Vốn là bạn đồng niên cùng khóa đào tạo phi công vũ trụ với Y. Gagarin nên ông luôn lưu tâm đến mọi hoạt động chuyên môn của người đồng ngũ. Đồng thời, trên cương vị là Phó giám đốc Trung tâm đào tạo phi hành gia mang tên Y. Gagarin ở thành phố Ngôi sao, Thiếu tướng A. Leonov có đủ tư liệu minh chứng về cái chết của nhà du hành vũ trụ đầu tiên trên thế giới.
Trong cuộc trả lời phỏng vấn mới đây với Hãng tin Nga RIA Novosti, Thiếu tướng A. Leonov đã cho biết nguyên do khiến Y. Gagarin và huấn luyện viên Vladimir Seriugin thiệt mạng trên chuyến bay định mệnh ngày 27/3/1968. Nguyên nhân chính là sự xuất hiện đường đột của một chiếc máy bay tiêm kích Su-15, đã bay quá gần chiếc phản lực cơ MiG-15 của Gagarin.
Chiếc Su-15 diễn tập này cất cánh từ sân bay quân sự Zhukovsky gần đó, cùng lệnh trình không xâm phạm không phận ưu tiên ở cao độ 450m dành cho phi cơ có Gagarin và Seriugin đang thử nghiệm chiến thuật mới. Chẳng hiểu sao nó lại xuất hiện đột ngột sát Gagarin tuy với độ cao chênh lệch không đáng kể, một khoảng cách cực kỳ nguy hiểm đối với các phương tiện bay có tốc độ phản lực 750km/hnếu như không muốn "đối đầu" gây thảm họa.
Do thời tiết ngày hôm ấy có mây vần vũ, tầm nhìn bị hạn chế nên Gagarin không phát hiện ra chiếc Su-15 đang bay trực diện từ đằng xa. Khi phát hiện ra, Y. Gagarin phải bẻ lái ngoặt gấp, kết cục cú ngoặt bất ngờ đã khiến chiếc MiG -15 đâm thẳng xuống mặt đất. Thời điểm định mệnh diễn ra trong tích tắc, buộc cả 2 phi công dày dạn kinh nghiệm không kịp bung dù.
"Tôi đã nói chuyện với các nhân chứng, những người mục kích tận mắt chiếc MiG-15 chở Y. Gagarin và V. Seriugin lao xuống theo hình xoắn ốc, nghĩa là vừa quay vừa lật chứng tỏ kiểu bẻ lái "lạng lách" như trên đường cao tốc của các tay lái lụa", A. Leonov cho biết thêm.
Trong cuộc phỏng vấn A.Leonov cũng cho rằng, lời khẳng định của ông trùng khớp với kết luận điều tra của Ủy ban Quân sự đặc biệt, được lưu giữ trong những phong bì niêm phong dán kín chỉ dành cho lãnh đạo cấp cao nhất, chưa được giải mật cho đến thời điểm hiện nay.
"Nhưng điều đáng buồn ở đây là các thành viên ủy ban điều tra lúc ấy lại cố ý nói khác đi, nhằm che đậy lỗi sơ suất vi phạm chế độ bay vốn là quân lệnh nghiêm ngặt - tướng A. Leonov giãi bày - Bản thân tôi lại muốn gia đình Gagarin biết rõ sự thật nhưng chưa được phép. Người thân của anh buộc phải chấp nhận theo lý do được chính thức đưa ra, rằng do tránh chướng ngại vật bất khả kháng là bóng thám không nên Gagarin đã hy sinh…".
Khi được hỏi vậy danh tính viên phi công điều khiển chiếc Su-15 "tai ương" ấy là ai? Còn sống hay chết? Thiếu tướng A. Leonov liền bộc bạch: "Người ấy vẫn còn sống và nay đã trở thành một ông già ốm yếu ngoài 80 tuổi, nhưng công khai danh tính lúc này phỏng có ích gì? Vả lại cấp trên chỉ cho phép tôi hé mở nguyên nhân đích thực khiến Y. Gagarin tử nạn, với điều kiện không được tiết lộ tên tuổi người đã gián tiếp gây ra cái chết của anh và tôi đã chấp thuận".
Năm 2011, Bộ Quốc phòng Nga đã cho giải mật 247 tài liệu liên quan đến các chuyến bay đầu tiên lên không gian, bao gồm cả các kết luận xác định sự việc Yuri Gagarin bị rơi cùng chiếc MiG-15. Theo đó nguyên nhân của vụ tai nạn là do Gagarin cố tình lái máy bay chệch đi hướng khác, để tránh va chạm với một khinh khí cầu thăm dò thời tiết. Đó là lý do được công bố chính thức về cái chết của Y. Gagarin, với nhiều phỏng đoán khác nhau âm ỉ tồn tại suốt gần nửa thế kỷ qua
