Nhà văn Đỗ Hàn: “Câu chuyện bản quyền nước mình nó thế”

Liên quan đến câu chuyện tác quyền của 189 tác phẩm văn học mà Trung tâm Quyền tác giả Văn học Việt Nam (VLCC) bán cho Waka với giá 50 triệu đồng gây xôn xao làng văn trong vài ngày qua, PV candonline đã có cuộc trao đổi với nhà văn Đỗ Hàn, Chánh Văn phòng Hội Nhà văn Việt Nam để hiểu hơn vấn đề này.

Cách đây mấy ngày, nhà văn Nguyễn Văn Thọ tá hỏa khi phát hiện ra tiểu thuyết “Quyên” – tác phẩm mà ông ủy quyền cho Trung tâm Quyền tác giả Văn học Việt Nam (VLCC) khai thác - được bán công khai trên trang mạng Waka với giá 0 đồng. Sau đó, thông tin 189 tác phẩm với giá 50 triệu đồng được nhà văn Đỗ Hàn xác nhận.

Sau buổi làm việc giữa nhà văn Nguyễn Văn Thọ và Chánh văn phòng của Hội Nhà văn Việt Nam vào chiều 28-6 vừa qua, tác giả của tiểu thuyết “Quyên” cho biết, không chỉ có một mình ông ký với VLCC hợp đồng ủy quyền, khai thác, bảo hộ mà hàng nghìn nhà văn đã ký một hợp đồng tương tự. 

Tuy nhiên, chỉ có 189 tác phẩm của 189 nhà văn  đươc Waka đặt hàng và VLCC bán với giá 50 triệu. Trong số 189 tác phẩm đó có tác phẩm của ông. Thế nhưng, có một điều ngược đời, ông lại không hề biết đến thương vụ mua bán giữa VLCC và Mega (công ty chủ quản của Waka) này.

Nhà văn Đỗ Hàn.
Nhà văn Đỗ Hàn.

- Kính thưa nhà văn Đỗ Hàn, nhà văn là “cha đẻ” của những tác phẩm văn học. Khi kí hợp đồng với bên Waka, tại sao VLCC không thông báo cho các nhà văn được biết, thưa ông?

+ Thứ 1, nhà văn Nguyễn Văn Thọ đã ủy quyền cho VLCC đủ 3 quyền: lưu giữ, khai thác và bảo hộ. Chức năng “khai thác” ông ấy vẫn chưa hiểu thôi. Thông thường, chúng ta khai thác trên môi trường giấy và môi trường phái sinh (môi trường chuyển thể kịch bản), chứ môi trường kỹ thuật số thì chưa.

 Trước khi khai thác với Mega (đơn vị chủ quản của Waka), VLCC có hỏi: “Bác có bán bản quyền cho ai không”? Ông ấy bảo: “Không!”. Lúc đó, VLCC mới ký với Mega để khai thác trên môi trường số (tức e-book). 

- Nhưng nếu tôi không nhầm, trong bản hợp đồng ủy quyền quản lý, khai thác và bảo vệ quyền tác giả tại Điều 4, ở phần Trách nhiệm và quyền của bên B (ở đây là VLCC) có nói rõ: “Bên B có trách nhiệm thông báo ngay cho bên A (bên ủy quyền, ở đây là nhà văn) về việc thay đổi phương thức quản lí hoặc khai thác tác phẩm của họ?

+ Điều này nằm trong trách nhiệm và quyền của Trung tâm, nhưng số lượng người ủy quyền đông như thế, mà cứ gọi điện thông báo đến tất cả đó là điều rất khó. Thế nên, VLCC hỏi nhà văn có bán bản quyền cho ai không, ông ấy trả lời chưa thì rõ ràng Trung tâm có cái quyền khai thác đó. Bởi hai bên đã ký hợp đồng ủy nhiệm rồi cơ mà. 

Ở đây, nhà văn Nguyễn Văn Thọ còn băn khoăn là băn khoăn cái 0đồng nếu đăng ký trở thành thành viên, chứ không phải là băn khoăn ở chữ “khai thác”. VLCC đã điều chỉnh ngay với Công ty Mega không thể có cái giá như vậy được.

