Cộng hòa Armenia đã chính thức tuyên bố tình trạng chiến tranh với Cộng hòa Azerbaijan, khơi gợi dư âm cuộc chiến Nagorno-Karabakh gần 1/4 thế kỷ trước. Vậy nguyên nhân nào khiến 2 quốc gia láng giềng lại lâm vào tình trạng căng thẳng mới?
Trở lại "vụ Safarov" xảy ra tại Budapest (Hungary) từng gây chấn động Armenia 8 năm trước, khi viên trung úy 27 tuổi người Azerbaijan Ramil Safarov đã sát hại bạn đồng khóa Gurgen Margaryan, 26 tuổi, người Armenia trong ký túc xá Học viện Quân sự Hungary. Họ cùng tới Budapest theo học khóa tiếng Anh kéo dài 3 tháng, trong khuôn khổ chương trình "Quan hệ đối tác vì hòa bình" của Liên minh Quân sự Bắc Đại Tây Dương (NATO).
Vào lúc 5h sáng ngày 19/2/2004, Ramil đã lẻn vào phòng của Trung úy Gurgen lúc anh này đang ngủ, dùng rìu chẻ củi chém 16 nhát vào đầu khiến nạn nhân tử vong tại chỗ. Thoạt tiên luật sư biện hộ cho R. Safarov khẳng định trước tòa, rằng G. Margaryan đã tự mình "chuốc họa vào thân" do đã xúc phạm tới quốc kỳ và quân đội Azerbaijan. Nhưng giới điều tra chẳng thể tìm đâu ra bằng chứng cho sự suy diễn vô lối này.
Đúng ra mọi chuyện xoay quanh cuộc chiến Nagorno-Karabakh, vùng đất thuộc Azerbaijan với đa phần dân cư là người gốc Armenia đòi ly khai đã kết thúc bằng thỏa hiệp hòa bình trong năm 1994, để lại hệ quả hơn 30.000 người thiệt mạng. Nguồn tin từ Yerevan tường trình cụ thể lời khai của R. Safarov trong quá trình xử án như sau: "Hôm 25/8/1993, quân Armenia tràn vào quê tôi, lại trùng vào ngày sinh nhật của tôi. Bản thân tôi đã mất phần lớn bà con họ hàng và người thân. Lòng tôi luôn day dứt, rằng mình chưa giết được một tên Armenia nào để trả mối thù này.
Rồi quân đội cử tôi tham dự khóa học của NATO, tôi chợt phát hiện ra có 2 người Armenia cùng theo học. Một lần nữa mối thù trong tôi lại trỗi dậy, khi đi ngang qua tôi, họ nói với nhau bằng tiếng Armenia rồi phá lên cười vào mặt tôi. Thời điểm này chính là lúc tôi quyết định phải giết họ". Rồi hung thủ ra tay sát hại nạn nhân, do những người đồng học kịp thức giấc ùa lại ngăn chặn, nên Trung úy Hayk Makuchyan đồng hương của G. Margaryan ở phòng bên cạnh đã thoát khỏi "lưỡi hái tử thần" từ R. Safarov giáng xuống. Gần 2 năm sau, một phiên tòa mở tại Budapest đã kết án Ramil Safarov 30 năm tù giam truất quyền ân giảm.
Đến ngày 31/8 vừa qua, chiểu theo Công ước Strasbourg về chuyển giao người bị kết án phạt tù, phía Hungary đã cho dẫn độ R. Safarov về Azerbaijan đáp ứng yêu cầu từ Baku. Nhưng thay vì tống can phạm vào tù chấp hành án với những năm tù còn lại, R. Safarov được nghênh đón như một người hùng. Tổng thống Azerbaijan Ilham Alyev đã thân chinh mở tiệc khoản đãi R. Safarov, sau khi ban hành sắc lệnh ân xá cho đương sự. Ngoài ra, R. Safarov còn được thăng vọt từ trung úy lên thiếu tá, được truy lĩnh 8 năm lương kể từ ngày bị quân cảnh Budapest bắt giữ.
