Hồ sơ vừa giải mật của NSA:

Nhà khoa học nguyên tử hàng đầu của Mỹ tình nguyện làm việc cho Liên Xô

Nhà vật lý hạt nhân cự phách Theodore Alvin Hall (1925-1999) bỗng trở thành trung tâm chú ý của dư luận thế giới, khi Cục An ninh Quốc gia Mỹ (NSA) giải mật tập tài liệu liên quan đến chiến dịch “Venona”, nhằm bóc trần mạng lưới cung cấp các bí mật về vũ khí nguyên tử cho người Xôviết trong những năm 40 và 50 thế kỷ trước.

Tập tài liệu cho thấy, vào đầu năm 1944, nhóm nhân viên tình báo đối ngoại trực thuộc Ủy ban An ninh Nhà nước Liên Xô (KGB) hoạt động tại New York đã chiêu mộ được nhà vật lý nguyên tử danh tiếng T. Hall, khiến ông đồng ý cộng tác với họ dưới bí danh "Mlad".

Khi Thế chiến II sắp kết thúc thì Theodore Alvin Hall cũng vừa tốt nghiệp Đại Học Harvard. Với tấm bằng cử nhân vật lý đặc biệt xuất sắc, nhà khoa học trẻ tuổi được "đặc cách" vào làm việc trong nhóm của vị giáo sư vật lý nguyên tử hàng đầu thế giới Robert Oppenheimer (1904-1967), nhận công tác tại Phòng Thí nghiệm quốc gia Los Alamos ở tiểu bang New Mexico - "cái nôi" của các chương trình vũ khí tuyệt mật của Lầu Năm Góc.

Chính tại đây, trong khuôn khổ đề án khoa học quân sự mang mật danh "Manhattan", dưới sự chỉ đạo của R. Oppenheimer, trái bom nguyên tử đầu tiên trên thế giới đã ra đời. Qua nhân viên nội gián Mlad, tình báo Xôviết đã nhận được một lượng lớn những thông tin kỹ thuật quý giá, mà theo đánh giá của các chuyên gia Mỹ, đã giúp Điện Kremlin chế ra được trái bom hạch tâm đầu tiên sớm hơn 2 năm so với dự định.

Thông tin đầu tiên được T. Hall chuyển cho các điệp viên KGB là vào dịp Noel năm 1944. Chỉ trong quý I của năm kế tiếp, Mlad đã cung cấp cho tình báo Xôviết trọn vẹn bản danh sách các trung tâm nghiên cứu, cũng như tên tuổi các nhà khoa học trực tiếp tham gia đề án "Manhattan". Song song là các tài liệu mang tính tổng hợp và chi tiết về công cuộc chế tạo và chuẩn bị thử nghiệm vũ khí nguyên tử của Washington.

Những tin tức và tài liệu do T. Hall cung cấp đã được Viện sĩ Igor Kurchatov, vị chuyên gia hàng đầu về nguyên tử năng của Nhà nước Xôviết cho là "cực kỳ vô giá".

T.A.Hall lúc mới được KGB tuyển mộ và S. Sax - đồng nghiệp cùng chí hướng với Hall.
T.A.Hall lúc mới được KGB tuyển mộ và S. Sax - đồng nghiệp cùng chí hướng với Hall.

Người liên lạc đầu tiên của Hall chuyên giúp ông chuyển tin tức từ Los Alamos đến New York là Saville Sax. Saville là bạn đồng học và sống cùng một phòng với Theodore hồi còn học ở Harvard. Vào thời điểm đó, đôi bạn bắt đầu say mê các tư tưởng tả khuynh tiến bộ. Riêng S. Sax đã đệ đơn gia nhập Liên đoàn Thanh niên Cộng sản Mỹ - "cánh tay phải" của Đảng Cộng sản Mỹ (CPUSA). Để trao đổi thư tín và giao ước các cuộc hẹn gặp, cặp bạn đồng môn thông minh đã tự nghĩ ra bộ mật mã riêng, với "mã khóa" là những vần thơ trong tập "Lá cỏ" của nhà thơ Mỹ bất hủ Walt Whitman.

Ngoài Hall và Sax ra, tham gia đường dây cung cấp thông tin tuyệt mật này còn có một số công dân Mỹ cộng tác với đặc vụ Liên Xô, tiêu biểu là nữ giao liên Lona Koen chuyên với việc chuyển giao các bản vẽ kỹ thuật qua những cuộn vi phim được giấu một cách tinh vi.