Trong nội dung bản hợp đồng ủy nhiệm giữa tác giả và VLCC có điều khoản về việc VLCC thông báo ngay cho các tác giả khi khai thác tác phẩm.
Trong nội dung bản hợp đồng ủy nhiệm giữa tác giả và VLCC có điều khoản về việc VLCC thông báo ngay cho các tác giả khi khai thác tác phẩm.

- Nghĩa là trước đó, khi đặt bút ký hợp đồng bán cho Waka 189 tác phẩm với giá 50 triệu đồng, VLCC không quan tâm sau đó bên Waka sử dụng gần 200 tác phẩm đó như thế nào?

+ Bên Waka đang thử nghiệm trên môi trường số, cho nên, đang trong giai đoạn thăm dò ý kiến của bạn đọc, dựa trên số lượng bạn đọc như thế nào mới thông kê được. Sau đó, VLCC sẽ thu tiền tổng số tác phẩm khai thác trong vòng 1 năm chứ.

- Sao trong hợp đồng uỷ quyền, chữ “khai thác” không ghi rõ ra khai thác trên bản in hoặc bản số, khai thác 50% hay 100% để tranh hiểu nhầm ngay từ đầu cho các nhà văn, thưa ông?

Chưa ai nói mà nhiều nhà văn cả. Mới chỉ có nhà văn Nguyễn Văn Thọ mà thôi. Khai thác thì nó có nhiều hình thức khai thác. Khai thác như vậy thì mới thu được tiền về cho các tác giả chứ.

- Nhà văn Nguyễn Văn Thọ cho rằng VLCC đã không mang lại giá trị thiết thực nào cho nhà văn. Ông nghĩ sao, thưa ông?

+ Quyền lợi nó có 2 cái. Thứ 1, tác phẩm ấy được giới thiệu quảng cáo đến rộng rãi bạn đọc. Thứ 2, VLCC có thu tiền nhưng thu tiền trên bản số, VLCC mới ký năm nay và họ đang thử nghiệm, cuối năm mới đối soát lại và phân phối lại cho các tác giả. Còn có những tác phẩm, đưa lên đấy rồi, hằng năm, chẳng ai mở ra xem, thì đành chịu thôi. 

Về tính chuyên nghiệp, tôi cũng phải thừa nhận rằng, VLCC chưa chuyên nghiệp thật. Bởi có ai học về bản quyền đâu. Chị Nguyễn Thị Thu Huệ cũng kiêm, tôi (nhà văn Đỗ Hàn - PV) cũng kiêm, mấy cháu vừa tốt nghiệp trường khác ra bây giờ cũng mới mày mò làm. Tính chuyên nghiệp có những hạn chế nhất định. Nhưng câu chuyện bản quyền nước mình nó thế. Xưa nay ta có chuyên nghiệp đâu mà giờ đòi hỏi sự chuyên nghiệp?

- Có tin đồn cho rằng, VLCC chỉ là cái vỏ hữu danh vô thực, VLCC đã “bán cái” cho một công ty tư nhân khác điều hành? Xin hỏi ông, điều này có chính xác không?

+ Đó hoàn toàn là tin đồn mà thôi. Không đúng. Thất thiệt. Chúng tôi vẫn làm việc đầy đủ. Chúng tôi có ký với 1 -2 công ty làm đối tác. Nếu nói VLCC là chiếc vỏ vô hồn, hữu danh vô thực thì việc chúng tôi đòi được tiền bản quyền của cả bộ sách giáo khoa 12 năm cho hàng chục tác giả như nhà văn Tô Hoài, Trần Đăng Khoa, Tố Hữu… thì nên hiểu ra sao? Đấy không phải là kết quả à?

- Nhà văn Nguyễn Văn Thọ nói rằng tới đây ông ấy sẽ hủy hợp đồng với VLCC?

+ Hoàn toàn nhất trí. Chúng tôi không gây ra bất cứ khó khăn gì với việc tác giả đưa ra quyết định đó cả!

