Nhà văn Đỗ Hàn: “Câu chuyện bản quyền nước mình nó thế”

Liên quan đến câu chuyện tác quyền của 189 tác phẩm văn học mà Trung tâm Quyền tác giả Văn học Việt Nam (VLCC) bán cho Waka với giá 50 triệu đồng gây xôn xao làng văn trong vài ngày qua, PV candonline đã có cuộc trao đổi với nhà văn Đỗ Hàn, Chánh Văn phòng Hội Nhà văn Việt Nam để hiểu hơn vấn đề này.

Cách đây mấy ngày, nhà văn Nguyễn Văn Thọ tá hỏa khi phát hiện ra tiểu thuyết “Quyên” – tác phẩm mà ông ủy quyền cho Trung tâm Quyền tác giả Văn học Việt Nam (VLCC) khai thác - được bán công khai trên trang mạng Waka với giá 0 đồng. Sau đó, thông tin 189 tác phẩm với giá 50 triệu đồng được nhà văn Đỗ Hàn xác nhận.

Sau buổi làm việc giữa nhà văn Nguyễn Văn Thọ và Chánh văn phòng của Hội Nhà văn Việt Nam vào chiều 28-6 vừa qua, tác giả của tiểu thuyết “Quyên” cho biết, không chỉ có một mình ông ký với VLCC hợp đồng ủy quyền, khai thác, bảo hộ mà hàng nghìn nhà văn đã ký một hợp đồng tương tự. 

Tuy nhiên, chỉ có 189 tác phẩm của 189 nhà văn  đươc Waka đặt hàng và VLCC bán với giá 50 triệu. Trong số 189 tác phẩm đó có tác phẩm của ông. Thế nhưng, có một điều ngược đời, ông lại không hề biết đến thương vụ mua bán giữa VLCC và Mega (công ty chủ quản của Waka) này.

Nhà văn Đỗ Hàn.
Nhà văn Đỗ Hàn.

- Kính thưa nhà văn Đỗ Hàn, nhà văn là “cha đẻ” của những tác phẩm văn học. Khi kí hợp đồng với bên Waka, tại sao VLCC không thông báo cho các nhà văn được biết, thưa ông?

+ Thứ 1, nhà văn Nguyễn Văn Thọ đã ủy quyền cho VLCC đủ 3 quyền: lưu giữ, khai thác và bảo hộ. Chức năng “khai thác” ông ấy vẫn chưa hiểu thôi. Thông thường, chúng ta khai thác trên môi trường giấy và môi trường phái sinh (môi trường chuyển thể kịch bản), chứ môi trường kỹ thuật số thì chưa.

 Trước khi khai thác với Mega (đơn vị chủ quản của Waka), VLCC có hỏi: “Bác có bán bản quyền cho ai không”? Ông ấy bảo: “Không!”. Lúc đó, VLCC mới ký với Mega để khai thác trên môi trường số (tức e-book). 

- Nhưng nếu tôi không nhầm, trong bản hợp đồng ủy quyền quản lý, khai thác và bảo vệ quyền tác giả tại Điều 4, ở phần Trách nhiệm và quyền của bên B (ở đây là VLCC) có nói rõ: “Bên B có trách nhiệm thông báo ngay cho bên A (bên ủy quyền, ở đây là nhà văn) về việc thay đổi phương thức quản lí hoặc khai thác tác phẩm của họ?

+ Điều này nằm trong trách nhiệm và quyền của Trung tâm, nhưng số lượng người ủy quyền đông như thế, mà cứ gọi điện thông báo đến tất cả đó là điều rất khó. Thế nên, VLCC hỏi nhà văn có bán bản quyền cho ai không, ông ấy trả lời chưa thì rõ ràng Trung tâm có cái quyền khai thác đó. Bởi hai bên đã ký hợp đồng ủy nhiệm rồi cơ mà. 

