Nhà văn Mỹ Michael Crichton: Đi lên từ những nỗi đau

Mùa thu năm 1992, Michael Crichton, lúc đó đã là một tác giả kịch bản phim có danh có giá ở Hollywood, một hôm trở về nhà sớm hơn thường lệ. Và anh đã sững sờ khi nhìn thấy tận mắt cảnh người vợ mà anh vô cùng yêu quý đang mây mưa trên giường với viên đại lý của anh.

Nỗi đau đớn vì bị cắm sừng lớn đến mức ngay tối hôm đó Crichton đã quyết định nuốt cả nắm thuốc ngủ để tự vẫn. Tuy nhiên, nhờ những người hàng xóm tốt bụng và cảnh giác nên mưu toan chia tay thế giới của Crichton đã bị phát hiện kịp thời.

Chính trong thời gian nằm trên giường bệnh, Crichton mới nảy ra ý tưởng thiên tài: viết một kịch bản phim nhiều tập về các bác sĩ và nhân viên ở phòng cấp cứu trong một bệnh viện bình thường. Và thế là một tác phẩm ăn khách thượng thặng đã ra đời, đưa tác giả kịch bản lên một tầm cao mới để từ đó anh trở thành một trong những tên tuổi sáng chói nhất trong làng văn Mỹ quốc.

Kiên trì một lối

Michael Crichton sinh ngày 23/10/1942 ở Chicago (bang Ilinois) nhưng lại lớn lên ở khu ngoại ô Long - Island, Rosly, New York . Cha anh từng làm ở một tạp chí, còn mẹ nội trợ tại gia. Crichton là một trong bốn người con (hai trai, hai gái) của họ.

Thuở nhỏ, Michael từng học ở Trường Trung học Roslyn. Năm 1964, sau khi tốt nghiệp đại học ở mức  trung bình, Crichton quyết định đổi lĩnh vực quan tâm và chuyển sang nghiên cứu nhân chủng học ở Cambrige (Anh). Trở về Mỹ, Crichton lại tìm cách đổi nghề và đi học làm bác sĩ tại Khoa Y - Đại học Harvard.

Tốt nghiệp bác sĩ năm 1969, Crichton vào làm việc trong một thời gian ngắn tại Viện Nghiên cứu Sinh học Jonas Salk ở La Jollia, California nhưng dứt khoát không chịu đi hành nghề y vì ngay từ khi ngồi trên giảng đường y khoa, anh đã bắt đầu viết văn.

Năm 14 tuổi, Crichton đã có tác phẩm để bán cho tờ New York Times. Đó là những ghi chép trên đường đi, đơn sơ nhưng cũng tương đối hấp dẫn. Khi vào học ở Khoa Văn, anh bắt đầu viết những tác phẩm chững chạc hơn. Tới giữa những năm 60, để có tiền ăn học, Crichton đã viết những tiểu thuyết cảnh sát và cho in với bút danh Jeffrey Hudson và John Lange.

Một trong số những tiểu thuyết này, nhan đề Trong trường hợp cần thiết đã được nhận giải thưởng có uy tín dành cho các tác phẩm trinh thám "Edgar" (mang tên nhà văn Mỹ nổi tiếng Edgar Poe) năm 1968. Một tiểu thuyết khác, Phương tiện tuyển chọn (1968), đã trở thành tác phẩm khoa học viễn tưởng đầu tiên của Crichton và cũng là một tiểu thuyết trinh thám khoa học viễn tưởng kinh điển.

Nhưng phải tới tiểu thuyết khoa học viễn tưởng đầu tiên mà Crichton ký bằng tên thật Dấu ấn của Tinh vân Tiên nữ (1969) thì nhà văn mới có thể được coi là đã thành công. Năm 1971, tiểu thuyết này đã được chuyển thể thành phim.

Làm gì cũng giỏi

Đầu những năm 70, Crichton đã quay sang viết kịch bản phim nhiều hơn rồi thử sức cả trong việc dựng phim. Bộ phim thứ năm mà Crichton làm đạo diễn Thế giới miền Tây hoang dã đã thu được những thành công nhất định. Trong phim này những con người của tương lai đã đi nghỉ tại một công viên khổng lồ tương tự như Disneyland, nơi tái hiện lại tất cả các thời đại đã qua nhưng thay vào con người thật chỉ là những robot y chang người thật.