R. Safarov trong khoảnh khắc trở về Azerbaijan.
Dân biểu Mubariz Gurbanguly trong ban lãnh đạo đảng Yeni Azerbaijan đương quyền, đã lên tiếng ca ngợi việc tha bổng Safarov như là "sự kết hợp logic giữa chủ nghĩa yêu nước với tinh thần dân tộc". Còn đảng Dân chủ Xã hội theo đường lối dân tộc chủ nghĩa đề nghị phong cho R. Safarov danh hiệu Anh hùng Azerbaijan. Cuối năm 2005, chính đảng này đã bình chọn R. Safarov đang nằm ấp ở nước ngoài làm "nhân vật của năm". Riêng bà Elmira Suleymanye đương kim Tổng Thanh tra Nhà nước Azerbaijan từng quả quyết, rằng "hiện thân R. Safarov xứng là tấm gương về lòng yêu nước để giới trẻ noi theo"(!).
Sau khi hay tin R. Safarov đã yên ổn về lại Azerbaijan, phía Armenia liền đơn phương cắt đứt quan hệ ngoại giao với Hungary, một việc chưa từng có giữa một nước thuộc Liên Xô (cũ) với một quốc gia thành viên NATO. Trong phiên họp đặc biệt của Hội đồng An ninh quốc gia được triệu tập bất thường, ngoài việc quy kết Budapest đã nuốt lời hứa không dẫn độ Safarov về Azerbaijan, Tổng thống Armenia Serzh Sargsyan đã chính thức tuyên chiến với Baku bằng những lời lẽ hùng hồn: "Chúng ta không muốn chiến tranh, nhưng một khi cần chúng ta sẽ chiến đấu và sẽ giành chiến thắng. Phía Azerbaijan cần biết rằng họ đã được cảnh báo".
Kế đến, Bộ trưởng Quốc phòng Seyran Oganyan đã ra nhật lệnh, đặt quân đội Armenia trong tình trạng báo động sẵn sàng chiến đấu. Nhân cơ hội này, các đảng phái đối lập ở Yerevan lại lớn tiếng đòi xét lại thỏa thuận đã ký với Azerbaijan năm 1994, ngõ hầu công nhận nền độc lập cho vùng tự trị Nagorno-Karabakh hòng "tách khỏi sự cai quản của Baku" và sáp nhập vào Armenia.
Về phần mình Budapest cũng kịch liệt phê phán sự tráo trở từ phía Azerbaijan, coi đó là "hành động không thể chấp nhận được, đi ngược lại với những thỏa thuận giữa 2 nước và vi phạm luật pháp quốc tế", như tuyên bố của Bộ Ngoại giao Cộng hòa Hungary nhân sự kiện tù nhân R. Safarov được tha bổng. Một chính khách Armenia cao cấp thân cận với Tổng thống S. Sargsyan lên tiếng nhận định, bởi Yerevan thừa biết động cơ cho dẫn độ Safarov nhằm mục đích kinh tế thuần túy.
Cụ thể trong chuyến công du Azerbaijan của Thủ tướng Hungary Viktor Orban tháng 6 vừa qua, Baku cam kết sẽ mua từ 2-3 tỉ euro trái phiếu Chính phủ Hungary giúp quốc gia này giảm bớt gánh nặng nợ nần. Hệ quả là một loạt cơ quan đại diện ngoại giao của Hungary tại nhiều thủ đô trên thế giới đã vấp phải làn sóng biểu tình phản đối từ những người gốc Armenia
Cuộc đối đầu quân sự giữa liên minh Mỹ - Israel và Iran đang là tâm điểm thu hút sự chú ý của dư luận quốc tế; song những diễn biến thực sự lại luôn bị che phủ bởi bức màn bí mật. Để làm sáng tỏ những góc khuất trong cuộc chiến tranh tình báo âm thầm tại khu vực đầy biến động này, phóng viên tờ “Argumenty Nedeli” (Luận cứ trong tuần của Nga) đã có cuộc trao đổi với chuyên gia về Trung Đông, Trung tá tình báo Nga Aleksandr Voronin.