Ở đây, nhà văn Nguyễn Văn Thọ còn băn khoăn là băn khoăn cái 0đồng nếu đăng ký trở thành thành viên, chứ không phải là băn khoăn ở chữ “khai thác”. VLCC đã điều chỉnh ngay với Công ty Mega không thể có cái giá như vậy được.

Trong nội dung bản hợp đồng ủy nhiệm giữa tác giả và VLCC có điều khoản về việc VLCC thông báo ngay cho các tác giả khi khai thác tác phẩm.
Trong nội dung bản hợp đồng ủy nhiệm giữa tác giả và VLCC có điều khoản về việc VLCC thông báo ngay cho các tác giả khi khai thác tác phẩm.

- Nghĩa là trước đó, khi đặt bút ký hợp đồng bán cho Waka 189 tác phẩm với giá 50 triệu đồng, VLCC không quan tâm sau đó bên Waka sử dụng gần 200 tác phẩm đó như thế nào?

+ Bên Waka đang thử nghiệm trên môi trường số, cho nên, đang trong giai đoạn thăm dò ý kiến của bạn đọc, dựa trên số lượng bạn đọc như thế nào mới thông kê được. Sau đó, VLCC sẽ thu tiền tổng số tác phẩm khai thác trong vòng 1 năm chứ.

- Sao trong hợp đồng uỷ quyền, chữ “khai thác” không ghi rõ ra khai thác trên bản in hoặc bản số, khai thác 50% hay 100% để tranh hiểu nhầm ngay từ đầu cho các nhà văn, thưa ông?

Chưa ai nói mà nhiều nhà văn cả. Mới chỉ có nhà văn Nguyễn Văn Thọ mà thôi. Khai thác thì nó có nhiều hình thức khai thác. Khai thác như vậy thì mới thu được tiền về cho các tác giả chứ.

- Nhà văn Nguyễn Văn Thọ cho rằng VLCC đã không mang lại giá trị thiết thực nào cho nhà văn. Ông nghĩ sao, thưa ông?

+ Quyền lợi nó có 2 cái. Thứ 1, tác phẩm ấy được giới thiệu quảng cáo đến rộng rãi bạn đọc. Thứ 2, VLCC có thu tiền nhưng thu tiền trên bản số, VLCC mới ký năm nay và họ đang thử nghiệm, cuối năm mới đối soát lại và phân phối lại cho các tác giả. Còn có những tác phẩm, đưa lên đấy rồi, hằng năm, chẳng ai mở ra xem, thì đành chịu thôi. 

Về tính chuyên nghiệp, tôi cũng phải thừa nhận rằng, VLCC chưa chuyên nghiệp thật. Bởi có ai học về bản quyền đâu. Chị Nguyễn Thị Thu Huệ cũng kiêm, tôi (nhà văn Đỗ Hàn - PV) cũng kiêm, mấy cháu vừa tốt nghiệp trường khác ra bây giờ cũng mới mày mò làm. Tính chuyên nghiệp có những hạn chế nhất định. Nhưng câu chuyện bản quyền nước mình nó thế. Xưa nay ta có chuyên nghiệp đâu mà giờ đòi hỏi sự chuyên nghiệp?

- Có tin đồn cho rằng, VLCC chỉ là cái vỏ hữu danh vô thực, VLCC đã “bán cái” cho một công ty tư nhân khác điều hành? Xin hỏi ông, điều này có chính xác không?

+ Đó hoàn toàn là tin đồn mà thôi. Không đúng. Thất thiệt. Chúng tôi vẫn làm việc đầy đủ. Chúng tôi có ký với 1 -2 công ty làm đối tác. Nếu nói VLCC là chiếc vỏ vô hồn, hữu danh vô thực thì việc chúng tôi đòi được tiền bản quyền của cả bộ sách giáo khoa 12 năm cho hàng chục tác giả như nhà văn Tô Hoài, Trần Đăng Khoa, Tố Hữu… thì nên hiểu ra sao? Đấy không phải là kết quả à?

- Nhà văn Nguyễn Văn Thọ nói rằng tới đây ông ấy sẽ hủy hợp đồng với VLCC?