Và một trong những chàng chăn bò robot bị sự cố kỹ thuật nên đã săn đuổi con người. Cuộc đọ sức giữa robot và con người đã tạo thành cốt truyện chính của phim. Thêm vào đó, trong chính bộ phim này Crichton đã là một trong những đạo diễn đầu tiên ở Hollywood sử dụng biện pháp số hóa hình ảnh để tạo nên những hiệu quả đặc biệt.

Nhưng danh tiếng toàn cầu chỉ tới với Crichton năm 1993 sau siêu phẩm dựa theo tiểu thuyết Công viên kỷ Jura. Chính thành công này đã khiến công chúng lại tìm tới những tác phẩm văn học cũ hơn của Crichton. Bản thân tiểu thuyết Công viên kỷ Jura trong năm 1993 đã liên tục trụ ở trong danh sách những tác phẩm best-seller phát hành lên tới gần 7 triệu bản. Cũng trong năm này, Crichton được công nhận là nhà văn được phổ biến nhất ở Mỹ.

Tới đầu năm 1998, Michael Crichton được xếp ở vị trí thứ tư trong danh sách những nhân vật giàu nhất làng nghệ thuật giải trí (102 triệu USD). Tới thời điểm đó, tổng số sách đã bán được của anh lên tới hơn 100 nghìn bản.

Ngoài ra, bộ phim truyền hình nhiều tập ăn khách nhất từ trước tới nay Cấp cứu đã hoàn thành dựa theo kịch bản của Crichton được viết trong giai đoạn anh bị phụ tình. Phim này đã được nhận tới 14 giải Emmy, giải thưởng cao nhất trong lĩnh vực truyền hình.

Crichton từng là lãnh đạo công ty sản xuất hỗ trợ chương trình FilmTrack. Tới cuối những năm 90 của thế kỷ trước, anh trở thành người sáng lập Hãng Timeline Studios chuyên về sản xuất các trò chơi điện tử dựa trên chính cốt truyện các tiểu thuyết của anh.

Nhà văn cũng thổ lộ rằng trong gần hai thập niên, anh rất mê hình thức giải trí này và điều này không thể không ảnh hưởng tới sáng tác của anh.

Tính tới nay, sách của Michael Crichton đã được bán khắp thế giới với số lượng lên tới hơn 150 triệu bản. Nhiều cuốn đã được dựng thành phim. Năm 1994, Crichton là nhà văn duy nhất có tác phẩm "hot" bậc nhất cả ở trên màn ảnh nhỏ (phim truyền hình nhiều tập Cấp cứu), cả ở trên màn ảnh lớn (phim Công viên kỷ Jura) và cả trong lĩnh vực sách in (tiểu thuyết Vạch mặt).

Các tác phẩm văn học của Crichton thuộc dạng pha trộn của thể loại hành động với sát nhân kỹ thuật mà trong đó xảy ra rất nhiều thảm họa do sai lầm của con người khi tiếp cận với những siêu kỹ thuật mới, đặc biệt là với các kỹ nghệ sinh học. Cốt truyện nhiều cuốn sách diễn ra trong thế giới y học hoặc khoa học, bộc lộ quá khứ của chính tác giả.

Michael Crichton từng là chuyên viên trong lĩnh vực máy tính và tác giả của một trong những cuốn sách phổ biến kiến thức khoa học đầu tiên về kỹ thuật số Đời sống điện tử: Computer suy nghĩ như thế nào (1983). Anh cũng từng là người thiết kế nên trò chơi điện tử "Amazon" (1984) và "Mũi tên thời gian" (2000).

Crichton sưu tập các tác phẩm nghệ thuật hiện đại, từng viết một nghiên cứu nghiêm túc về đại diện nổi bật của nghệ thuật đại chúng Jasper Johns. Năm 1988, anh xuất bản cuốn tiểu thuyết tự thuật Những chuyến đi kể về các chuyến chu du thiên hạ của mình tới Băng Cốc (Thái Lan), Malaysia, Pakistan, núi Kilinmanjano (Tanzania), Jamaica, New Guinea. Anh cũng thường xuyên đăng các bài viết về khoa học trên các tạp chí và tuyển tập khác nhau.

Michael Crichton từng tham gia thử nghiệm ngoại cảm, tập dùng ý nghĩ để bẻ cong thìa và thậm chí từng tiến hành các ca xua đuổi tà ma!

Đời tư không bình lặng

Cho tới cuối đời, Crichton sống ở Santa - Monica, thành phố nằm ở phía tây Los Angeles, bang California . Anh từng ba lần lấy vợ: Joan Radam (từ 1965 tới 1970), Kathy St. Johns (1978-1980) và Anne - Marie Martin (1987-2003). Người vợ thứ ba, nữ nghệ sĩ Anne - Marie Martin, là người đã phụ tình anh nhưng cũng là mẹ của cô con gái duy nhất của anh, Taylor Anne, sinh năm 1988...