- Xin hỏi ông câu cuối cùng, các nhà văn sao kiểm soát được con đường đi của tác phẩm sau khi ký kết uỷ quyền với VLCC thưa ông?

+ Nếu ủy quyền rồi thì VLCC có trách nhiệm làm chứ. Các nhà văn thời gian đâu mà đi kiểm soát hết tất cả được. Còn nó trôi nổi chỗ khác thì khác, không nói ở đây.

- Cảm ơn ông!

Nhà văn Nguyễn Văn Thọ: “Không thể mang gần 200 tác phẩm để người ta khai thác và gọi đó là thử nghiệm”

Một trong những điều khoản của hợp đồng đó là “thông báo ngay” nếu khai thác tác phẩm. Nếu nhà văn Đỗ Hàn, đại diện VLCC nói rằng, hằng năm, số lượng người ủy quyền đông nên khó gọi điện thông báo đến tất cả nhà văn chúng tôi thì phải nói đây là tắc trách, thiếu trách nhiệm và thiếu chuyên nghiệp của VLCC. Chính sự không thông báo ngay nên mới gây bức xúc, xáo trộn như thế này. Bởi tôi không biết vì sao tác phẩm của mình bị bán công khai trên đó như thế. Nói ra để tất cả cùng rút kinh nghiệm. Tôi cũng thừa nhận mình không có hiểu biết về bản quyền nên cứ tin nhau, lơ ngơ, ấu trĩ trong việc thò bút kí vào một hợp đồng mà chính bản thân mình cũng chưa rõ lắm. Chúng tôi không biết sau khi ký xong, tác phẩm của chúng tôi sẽ đi đâu về đâu. Thế nên mới có chuyện, 189 tác phẩm giá 50 triệu đồng. Nên mới có chuyện, “Quyên” của tôi bán công khai trên Waka với giá 0đồng nếu đăng ký trở thành thành viên. Chức năng của VLCC là bảo vệ quyền lợi tác giả cơ mà, có phải là nơi để buôn bán đâu. Còn việc, VLCC nói rằng bên Waka đang chạy thử nghiệm gì đó, quan điểm cá nhân tôi cho rằng, VLCC phải xem lại cơ chế hoạt động của mình. Không thể có chuyện mang gần 200 tác phẩm của các nhà văn Việt Nam cho người ta khai thác với giá 50 triệu đồng trong vòng một năm và gọi đó là thử nghiệm. Ai biết được, phía sau “thử nghiệm” đó là gì, làm sao chúng tôi tỏ được.

Đậu Dung (thực hiện)

Các tin khác

Đánh thức ký ức bằng sắc màu

Đánh thức ký ức bằng sắc màu

Tiếc những thước phim, những bức ảnh nhuốm màu thời gian trong những kho tư liệu quý giá, nhiều năm qua, chàng trai trẻ của Thủ đô Hà Nội Viên Hồng Quang miệt mài theo đuổi công việc phục dựng tư liệu lịch sử bằng công nghệ số. Hàng nghìn tư liệu được phục chế, số hoá, đăng tải trên mạng xã hội, thu hút đông đảo người trẻ.

“Viên ngọc bích” giữa vịnh Hạ Long lọt top bãi biển đẹp nhất thế giới

“Viên ngọc bích” giữa vịnh Hạ Long lọt top bãi biển đẹp nhất thế giới

Bãi biển Soi Sim (Quảng Ninh) vừa trở thành đại diện duy nhất của Việt Nam góp mặt trong danh sách Corona Beach 100 năm 2026 - bảng xếp hạng những bãi biển đẹp nhất thế giới. Được ví như “viên ngọc bích tĩnh lặng giữa lòng vịnh Hạ Long”, Soi Sim gây ấn tượng nhờ cảnh quan nguyên sơ, hệ sinh thái được bảo tồn và trải nghiệm gần gũi với thiên nhiên.