+ Hoàn toàn nhất trí. Chúng tôi không gây ra bất cứ khó khăn gì với việc tác giả đưa ra quyết định đó cả!

- Xin hỏi ông câu cuối cùng, các nhà văn sao kiểm soát được con đường đi của tác phẩm sau khi ký kết uỷ quyền với VLCC thưa ông?

+ Nếu ủy quyền rồi thì VLCC có trách nhiệm làm chứ. Các nhà văn thời gian đâu mà đi kiểm soát hết tất cả được. Còn nó trôi nổi chỗ khác thì khác, không nói ở đây.

- Cảm ơn ông!

Nhà văn Nguyễn Văn Thọ: “Không thể mang gần 200 tác phẩm để người ta khai thác và gọi đó là thử nghiệm”

Một trong những điều khoản của hợp đồng đó là “thông báo ngay” nếu khai thác tác phẩm. Nếu nhà văn Đỗ Hàn, đại diện VLCC nói rằng, hằng năm, số lượng người ủy quyền đông nên khó gọi điện thông báo đến tất cả nhà văn chúng tôi thì phải nói đây là tắc trách, thiếu trách nhiệm và thiếu chuyên nghiệp của VLCC. Chính sự không thông báo ngay nên mới gây bức xúc, xáo trộn như thế này. Bởi tôi không biết vì sao tác phẩm của mình bị bán công khai trên đó như thế. Nói ra để tất cả cùng rút kinh nghiệm. Tôi cũng thừa nhận mình không có hiểu biết về bản quyền nên cứ tin nhau, lơ ngơ, ấu trĩ trong việc thò bút kí vào một hợp đồng mà chính bản thân mình cũng chưa rõ lắm. Chúng tôi không biết sau khi ký xong, tác phẩm của chúng tôi sẽ đi đâu về đâu. Thế nên mới có chuyện, 189 tác phẩm giá 50 triệu đồng. Nên mới có chuyện, “Quyên” của tôi bán công khai trên Waka với giá 0đồng nếu đăng ký trở thành thành viên. Chức năng của VLCC là bảo vệ quyền lợi tác giả cơ mà, có phải là nơi để buôn bán đâu. Còn việc, VLCC nói rằng bên Waka đang chạy thử nghiệm gì đó, quan điểm cá nhân tôi cho rằng, VLCC phải xem lại cơ chế hoạt động của mình. Không thể có chuyện mang gần 200 tác phẩm của các nhà văn Việt Nam cho người ta khai thác với giá 50 triệu đồng trong vòng một năm và gọi đó là thử nghiệm. Ai biết được, phía sau “thử nghiệm” đó là gì, làm sao chúng tôi tỏ được.

Đậu Dung (thực hiện)

Các tin khác

Bài 1: Những thước phim vài phút và cái giá không chỉ tính bằng tiền

Bài 1: Những thước phim vài phút và cái giá không chỉ tính bằng tiền

Phim ngắn được sản xuất bằng các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), trong đó có vô số sản phẩm có nội dung gần giống nhau, có nhiều tình tiết vô lý, thậm chí không ít sản phẩm dung tục tràn ngập trên không gian mạng. Đáng lo ngại là những sản phẩm này vẫn thường xuyên len lỏi vào văn phòng làm việc của nhiều cơ quan, đến tận góc bếp của các bà nội trợ và từng căn phòng ngủ của các gia đình...

Điện Kính Thiên được phục dựng sẽ như thế nào?

Điện Kính Thiên được phục dựng sẽ như thế nào?

Ngày 29/9, Dự án đầu tư Bảo quản, tu bổ, phục hồi điện Kính Thiên đã chính thức khởi công. Việc phục dựng công trình mang tính biểu tượng quyền lực quốc gia Đại Việt từ thế kỷ 15 – 18 được khẳng định là tôn trọng tối đa yếu tố gốc, bảo đảm tính xác thực của điện Kính Thiên. Tuy nhiên, vẫn ít người biết, cụ thể công trình này như thế nào.