Có lẽ chính vì đứa con thơ nên Crichton đã "ngậm bồ hòn làm ngọt" nhiều năm liền và chỉ tới năm 2003, khi đã mơ hồ cảm thấy trong mình đang bị hoành hành ngày một mạnh hơn bởi căn bệnh ung thư, Crichton mới quyết định chia tay hẳn với Anne - Marie Martin… Khi ấy, Taylor Anne đã ở tuổi 15.

Crichton mất vì bệnh ung thư ngày 4/11/2008 ở Los Angeles . Đạo diễn lừng danh Steven Spielberg nhận xét: "Kích cỡ tài năng của Crichton cũng lớn như kích cỡ của các chú khủng long trong Công viên kỷ Jura. Anh ấy là người vĩ đại nhất trong các môn khoa học tổng hợp với những luận điểm nghệ thuật trình diễn lớn cho phép khủng long "tái sinh" trên trái đất.  Michael là một người tốt bụng, thể hiện được phần sáng chói của mình trong tiểu thuyết. Không có ai không khi nào có thể thay thế vào chỗ của anh ấy được".

John Wells, nhà sản xuất phim Cấp cứu đánh giá: "Michael Crichton là một con người xuất chúng. Sáng chói, ngộ nghĩnh, bách khoa, duyên dáng và luôn luôn giàu suy nghĩ. Không một bữa ăn nào với Michael lại không kéo dài hơn ba giờ và không một đồ vật nào lại tẻ nhạt tới mức mà anh ấy không để ý đến. Những vấn đề về giới, các câu hỏi y khoa và khoa học, ngành nhân chủng học, khảo cổ học, kinh tế học, thiên văn học, vật lý quang học và sinh học nguyên tử luôn luôn là những chủ đề thường nhật để thảo luận".

Jeff Zucker, Chủ tịch Hãng NBC thì nhận xét: "Một con người từ thời Phục hưng sống ở ngày hôm nay. Anh ấy đã là nhà vật lý, nhà văn, đạo diễn và nhà sản xuất phim - ít có ai làm nhiều việc mà lại tốt như anh ấy. Là người tạo nên và sản xuất phim Cấp cứu, anh ấy đã giúp làm thay đổi gương mặt của phim truyền hình".

Rey Bradbury, nhà văn khoa học viễn tưởng nổi tiếng đã tỏ ra tiếc nuối "Anh ấy đã là một người tốt. Và đã mất quá sớm. Quá sớm…"

Khánh Thiện

Các tin khác

Dấu ấn Hồ Thiệu Trị

Dấu ấn Hồ Thiệu Trị

Lần đầu trở về Việt Nam sau gần 20 năm định cư ở Pháp, kiến trúc sư (KTS) Hồ Thiệu Trị đã tạo ra tiếng vang với công trình trùng tu Nhà hát lớn Hà Nội (1995-1997). Trong khoảng 3 thập niên vừa qua, ông và cộng sự đã có nhiều công trình với phong cách kiến trúc đặc trưng, giàu tính thẩm mỹ trên mảnh đất hình chữ S.

Trung tướng, nhà văn Hữu Ước: "Tác phẩm là điều còn lại cuối cùng"

Trung tướng, nhà văn Hữu Ước: "Tác phẩm là điều còn lại cuối cùng"

Cũng phải vài lần hẹn, tôi mới gặp được Trung tướng, nhà văn Hữu Ước. Đã hơn 10 năm rời vị trí Tổng Biên tập Báo Công an nhân dân, An ninh thế giới, Văn nghệ công an, nhưng giờ đây, ông vẫn luôn bận rộn với công việc của Chủ tịch Chi hội Nhà văn Công an và sáng tác văn chương, hội họa.

"Hà Nội 1987" và hành trình của một người Pháp

"Hà Nội 1987" và hành trình của một người Pháp

Trong gần 4 thập niên, Việt Nam không chỉ là bối cảnh sáng tác, mà dần trở thành một phần đời sống tinh thần của nhiếp ảnh gia Jean-Charles Sarrazin. Cuốn sách ảnh "Hà Nội 1987", ra mắt cuối năm 2025, đã khơi lại dòng ký ức, đưa người đọc trở về những ngày đầu ông gắn bó với mảnh đất này.