Mọi sự đều được giải đáp đầy đủ qua đầu sách có tựa đề "Bom nguyên tử - câu chuyện bí ẩn về những điệp vụ nội gián tại Hoa Kỳ", do ký giả người Mỹ nổi tiếng Joseph Albright chấp bút. Trong đó nhà khoa học T. Hall thừa nhận là có tiếp xúc với nhân viên KGB vào năm 1944. Gặp gỡ một cách có chủ ý nhằm "ngăn chặn tình trạng độc quyền của Washington về vũ khí nguyên tử". Đồng thời Hall cũng khảng khái cho biết, rằng mình "không chịu ảnh hưởng của một thế lực nào hết và chưa bao giờ bị bất cứ ai tuyển mộ".

T. Hall còn nói rõ thêm: "Một số người quy chụp tôi là kẻ phản bội, cho dù hồi đó Moskva không phải là kẻ thù mà là đồng minh của Hoa Kỳ. Người Xôviết đã chiến đấu gan dạ với bè lũ phát xít, họ đã hy sinh biết bao xương máu để cứu các đồng minh phương Tây trong Thế chiến II".

Rồi ông thêm: "Thậm chí, có người cho rằng tôi đã góp phần làm thay đổi tiến trình lịch sử. Tuy nhiên, nếu cái "tiến trình lịch sử" đầy chết chóc ấy không khác đi, thì trong nửa thế kỷ qua chắc chắn đã bùng nổ cuộc chiến hạch tâm tiêu diệt nhân loại trên trái đất này.

Những lời trên đã phần nào giải thích lý do vì sao mà vào năm 1949, khi Liên Xô thử  nghiệm thành công trái bom nguyên tử đầu tiên, nhà khoa học tiến bộ T. Hall cho rằng mình đã làm đủ để "duy trì mối cân bằng hạt nhân trên hành tinh", và ông quyết định rút khỏi "cuộc chơi". T. Hall âm thầm giã từ đất Mỹ vào đầu năm 1962. Quãng đời còn lại ông sống ở Anh trong vai trò giáo sư hướng dẫn thực hành tại phòng thí nghiệm của Trường đại học Cambridge danh tiếng.

Cuốn sách của J. Albirght đã hé mở bức màn bí mật nhiều năm nay vẫn bao trùm tên tuổi của Theodore Alvin Hall, nhưng đồng thời cũng làm nảy sinh những thách đố mới trong lịch sử hoạt động gián điệp nguyên tử quốc tế. Chẳng hạn như qua đó người ta được biết vào năm 1948, dưới sự trợ giúp của cá nhân Theodore - Mlad, KGB đã chiêu mộ thêm 2 nhà vật lý hạt nhân mang quốc tịch Mỹ nữa cùng các bí danh "Anta" và "Aden". Nhưng cho tới nay sau hơn 6 thập niên, FBI vẫn bó tay chịu không thể lần ra được danh tính thật của 2 điệp viên khoa học kỳ cựu này

Trần Hồng (theo Tuyệt mật)

Các tin khác

Những sai lầm tình báo tai hại trong chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran

Những sai lầm tình báo tai hại trong chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran

Cuộc đối đầu quân sự giữa liên minh Mỹ - Israel và Iran đang là tâm điểm thu hút sự chú ý của dư luận quốc tế; song những diễn biến thực sự lại luôn bị che phủ bởi bức màn bí mật. Để làm sáng tỏ những góc khuất trong cuộc chiến tranh tình báo âm thầm tại khu vực đầy biến động này, phóng viên tờ “Argumenty Nedeli” (Luận cứ trong tuần của Nga) đã có cuộc trao đổi với chuyên gia về Trung Đông, Trung tá tình báo Nga Aleksandr Voronin.

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX

Hoạt động tình báo luôn là động lực thúc đẩy sự đổi mới và các phát minh mang tính đột phá. Trong những năm 1960-1970, các cơ quan tình báo trên thế giới đã tạo ra một khối lượng công nghệ khổng lồ phục vụ cho Chiến tranh Lạnh. Nhiều công nghệ gián điệp được phát triển và sử dụng trong thế kỷ XX hiện vẫn được giữ bí mật. Nhưng ngay cả những gì đã biết cũng đủ khiến người ta phải ngạc nhiên.