Dưới sức ép của dư luận, trung tuần tháng 2/2010, Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) đã giải mật hồ sơ Dự án Azorian theo quy định của Đạo luật Tự do Thông tin (FOIA).
Hoạt động tình báo luôn là động lực thúc đẩy sự đổi mới và các phát minh mang tính đột phá. Trong những năm 1960-1970, các cơ quan tình báo trên thế giới đã tạo ra một khối lượng công nghệ khổng lồ phục vụ cho Chiến tranh Lạnh. Nhiều công nghệ gián điệp được phát triển và sử dụng trong thế kỷ XX hiện vẫn được giữ bí mật. Nhưng ngay cả những gì đã biết cũng đủ khiến người ta phải ngạc nhiên.
Vụ nổ súng tại bữa tiệc tối dành cho các phóng viên Nhà Trắng chỉ là một trong chuỗi các sự kiện an ninh có liên quan đến Tổng thống Trump kể từ năm 2024.
Không cần tiếp cận trực diện, mạng lưới thu thập thông tin có thể khởi nguồn từ những tương tác dân sự tưởng chừng vô hại. Vụ việc tại Philippines cho thấy phương thức hoạt động ngày càng tinh vi, khó nhận diện trong môi trường an ninh phức tạp.
Mỹ và Iran đang “đấu phong tỏa” giữa lúc bế tắc trong đàm phán tiếp tục kéo dài - theo đó Mỹ ra sức phong tỏa các cảng biển Iran để buộc nước này xuống thang trong đàm phán, còn Iran cáo buộc Mỹ vi phạm thỏa thuận ngừng bắn 14 ngày và tuyên bố tiếp tục đóng eo biển Hormuz.
Chiến dịch phá hoại do cơ quan tình báo quân đội Israel (Aman) tổ chức vào tháng 7/1954 đã thất bại thảm hại. Được xây dựng trên những toan tính thực dụng và chiến thuật phi đạo đức mang tên “hành động dưới màu cờ giả”, chiến dịch này cuối cùng trở nên phản tác dụng đối với chính những kẻ chủ mưu, đồng thời để lại nhiều tranh cãi lớn trong lịch sử ngành tình báo thế giới.
Vi khuẩn không chỉ có thể phân loại giữa các kim loại mà con người mong muốn và không mong muốn, mà còn cung cấp cho chúng ta các công cụ để làm điều đó miễn phí.
Nội dung một cuộc họp cấp cao thuộc Hội đồng An ninh Quốc gia Anh bị lộ đã đặt ra lo ngại về độ an toàn của quy trình bảo mật, đồng thời cho thấy nguy cơ rò rỉ từ nội bộ trong hệ thống an ninh.
Cuối thế kỷ XIX, trong suốt hơn 10 năm, nước Pháp tin rằng, Hội Tam Điểm là một tổ chức thờ quỷ với những bí mật đen tối đang bị phanh phui. Nhưng đến năm 1897, người dựng nên toàn bộ câu chuyện ấy công khai thú nhận: từ nhân chứng, tài liệu đến các nghi lễ gây rúng động, tất cả đều là giả. Cú lừa của Léo Taxil vì thế không chỉ là một scandal thế kỷ, mà còn là một minh chứng cho thấy niềm tin xã hội có thể bị dẫn dắt như thế nào.
Nguy cơ một cuộc khủng hoảng lương thực mới đang bùng nổ khi chỉ số giá lương thực toàn cầu quay đầu tăng tháng thứ hai liên tiếp. Trong bối cảnh xung đột Trung Đông bóp nghẹt nguồn cung phân bón và một “siêu El Nino” được dự báo sẽ tàn phá các vựa lúa lớn nhất hành tinh thời gian tới, liệu chúng ta có thể làm gì để ngăn lại một thảm họa?