Lần đầu đến Việt Nam nhưng tôi thấy mình như đã ở đây từ lâu

Lần đầu đến Việt Nam nhưng tôi thấy mình như đã ở đây từ lâu

Sau nhiều lần đến Việt Nam và nhất quyết lên tiếng về chiến tranh tại Việt Nam, nhà văn Sara Lidman từng giúp nhiều người Thuỵ Điển hiểu hơn về những gì diễn ra ở dải đất hình chữ S này. Hơn 60 năm sau, câu chuyện ấy được đạo diễn Gunilla Bresky đưa trở lại Việt Nam trong Liên hoan phim Tài liệu châu Âu – Việt Nam lần thứ 16, với bộ phim “Sara và những kiếp người”, cùng nhiều câu chuyện đặc biệt quanh tác phẩm và nữ nhà văn này.

“Người giữ nhịp bình yên” và những câu chuyện phía sau tiếng còi

“Người giữ nhịp bình yên” và những câu chuyện phía sau tiếng còi

“Người giữ nhịp bình yên” (Trịnh Trung Hiếu, Nhà xuất bản Công an nhân dân) kể những câu chuyện phía sau sắc phục Cảnh sát giao thông - nơi có những ca trực lặng thầm, những tình huống bất ngờ và những con người ngày ngày góp phần giữ bình yên trên mỗi cung đường.

Rà soát các trường hợp phổ biến phim trên mạng có dấu hiệu vi phạm

Rà soát các trường hợp phổ biến phim trên mạng có dấu hiệu vi phạm

Cục Điện ảnh đang phối hợp với các cơ quan, đơn vị chức năng tiến hành kiểm tra, rà soát, xác minh các trường hợp tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động phổ biến phim trên các nền tảng, ứng dụng và không gian mạng có dấu hiệu vi phạm các quy định của pháp luật về điện ảnh.

Chủ động kỹ năng tuyên truyền Năm APEC Việt Nam 2027

Chủ động kỹ năng tuyên truyền Năm APEC Việt Nam 2027

Ngoài việc tập huấn kỹ năng cho đội ngũ làm công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức, trách nhiệm về sự kiện đối ngoại quan trọng của đất nước; các cơ quan báo chí còn định vị năng lực công nghệ, bảo đảm an toàn hệ thống thông tin và chuẩn bị sẵn sàng nguồn lực số trước khi bước vào Năm APEC 2027.

Văn hóa, thể thao Phú Thọ: Sức sống mới từ Đất Tổ

Văn hóa, thể thao Phú Thọ: Sức sống mới từ Đất Tổ

Từ những lễ hội truyền thống, chương trình nghệ thuật phục vụ nhân dân đến các sân chơi thể thao sôi nổi ở cơ sở, năm 2026 đang ghi dấu một bước chuyển mạnh mẽ của đời sống văn hóa, thể thao Phú Thọ. Trong không gian mới sau sắp xếp đơn vị hành chính, các giá trị văn hóa được tiếp tục gìn giữ, lan tỏa, trong khi phong trào thể dục, thể thao ngày càng đi vào chiều sâu, trở thành động lực nâng cao sức khỏe, tinh thần và chất lượng cuộc sống của người dân.

Tự tin phục dựng điện Kính Thiên – biểu tượng quyền lực của triều đình Đại Việt?

Tự tin phục dựng điện Kính Thiên – biểu tượng quyền lực của triều đình Đại Việt?

Sau 15 năm nghiên cứu chuyên sâu, những tư liệu về Điện Kính Thiên ngày càng được làm sáng rõ. Nhiều nhà khoa học nhận định, những tư liệu hiện có đã đủ cơ sở để tự tin phục dựng Điện Kính Thiên – biểu tượng quyền lực, công trình quan trọng bậc nhất của kinh đô Thăng Long xưa. Nếu hoàn thành, đây sẽ kỳ tích.