Kỳ 3: Những giải pháp lan tỏa trong thời đại số

Kỳ 3: Những giải pháp lan tỏa trong thời đại số

Trước những tác động mạnh mẽ của không gian mạng đối với đời sống tư tưởng, văn hóa và nhận thức xã hội, yêu cầu đặt ra hiện nay không chỉ là đấu tranh phản bác các thông tin sai trái, thù địch mà còn phải chủ động lan tỏa các giá trị tích cực, nhân văn và cách mạng bằng những phương thức phù hợp với thời đại số.

Kỳ 2: Thách thức trên không gian mạng

Kỳ 2: Thách thức trên không gian mạng

Trước những thách thức của không gian mạng hiện nay, việc xây dựng và lan tỏa các giá trị văn hóa, văn học mang tính nhân văn, chân thực trở thành yêu cầu cấp thiết trên mặt trận tư tưởng. Văn học về lực lượng CAND không chỉ phản ánh chân thực cuộc đấu tranh bảo vệ ANTT mà còn góp phần khắc họa hình ảnh người chiến sĩ Công an bản lĩnh, nhân văn, vì nhân dân phục vụ.

GS.TS Vũ Minh Giang: “V-Film làm phim về thời Trần là một lựa chọn rất tinh tế và có tầm nhìn”

GS.TS Vũ Minh Giang: “V-Film làm phim về thời Trần là một lựa chọn rất tinh tế và có tầm nhìn”

Là người đảm nhiệm vai trò cố vấn lịch sử cho series phim về triều Trần của V-Film (thuộc Tập đoàn Vingroup), GS.TS Vũ Minh Giang cho rằng, thời Trần là giai đoạn hội tụ những giá trị tiêu biểu của lịch sử Việt Nam. Ông kỳ vọng, dự án sẽ góp phần lan tỏa tình yêu lịch sử, khơi dậy niềm tự hào dân tộc và tạo thêm những sản phẩm có giá trị cho ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam.

Kỳ 1: Văn học về lực lượng CAND - bộ phận quan trọng trên mặt trận tư tưởng, văn hóa

Kỳ 1: Văn học về lực lượng CAND - bộ phận quan trọng trên mặt trận tư tưởng, văn hóa

Trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay, không gian mạng là nơi thông tin được lan truyền với tốc độ nhanh chóng và tác động trực tiếp đến nhận thức, tư tưởng, tình cảm, hành vi của con người, đặc biệt là thế hệ trẻ. Cuộc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng vì thế không chỉ diễn ra trên lĩnh vực chính trị, lý luận hay báo chí truyền thống mà đã mở rộng sang mặt trận văn hóa, văn học nghệ thuật.

Phạt 55 triệu đồng đơn vị tổ chức cuộc thi hoa khôi không phép

Phạt 55 triệu đồng đơn vị tổ chức cuộc thi hoa khôi không phép

Ngày 27/5, Công an TP Hà Nội cho biết, Phòng An ninh chính trị nội bộ, Công an TP Hà Nội vừa ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với một đơn vị về hành vi tổ chức cuộc thi "Hoa khôi Di sản quốc gia 2026” khi chưa được cơ quan quản lý Nhà nước có thẩm quyền văn bản chấp thuận.

Khi hàng triệu câu chuyện đẹp cùng kể về một Việt Nam hạnh phúc

Khi hàng triệu câu chuyện đẹp cùng kể về một Việt Nam hạnh phúc

“Chúng ta luôn khẳng định rằng sức mạnh lớn nhất là sức mạnh của nhân dân, sức sáng tạo lớn nhất cũng là sức sáng tạo của nhân dân. Khi hàng triệu câu chuyện tích cực được chia sẻ và lan tỏa đồng thời, chúng ta không chỉ quảng bá hình ảnh đất nước, mà còn góp phần củng cố niềm tin xã hội, tăng cường đồng thuận, nâng cao uy tín quốc gia và chủ động đấu tranh với các thông tin sai lệch, xuyên tạc về Việt Nam trên môi trường quốc tế”, Thứ trưởng Trịnh Thị Thuỷ nhấn mạnh trong buổi phát động giải thưởng “Việt Nam hạnh phúc – Happy Vietnam 2026".