Ở lại với A Lưới

Ở lại với A Lưới

Miền rừng A Lưới không phải là nơi người ta đến để tìm những điều vĩ đại. Nó lặng lẽ, kín kẽ, giữ người bằng những điều rất nhỏ. Những con đường đất còn ẩm sau mưa, bóng tối xuống sớm hơn giờ quen thuộc, hay ánh mắt trẻ con nhìn người lớn không dè chừng.

Nhà văn Vũ Liêm: Chẳng có tội ác nào là ngẫu nhiên

Nhà văn Vũ Liêm: Chẳng có tội ác nào là ngẫu nhiên

Viết về tội ác không chỉ là tái hiện hành vi phạm pháp, mà là đối diện với những vùng xám của quyền lực, trí tuệ và nhân tâm. Trong cuộc đối thoại thẳng thắn này, nhà văn - Trung tá Vũ Liêm nhìn lại tiểu thuyết “Tội ác sau khe cửa” như một thử nghiệm nhiều tham vọng, đó là truy nguyên động cơ phạm tội, đặt người sáng tạo trước giới hạn đạo đức của chính mình, và phơi bày những ranh giới mong manh giữa tưởng tượng nghệ thuật, nghiệp vụ điều tra và đời sống thật.

Đất lành của người cựu tù chính trị Côn Đảo

Đất lành của người cựu tù chính trị Côn Đảo

Nhớ về quãng thời gian “tòng phu” ra Côn Đảo, bà Tư rổn rảng: Năm 1981 cô ra đây theo ổng thì có một đứa con trai rồi, tên là Thọ, sinh năm 1977; hiện nay là bác sĩ bệnh viện đặc khu Côn Đảo. Năm 1982, sinh con trai thứ hai là Nghiệp, năm 1983 thì sinh một cô con gái. Đến giờ các con cũng lập gia đình, sinh sống gần đây. Cô chú có 6 đứa cháu nội ngoại. Vậy là nhà cô đến giờ có ba đời ở Côn Đảo rồi đó.

Cỏ xanh trên vết xước chiến tranh

Cỏ xanh trên vết xước chiến tranh

"Cỏ xanh đời thép"của Tống Phước Bảo, viết về nữ điệp báo Nguyễn Thị Thảo - Sáu Thảo, là cuốn sách cố gắng trả lại hơi ấm của người, cho một thân phận đã đi qua chiến tranh như một ngọn cỏ mọc trên vùng đất nhiều lần cháy rụi. Từ giọt nước mắt của biên tập viên đầu tiên đọc bản thảo, cho đến những đêm tác giả bật băng ghi âm, ngồi một mình với lời kể của cô Sáu, cuốn sách được sinh ra trong thứ thinh lặng rất dài, rất sâu.

Phía sau sự sụp đổ của “Đế chế Diddy”

Phía sau sự sụp đổ của “Đế chế Diddy”

Từng là ông trùm hip-hop, tài sản tỷ đô, tiệc tùng cùng sao hạng A, và rồi một ngày, tất cả sụp đổ, không phải vì một bản nhạc dở, mà vì những bí mật đen tối giấu kín suốt 4 thập kỷ. Đó là Sean "Diddy" Combs, người từng được ca tụng như "biểu tượng sống của giấc mơ Mỹ", nay đang là phạm nhân số 45388-509 ở nhà tù liên bang Fort Dix, New Jersey (Mỹ). Diddy đã tự hủy bằng những bí mật mà chính anh ta tạo ra. Đó không chỉ là việc một cá nhân sa ngã, mà là lời cảnh tỉnh cho cả Hollywood, nơi công lý thường chỉ lên tiếng sau khi nhạc đã tắt.

Nhà văn Tô Giang: 30 tháng tù, những trang viết đau đớn và giải thưởng văn chương

Nhà văn Tô Giang: 30 tháng tù, những trang viết đau đớn và giải thưởng văn chương

Có những câu chuyện mà nếu chỉ đọc lướt, người ta dễ tưởng đó là kịch bản của một bộ phim tội phạm xuyên biên giới: một nhà báo trẻ rời quê hương với khát vọng đổi đời, rồi trượt dài vào những căn nhà trồng cần sa trên đất Úc và kết thúc bằng bản án lặng lẽ sau song sắt. Nhưng ở Tô Giang, bóng tối không phải dấu chấm hết.