Loạt phát hiện khảo cổ mới giúp nhận diện đầy đủ điện Kính Thiên

Loạt phát hiện khảo cổ mới giúp nhận diện đầy đủ điện Kính Thiên

Hàng loạt phát hiện mới về điện Kính Thiên từ đợt khai quật khảo cổ lần thứ 4 năm 2026 được công bố ngày 14/9, cung cấp thêm nhiều tư liệu mới, quan trọng về quy mô, kiến trúc móng nền, móng cột, vật liệu xây dựng,... điện Kính Thiên, giúp nhận diện tương đối đầy đủ về Chính điện Kính Thiên và không gian Chính điện Kính Thiên.

Nghị quyết 26 NQ/TW đặt du lịch vào bệ phóng phát triển lên tầm cao mới

Nghị quyết 26-NQ/TW đặt du lịch vào bệ phóng phát triển lên tầm cao mới

Nghị quyết 26-NQ/TW về phát triển du lịch Việt Nam thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới của Bộ Chính trị cùng với những Nghị quyết trụ cột khác đã tạo ra những cơ hội, xung lực mới cho du lịch phát triển… Đây là khẳng định của Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Hà Văn Siêu trong cuộc phỏng vấn ngày 7/9 do Báo Công an nhân dân thực hiện.

Masterise Group đồng hành cùng Miss World 2026: Khi những chuẩn mực thế giới hội tụ tại Việt Nam

Masterise Group đồng hành cùng Miss World 2026: Khi những chuẩn mực thế giới hội tụ tại Việt Nam

Ngày 5/9/2026, Masterise Group chính thức đồng hành cùng Miss World 2026 với vai trò Nhà tài trợ Kim cương. Lần đầu tiên trong lịch sử 75 năm, Miss World được tổ chức tại Việt Nam, đánh dấu một điểm gặp gỡ đặc biệt giữa các nền văn hóa, những giá trị và chuẩn mực mang tầm quốc tế.

Nghệ thuật Cải lương khơi dậy lòng tự hào dân tộc cho thế hệ trẻ

Nghệ thuật Cải lương khơi dậy lòng tự hào dân tộc cho thế hệ trẻ

Nằm trong chuỗi chương trình Lý luận phê bình văn học nghệ thuật, chiều 4/9, Hội đồng Lý luận Văn học Nghệ thuật TP Hồ Chí Minh phối hợp cùng Ban Tuyên giáo Thành ủy, Đài Phát thanh - Truyền hình TP Hồ Chí Minh (TFS) tổ chức buổi Tọa đàm chuyên sâu với chủ đề: “Nghệ thuật Cải lương - Ký ức lịch sử và Mã văn hóa dân tộc”.

Giữ hồn đại ngàn qua những thanh âm Bru-Vân Kiều

Giữ hồn đại ngàn qua những thanh âm Bru-Vân Kiều

Đối với đồng bào Bru-Vân Kiều, văn hóa không chỉ hiện hữu trong những lễ hội được tổ chức theo mùa, những bộ trang phục thổ cẩm rực rỡ hay âm thanh của cồng chiêng giữa đại ngàn. Văn hóa còn nằm trong từng làn điệu dân ca, tiếng sáo, tiếng đàn, trong cách làm một nhạc cụ và những nghi thức được người già truyền lại cho người trẻ. Đó là mạch nguồn âm thầm nuôi dưỡng bản sắc cộng đồng qua bao thế hệ.

Viettel Media và Trung tâm Đo kiểm Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử hợp tác chiến lược

Viettel Media và Trung tâm Đo kiểm Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử hợp tác chiến lược

Sáng 28/8, tại Hà Nội, Trung tâm Đo kiểm phát thanh, truyền hình và thông tin điện tử thuộc Cục Phát thanh, truyền hình và thông tin điện tử (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) và Công ty TNHH MTV Truyền thông Viettel (Viettel Media) tổ chức lễ ký kết hợp tác chiến lược, hướng tới nâng cao hiệu quả quản lý, phát triển và khai thác các nền tảng, dịch vụ nội dung số trong môi trường truyền thông hiện đại.