuộc thi. PGS.TS Đinh Công Tuấn, Bí thư Đảng ủy, Quyền Hiệu trưởng Trường Đại học Văn hóa Hà Nội cho biết, nhà trường đã phát động sâu rộng cuộc thi tới cán bộ, giảng viên và sinh viên. Ông đánh giá đây là một sân chơi lành mạnh, bổ ích, tạo cơ hội để những người yêu văn chương và giáo dục thể hiện tình cảm, trách nhiệm đối với sự nghiệp đào tạo con người.
Ban Tổ chức cho biết, thời gian nhận bài dự thi kéo dài từ ngày 9/6/2026 đến hết ngày 30/4/2027.
Đối tượng dự thi cuộc thi viết: Tất cả người dân Việt Nam ở trong nước và ngoài nước, không giới hạn độ tuổi nghề nghiệp, có thể tham gia nhiều thể loại.
Chủ đề tác phẩm: Viết về mái trường thầy cô học sinh và trang sách Việt Nam; lan tỏa ký ức đẹp, văn hóa đọc, khát vọng học tập và giá trị nhân văn; khuyến khích góc nhìn mới sáng tạo dòng cảm xúc về đời sống học đường mọi miền; đề cao tinh thần nhân ái trung thực sáng tạo trách nhiệm và hội nhập; không vi phạm pháp luật, không phản cảm kích động bạo lực hay xuyên tạc lịch sử
Thể loại dự thi và độ dài tác phẩm dự thi: Bảng A: Truyện ngắn 3.000-6.000 chữ/tác phẩm. Bảng B-Thơ: 3 đến 5 bài. Bảng C-Tản văn: 1.500 - 3.000 chữ/tác phẩm
Yêu cầu tác phẩm: Chưa công bố trên mọi phương tiện thông tin đại chúng và mạng xã hội; chưa dự thi nơi khác; do chính tác giả sáng tác; không sao chép, không dùng công cụ tạo sinh (Al) thay thế việc sáng tác; tác giả chịu trách nhiệm về bản quyền và tính xác thực.
Về giải thưởng: Giải nhất truyện ngắn 50 triệu đồng; Giải nhất thơ 50 triệu đồng; Giải nhất tản văn 50 triệu đồng. Ngoài ra còn có các giải nhì, giải ba, giải khuyến khích; giải chuyên đề/tác giả trẻ.
