Diễn ra từ ngày 30/10 - 4/11 tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, Hà Nội, triển lãm “Nguyên – Lãng du cùng Sơn” do Nguyên Lacquer tổ chức giới thiệu tác phẩm của 8 họa sĩ: Nguyễn Văn Bảng, Nguyễn Thị Tiến, Nguyễn Đình Văn, Lily Lai, Bùi Thị Mừng, Hoàng Ngọc Nhung, Nguyễn Thùy Dương và Cao Phương Thảo.
Mỗi người một hướng tiếp cận, nhưng cùng gặp nhau ở tình yêu dành cho sơn mài truyền thống và mong muốn tìm kiếm những khả năng biểu đạt mới từ chất liệu giàu bản sắc này.
Trong nhóm tác phẩm trưng bày, họa sĩ Nguyễn Văn Bảng mang đến những sáng tác theo hướng trừu tượng, bán trừu tượng, khơi gợi từ phong cảnh và những liên tưởng cá nhân: “Buổi sáng ở bản Sin Suối Hồ”,“Những mảnh ghép”, “Nếp gấp”.
Gắn bó với sơn mài hơn 45 năm, họa sĩ Nguyễn Thị Tiến bền bỉ theo đuổi đề tài phong cảnh, hoa và tĩnh vật. Những tác phẩm như “Phong cảnh Yên Châu”, “Sen trắng” và “Xuân” thể hiện sự quan sát thiên nhiên qua màu sắc, hình dáng và những biến chuyển của cảnh vật. Đặc biệt, với hình tượng hoa sen, họa sĩ chú ý đến sự phát triển của cây qua từng giai đoạn, từ đó tìm cách chuyển hóa những quan sát cụ thể thành ngôn ngữ sơn mài.
Ở một thế hệ khác, Nguyễn Đình Văn, con của hai họa sĩ Nguyễn Văn Bảng và Nguyễn Thị Tiến, lựa chọn thiên nhiên, cây cối và động vật làm nguồn cảm hứng xuyên suốt. Từng thử nghiệm với nhiều chất liệu trong quá trình học mỹ thuật, anh trở lại gắn bó với sơn mài, xem hội họa như cách bộc lộ cảm xúc và trải nghiệm cá nhân, đồng thời mong muốn tìm kiếm sự đồng cảm nơi người xem.
Trong khi đó, họa sĩ Lily Lai quan tâm đến người phụ nữ, tình mẫu tử và những chuyển động tinh tế trong đời sống nội tâm. Họa sĩ Bùi Thị Mừng tìm cảm hứng từ Phật giáo và đời sống thường ngày, hướng đến những giá trị từ bi, trí tuệ, an lạc. Hình tượng hoa sen, sắc hoa và đồng lúa quê nhà gợi mối liên hệ giữa chiêm nghiệm tinh thần với cảnh sắc quen thuộc.
Sự đa dạng trong đề tài tại triển lãm còn được thể hiện qua sáng tác của Hoàng Ngọc Nhung -- người bị cuốn hút bởi nhựa sơn, vỏ trứng, vỏ trai, xà cừ và những hiệu quả bất ngờ xuất hiện sau quá trình mài; Nguyễn Thùy Dương - người tìm thấy sức hấp dẫn trong những biến đổi khó đoán của chất liệu; và Cao Phương Thảo - họa sĩ xuất phát từ lĩnh vực kiến trúc, quan tâm đến hình khối, đường nét, sắc độ, đồng thời khai thác di sản văn hóa Việt Nam và Phật giáo bằng ngôn ngữ tạo hình đương đại.
Các hoạ sĩ cho biết, gắn bó với sơn mài là lựa chọn một nhịp làm việc chậm rãi giữa đời sống nhiều vội vã. Quá trình sáng tác tạo khoảng lặng để người vẽ đối diện với cảm xúc và suy nghĩ bên trong, từ đó gửi gắm những trải nghiệm riêng vào tác phẩm. Giá trị của bức tranh vì thế không dừng ở hình thức thị giác, mà còn nằm ở khả năng tạo nên sự đồng cảm với người thưởng lãm.
Theo hoạ sĩ Nguyễn Văn Bảng khẳng định, sơn mài truyền thống đã được khẳng định qua thời gian với rất nhiều tác phẩm nổi tiếng. Kế thừa sơn mài truyền thống trước hết là việc sử dụng chất liệu sơn ta, hiểu đặc tính vật liệu và thực hành nghiêm túc qua từng công đoạn. Am hiểu chất liệu giúp người họa sĩ kiểm soát tốt hơn quá trình sáng tác, còn sự tìm tòi mở ra những khả năng khai thác mới từ chính những đặc tính vốn có của sơn mài truyền thống.
Cũng theo hoạ sĩ Nguyễn Văn Bảng, sơn mài là chất liệu bản địa quý giá. Sức sống của sơn mài phụ thuộc vào năng lực sáng tạo của người vẽ. Việc kế thừa kỹ thuật truyền thống cần đi cùng tư duy mới và những tìm tòi trong sáng tác, thay vì lặp lại nguyên vẹn cách làm của thế hệ trước.
Với Triển lãm “Nguyên – Lãng du cùng Sơn”, các hoạ sĩ còn mong muốn, bên cạnh hoạt động thưởng lãm nghệ thuật, công chúng nhận diện sự công phu của kỹ thuật truyền thống và hiểu hơn về lao động sáng tạo phía sau mỗi tác phẩm. Ở đó, sơn mài truyền thống hiện lên như một di sản kỹ thuật cần và đang được gìn giữ, trao truyền với những tìm tòi trong sáng tác mới.