Ông Trump và những lần bị mưu sát hụt

Ông Trump và những lần bị mưu sát hụt

Vụ nổ súng tại bữa tiệc tối dành cho các phóng viên Nhà Trắng chỉ là một trong chuỗi các sự kiện an ninh có liên quan đến Tổng thống Trump kể từ năm 2024.

Thu thập dữ liệu quân sự dưới vỏ bọc dân sự

Thu thập dữ liệu quân sự dưới vỏ bọc dân sự

Không cần tiếp cận trực diện, mạng lưới thu thập thông tin có thể khởi nguồn từ những tương tác dân sự tưởng chừng vô hại. Vụ việc tại Philippines cho thấy phương thức hoạt động ngày càng tinh vi, khó nhận diện trong môi trường an ninh phức tạp.

Song trùng bế tắc đàm phán và eo biển Hormuz

Song trùng bế tắc đàm phán và eo biển Hormuz

Mỹ và Iran đang “đấu phong tỏa” giữa lúc bế tắc trong đàm phán tiếp tục kéo dài - theo đó Mỹ ra sức phong tỏa các cảng biển Iran để buộc nước này xuống thang trong đàm phán, còn Iran cáo buộc Mỹ vi phạm thỏa thuận ngừng bắn 14 ngày và tuyên bố tiếp tục đóng eo biển Hormuz.

Chiến dịch “Susannah” và những hệ lụy trong lịch sử tình báo Israel

Chiến dịch “Susannah” và những hệ lụy trong lịch sử tình báo Israel

Chiến dịch phá hoại do cơ quan tình báo quân đội Israel (Aman) tổ chức vào tháng 7/1954 đã thất bại thảm hại. Được xây dựng trên những toan tính thực dụng và chiến thuật phi đạo đức mang tên “hành động dưới màu cờ giả”, chiến dịch này cuối cùng trở nên phản tác dụng đối với chính những kẻ chủ mưu, đồng thời để lại nhiều tranh cãi lớn trong lịch sử ngành tình báo thế giới.

Gã phù thủy truyền thông và cú lừa thế kỷ

Gã phù thủy truyền thông và cú lừa thế kỷ

Cuối thế kỷ XIX, trong suốt hơn 10 năm, nước Pháp tin rằng, Hội Tam Điểm là một tổ chức thờ quỷ với những bí mật đen tối đang bị phanh phui. Nhưng đến năm 1897, người dựng nên toàn bộ câu chuyện ấy công khai thú nhận: từ nhân chứng, tài liệu đến các nghi lễ gây rúng động, tất cả đều là giả. Cú lừa của Léo Taxil vì thế không chỉ là một scandal thế kỷ, mà còn là một minh chứng cho thấy niềm tin xã hội có thể bị dẫn dắt như thế nào.

Bão giá lương thực đẩy thế giới vào nạn đói thảm họa

Bão giá lương thực đẩy thế giới vào nạn đói thảm họa

Nguy cơ một cuộc khủng hoảng lương thực mới đang bùng nổ khi chỉ số giá lương thực toàn cầu quay đầu tăng tháng thứ hai liên tiếp. Trong bối cảnh xung đột Trung Đông bóp nghẹt nguồn cung phân bón và một “siêu El Nino” được dự báo sẽ tàn phá các vựa lúa lớn nhất hành tinh thời gian tới, liệu chúng ta có thể làm gì để ngăn lại một thảm họa?

Donald Nichols - điệp viên cừ khôi vùng Viễn Đông

Donald Nichols - điệp viên cừ khôi vùng Viễn Đông

Đầu tháng 10/2017, tại Âu Mỹ người ta đồng loạt phát hành ấn phẩm "King of Spies: The Dark Reign of America’s Spymaster in Korea" (tạm dịch: Vua gián điệp: Thời kỳ suy tàn của trùm tình báo Mỹ tại Triều Tiên) của nhà văn Blaine Harden. Sách mô tả Donald Nichols là “điệp viên giỏi nhất vùng Viễn Đông” hay chiến binh “cuộc chiến một người”.