Nhà khoa học nặng lòng với quê hương

Nhà khoa học nặng lòng với quê hương

Ở tuổi gần 90, GS Trần Thanh Vân vẫn minh mẫn và mang nhiều tâm huyết với sự nghiệp khoa học của nước nhà. Hơn 30 năm trước, dù có một sự nghiệp đồ sộ và danh tiếng trong giới nghiên cứu khoa học thế giới, GS Trần Thanh Vân cùng vợ vẫn chọn quay về Việt Nam khi đó còn rất nhiều khó khăn để cống hiến.

Tái sinh kỳ diệu nhờ phục hồi chức năng

Tái sinh kỳ diệu nhờ phục hồi chức năng

Có nhiều trường hợp vì di chứng của tai nạn thương tích, đột quỵ, bệnh mãn tính… khiến cuộc đời họ những tưởng sẽ phải gắn chặt với xe lăn, giường bệnh, chịu cảnh tàn phế. Nhưng điều trị phục hồi chức năng (PHCN) đã giúp họ có được sự tái sinh kỳ diệu.

Ai là nguyên mẫu nhân vật trong bài hát “Hành quân xa”

Ai là nguyên mẫu nhân vật trong bài hát “Hành quân xa”

Hành quân xa dẫu qua nhiều gian khổ/ Vai vác nặng ta đã đổ mồ hôi/ Mắt ta sáng, chí căm thù, bảo vệ đồng quê ta tiến bước/ Đời chúng ta, đâu có giặc là ta cứ đi”… Ca từ giản dị, ngắn gọn, nhịp điệu tựa như bước chân đầy khí thế xung trận trong bài hát “Hành quân xa” do nhạc sĩ Đỗ Nhuận sáng tác năm 1953 đã trở thành hành khúc của người lính trong những năm kháng chiến chống Pháp.

Chuyện nghề của một xạ thủ bắn tỉa quốc tế

Chuyện nghề của một xạ thủ bắn tỉa quốc tế

Tham gia Đội tuyển Bộ Công an tại cuộc thi bắn tỉa quốc tế “Phong Nhẫn 2025”, Trung đoàn Đặc nhiệm - Bộ Tư lệnh Cảnh vệ đóng góp 2 xạ thủ chủ lực thi đấu chính thức là Thiếu tá Phạm Hùng Trường và Đại úy Lê Văn Phương đã xuất sắc giành Huy chương vàng nội dung thi đấu đồng đội, phối hợp tác chiến.

NSND Phạm Thị Thành: Hoa hướng dương đã đi về phía mặt trời

NSND Phạm Thị Thành: Hoa hướng dương đã đi về phía mặt trời

Tôi vẫn gọi NSND Phạm Thị Thành là một bông hoa hướng dương, bởi bà đã sống một cuộc đời rực rỡ, tận hiến cho sân khấu - nghệ thuật nước nhà. Bà là một nữ đạo diễn đầu tiên của sân khấu Việt Nam đương đại. NSND Phạm Thị Thành đã trút hơi thở cuối cùng ở tuổi 84, nhưng ánh hào quang bà để lại trên bầu trời sân khấu - nghệ thuật nước nhà sẽ vẫn còn…

“Chiến trường và quê hương” của lão tướng U100

“Chiến trường và quê hương” của lão tướng U100

95 tuổi đời, 75 tuổi Đảng, Thiếu tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Phan Văn Lai vẫn khỏe mạnh. Giọng nói sang sảng, tinh thần mẫn tiệp, chân bước chậm nhưng vững chãi, ông vẫn tích cực tham gia các hoạt động xã hội, tham gia nhiều sự kiện, hội thảo do Bộ Công an tổ chức.

Robert Redford: Người định hình Hollywood

Robert Redford: Người định hình Hollywood

Ngày 16/9, đạo diễn kiêm diễn viên nổi tiếng người Mỹ Robert Redford đã qua đời ở tuổi 89 khi đang ngủ tại nhà riêng trên dãy núi Utah. Redford là "gã khổng lồ của điện ảnh Mỹ" và đã góp phần định hình Hollywood thập niên 1970 khi đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy nền điện ảnh độc lập Mỹ khi đồng sáng lập Liên hoan phim Sundance - bệ phóng cho nhiều bộ phim nổi tiếng.

Nhạc sĩ Dương Thụ: Những giấc mơ dài

Nhạc sĩ Dương Thụ: Những giấc mơ dài

Ông là một trong 4 gương mặt của “Bộ tứ sông Hồng”, cùng với nhạc sĩ Trần Tiến, nhạc sĩ Phó Đức Phương, nhạc sĩ Nguyễn Cường làm nên diện mạo của âm nhạc Việt Nam thập niên 90.