Đầu tháng 10/2017, tại Âu Mỹ người ta đồng loạt phát hành ấn phẩm "King of Spies: The Dark Reign of America’s Spymaster in Korea" (tạm dịch: Vua gián điệp: Thời kỳ suy tàn của trùm tình báo Mỹ tại Triều Tiên) của nhà văn Blaine Harden. Sách mô tả Donald Nichols là “điệp viên giỏi nhất vùng Viễn Đông” hay chiến binh “cuộc chiến một người”.
Cuộc tấn công nhằm vào trung tâm dữ liệu Amazon tại Trung Đông không chỉ là một sự cố công nghệ hay đòn trả đũa quân sự. Nó đánh dấu một bước ngoặt trong bản chất của chiến tranh hiện đại.
Tháng 3 năm nay, tại phiên điều trần trước Ủy ban Tình báo Thượng viện Mỹ, Giám đốc Tình báo Quốc gia Tulsi Gabbard đã trình bày báo cáo “Đánh giá mối đe dọa thường niên” của cộng đồng tình báo nước này. Sau đây, chúng tôi xin trân trọng giới thiệu một số phân tích và nhận định của Đại tá tình báo Igor Orlov, người từng phục vụ trong hàng ngũ KGB, về các nội dung trọng tâm của bản báo cáo này.
Đầu tháng 2/2026, Hiệp ước về cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược giữa Mỹ và Nga (Hiệp ước New START) đã chính thức hết hạn mà không có thỏa thuận mới nào được ký kết. New START là trở ngại cuối cùng đối với một cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân tiềm tàng giữa Moscow và Washington. Tuy nhiên, theo chuyên gia về chính sách hạt nhân Nicole Grajewski, Nga hiện không đủ nguồn lực để sản xuất hàng loạt các loại vũ khí chiến lược mới.
Tạp chí trực tuyến Kho lưu trữ lịch sử tình báo (EHA) của Nga vừa cập nhật vụ án được CIA giải mật theo Đạo luật tiết lộ thông tin, có liên quan đến nữ điệp viên CIA Martha Peterson bị bắt quả tang cùng với điệp viên hai mang của KGB.
Khi chiến trường thực địa bị chi phối bởi hỏa lực và không kích, một dạng xung đột khác cũng đã hình thành trong không gian số. Cuộc chiến Cyber warfare (chiến tranh mạng) đã chính thức khai hỏa, đang biến những cơ sở hạ tầng trọng yếu tại Mỹ, Israel và Iran thành những mục tiêu bị tấn công không ngừng nghỉ .
Trong bối cảnh các nền kinh tế ngày càng phụ thuộc vào hạ tầng số, báo cáo rủi ro thường niên của hãng bảo hiểm Allianz công bố đầu năm 2026 một lần nữa khẳng định nguy cơ đến từ môi trường mạng. Giờ đây, các sự cố an ninh mạng không chỉ là câu chuyện kỹ thuật mà đã trở thành vấn đề sống còn của nền kinh tế toàn cầu, đặt ra áp lực chưa từng có lên các lực lượng bảo vệ không gian mạng.
Liên đoàn các quốc gia Ả Rập (LAS) được thành lập ngày 22/3/1945 tại Cairo. Dựa trên Nghị định thư Alexandria năm 1944, LAS tuyên bố mục tiêu cốt lõi là thắt chặt quan hệ, phối hợp chính sách, bảo vệ độc lập và chủ quyền của các nước Ả Rập. Ý tưởng về chủ nghĩa Liên Ả Rập là một phản ứng hợp lý đối với việc giải phóng thuộc địa, nhưng hiệp ước của LAS đã đưa ra một quy tắc về sau trở thành hạn chế chính của nó.
Để thu thập được nhiều thông tin quan trọng, các cơ quan tình báo KGB và Stasi đã thành lập mạng lưới điệp viên "Casanova" (điệp viên “Romeo”). Họ là những người có sức hút đặc biệt và được huấn luyện bài bản các thủ thuật nghiệp vụ. Ở CHDC Đức, kế hoạch đào tạo này mang mật danh “Romeo”; còn ở Liên Xô, các học viên của Trường Kỹ thuật tình báo Lenin được trang bị những phương thức quyến rũ để biến tình yêu thành vũ khí lợi hại.