Báo cáo tình báo Mỹ năm 2026 từ góc nhìn của một đại tá Nga

Báo cáo tình báo Mỹ năm 2026 từ góc nhìn của một đại tá Nga

Tháng 3 năm nay, tại phiên điều trần trước Ủy ban Tình báo Thượng viện Mỹ, Giám đốc Tình báo Quốc gia Tulsi Gabbard đã trình bày báo cáo “Đánh giá mối đe dọa thường niên” của cộng đồng tình báo nước này. Sau đây, chúng tôi xin trân trọng giới thiệu một số phân tích và nhận định của Đại tá tình báo Igor Orlov, người từng phục vụ trong hàng ngũ KGB, về các nội dung trọng tâm của bản báo cáo này.

New START sụp đổ: Mỹ - Nga trước ngưỡng cửa chạy đua hạt nhân

New START sụp đổ: Mỹ - Nga trước ngưỡng cửa chạy đua hạt nhân

Đầu tháng 2/2026, Hiệp ước về cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược giữa Mỹ và Nga (Hiệp ước New START) đã chính thức hết hạn mà không có thỏa thuận mới nào được ký kết. New START là trở ngại cuối cùng đối với một cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân tiềm tàng giữa Moscow và Washington. Tuy nhiên, theo chuyên gia về chính sách hạt nhân Nicole Grajewski, Nga hiện không đủ nguồn lực để sản xuất hàng loạt các loại vũ khí chiến lược mới.

Giải mật điệp viên nhị trùng qua hồi ký của Martha Peterson

Giải mật điệp viên nhị trùng qua hồi ký của Martha Peterson

Tạp chí trực tuyến Kho lưu trữ lịch sử tình báo (EHA) của Nga vừa cập nhật vụ án được CIA giải mật theo Đạo luật tiết lộ thông tin, có liên quan đến nữ điệp viên CIA Martha Peterson bị bắt quả tang cùng với điệp viên hai mang của KGB.

“Cyber warfare” và quy luật mới của chiến tranh hiện đại

“Cyber warfare” và quy luật mới của chiến tranh hiện đại

Khi chiến trường thực địa bị chi phối bởi hỏa lực và không kích, một dạng xung đột khác cũng đã hình thành trong không gian số. Cuộc chiến Cyber warfare (chiến tranh mạng) đã chính thức khai hỏa, đang biến những cơ sở hạ tầng trọng yếu tại Mỹ, Israel và Iran thành những mục tiêu bị tấn công không ngừng nghỉ .

An ninh mạng: Hiểm họa kinh doanh toàn cầu

An ninh mạng: Hiểm họa kinh doanh toàn cầu

Trong bối cảnh các nền kinh tế ngày càng phụ thuộc vào hạ tầng số, báo cáo rủi ro thường niên của hãng bảo hiểm Allianz công bố đầu năm 2026 một lần nữa khẳng định nguy cơ đến từ môi trường mạng. Giờ đây, các sự cố an ninh mạng không chỉ là câu chuyện kỹ thuật mà đã trở thành vấn đề sống còn của nền kinh tế toàn cầu, đặt ra áp lực chưa từng có lên các lực lượng bảo vệ không gian mạng.

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập và cái giá của sự thống nhất

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập và cái giá của sự thống nhất

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập (LAS) được thành lập ngày 22/3/1945 tại Cairo. Dựa trên Nghị định thư Alexandria năm 1944, LAS tuyên bố mục tiêu cốt lõi là thắt chặt quan hệ, phối hợp chính sách, bảo vệ độc lập và chủ quyền của các nước Ả Rập. Ý tưởng về chủ nghĩa Liên Ả Rập là một phản ứng hợp lý đối với việc giải phóng thuộc địa, nhưng hiệp ước của LAS đã đưa ra một quy tắc về sau trở thành hạn chế chính của nó.

Điệp viên “Romeo”:Vũ khí bí mật của các cơ quan tình báo

Điệp viên “Romeo”:Vũ khí bí mật của các cơ quan tình báo

Để thu thập được nhiều thông tin quan trọng, các cơ quan tình báo KGB và Stasi đã thành lập mạng lưới điệp viên "Casanova" (điệp viên “Romeo”). Họ là những người có sức hút đặc biệt và được huấn luyện bài bản các thủ thuật nghiệp vụ. Ở CHDC Đức, kế hoạch đào tạo này mang mật danh “Romeo”; còn ở Liên Xô, các học viên của Trường Kỹ thuật tình báo Lenin được trang bị những phương thức quyến rũ để biến tình yêu thành vũ khí lợi hại.