Phạt nặng, xử lý hình sự để lập lại trật tự trong thực thi bản quyền

Phạt nặng, xử lý hình sự để lập lại trật tự trong thực thi bản quyền

Những ngày này, thông tin một loạt “ông lớn” bị khởi tố vì xâm phạm bản quyền vẫn là chủ đề “nóng” trên rất nhiều diễn đàn. Hàng loạt nghệ sĩ nổi tiếng cũng lên tiếng, bày tỏ sự bức xúc vì bị xâm phạm bản quyền thời gian qua. Không ít người bày tỏ kỳ vọng, biện pháp xử lý hình sự sẽ đủ sức răn đe để ngăn chặn vi phạm bản quyền.

Miền an nhiên giữa đại ngàn Tây Nguyên

Miền an nhiên giữa đại ngàn Tây Nguyên

Giữa những triền đồi lộng gió của vùng đất Đơn Dương, nơi mây trắng lững lờ trôi qua những cánh rừng thông xanh thẳm, Samten Hills Dalat hiện lên là một miền an yên giữa đại ngàn Tây Nguyên. Không ồn ào, không xô bồ như nhiều điểm du lịch khác của xứ lạnh, nơi đây mang đến cho du khách cảm giác như đang bước vào một thế giới khác, tĩnh tại, linh thiêng và đầy chất thơ.

Khu trải nghiệm Lumora Hải Phòng: Giữ lại tuổi thơ giữa những khoảng xanh

Khu trải nghiệm Lumora Hải Phòng: Giữ lại tuổi thơ giữa những khoảng xanh

Giữa nhịp sống đô thị ngày càng chật chội và sự phụ thuộc ngày một lớn vào thiết bị điện tử, nhiều gia đình ở Hải Phòng đang tìm đến những không gian trải nghiệm xanh để con trẻ được vận động, khám phá thiên nhiên. Ở Lumora, những đứa trẻ lội bùn bắt cá, tự tay hái rau, chạy chân trần trên cỏ, người lớn tìm lại cảm giác thư thái sau guồng quay công việc.

OCB30 “tăng nhiệt” với loạt đặc quyền mùa sinh nhật

OCB30 “tăng nhiệt” với loạt đặc quyền mùa sinh nhật

Bước vào giai đoạn sôi động nhất, chiến dịch mừng sinh nhật tuổi 30 của ngân hàng Phương Đông (OCB30) đang dần tăng nhiệt với hàng loạt đặc quyền được triển khai đồng bộ trên nền tảng trực tuyến, quầy giao dịch toàn quốc cùng nhiều điểm chạm ấn tượng khác.

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Là công trình đặc trưng của văn hóa Chăm Pa có nhiều giá trị khoa học, lịch sử, kiến trúc, di tích tháp đôi Liễu Cốc (ở làng Liễu Cốc Thượng, phường Kim Trà, TP Huế) hơn 1.000 năm tuổi đã được các cơ quan chức năng tổ chức khai quật khảo cổ học 2 đợt. Tuy nhiên đến nay, di tích kiến trúc - nghệ thuật cấp quốc gia này đang trong tình trạng xuống cấp, chưa được tu bổ, bảo tồn để phát huy giá trị di tích.

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Cách đây hơn nửa thế kỷ, giữa những ngày đánh Mỹ sôi sục, một bài thơ đặc biệt đã ra đời trong lửa đạn tại Khu 4 năm 1969. Tác giả của những dòng thơ ấy không ai khác chính là bác sĩ trẻ 23 tuổi, sau này trở thành Phó giáo sư, Viện sĩ Tôn Thất Bách lừng danh.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Ký ức thời hoa lửa

Ký ức thời hoa lửa

Tháng tư về, như bao người lính năm xưa, Thiếu tướng Nguyễn Văn Phê, nguyên Chỉ huy trưởng Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh Bình Dương (cũ) lại bồi hồi nhớ những năm tháng xông pha trận mạc, về từng trận đánh làm nức lòng quân dân miền Đông Nam bộ, cho đến khoảnh khắc chứng kiến Sài Gòn giải phóng. Ở tuổi 89, trong lòng của vị tướng già vẫn còn nguyên hương vị của ngày đại thắng mùa xuân, thống nhất đất nước.