Nhóm nghiên cứu nữ đoạt giải Kovalevskaia:

Nghiên cứu thành công tế bào gốc điều trị tổn thương bề mặt nhãn cầu

Bỏng, chấn thương giác mạc là con đường dẫn tới mù lòa sớm nhất. Cả nước có hàng trăm nghìn người bị hỏng giác mạc đang chờ ghép trong khi nguồn hiến tạng còn rất hiếm hoi. Đúng lúc này, người bệnh đã tìm thấy ánh sáng bởi một công nghệ nghiên cứu mới ra đời. Đó là thành quả của gần 10 năm nỗ lực không mệt mỏi, của một tình yêu cháy bỏng với đam mê khoa học, của một tấm lòng lương y đau đáu với sự sinh tồn của người bệnh, các nhà khoa học của Bộ môn Mô - Phôi, Trường Đại học Y Hà Nội và Khoa Kết - Giác mạc của Bệnh viện Mắt Trung ương đã nghiên cứu thành công việc sử dụng công nghệ tế bào gốc để điều trị tổn thương bề mặt nhãn cầu.

Dịu dàng, đằm thắm, PGS.TS Nguyễn Thị Bình, nguyên Chủ nhiệm Bộ môn Mô – Phôi, Trường Đại học Y Hà Nội, Chủ nhiệm đề tài khoa học kể về quá trình nghiên cứu gần 10 năm đằng đẵng của mình và các đồng nghiệp bằng một chất giọng truyền cảm, ấm áp.

Điều khá ấn tượng với chúng tôi, đó là tập thể nghiên cứu gồm 16 thành viên là các PGS, TS, ThS, cử nhân, kỹ thuật viên thì có tới 13 là nữ.

Thành tựu của nhóm nghiên cứu đã mang lại ý nghĩa thực tiễn sâu sắc cho người bệnh, khiến chúng tôi, dù không phải người trong nghề nhưng cũng không giấu được niềm tự hào.

Thông thường, với bệnh nhân bị tổn thương ở giác mạc do chấn thương, bỏng, di truyền... ở cả 2 mắt thì các bác sĩ nhãn khoa sẽ ghép màng ối, nhưng đó chỉ là phương pháp tạm thời để chờ ghép giác mạc.

Ai cũng biết, để chờ ghép được giác mạc là cả một quá trình khó khăn và mòn mỏi, có người đã phải qua đời khi chưa được ghép giác mạc, rất nhiều trong số đó phải chịu cảnh mù lòa. Điều này làm cho các chị càng thêm quyết tâm phải tìm ra phương pháp điều trị mới.

Từ năm 2004, nhóm nghiên cứu đã lần mò và lên ý tưởng nuôi cấy thành công tấm biểu mô trên vỏ.

Thời kỳ này nhóm nghiên cứu gặp rất nhiều khó khăn do không có kinh phí. Các thành viên trong nhóm đã cùng nhau đóng góp tiền để phục vụ cho sự đam mê nghiên cứu khoa học.

Vạn sự khởi đầu nan của họ đã bắt đầu từ bộn bề trắc trở đó, và năm 2006 họ được phân công thực hiện hai đề tài: "Nghiên cứu nuôi cấy tế bào rìa giác mạc và ứng dụng trong điều trị một số tổn thương ở giác mạc" và "Nghiên cứu quy trình công nghệ tạo tấm biểu mô giác mạc người để điều trị tổn thương ở bề mặt giác mạc do bỏng".

Cả nhóm bắt tay ngay vào nghiên cứu phương pháp điều trị tổn thương bề mặt nhãn cầu bằng cách nuôi tạo các tấm biểu mô từ các nguồn tế bào khác nhau: nếu bệnh nhân bị tổn thương một bên mắt sẽ lấy tế bào gốc từ vùng rìa giác mạc bên mắt lành, nếu bệnh nhân bị tổn thương cả hai mắt sẽ lấy tế bào gốc từ biểu mô niêm mạc miệng.

Sau khi nuôi tạo thành công tấm biểu mô sẽ ghép tự thân vào giác mạc cho bệnh nhân. Ghép tự thân là phương pháp rất hiệu quả, bệnh nhân không phải dùng thuốc để chống thải loại.

Các nhà khoa học nữ đang nuôi cấy giác mạc từ tế bào gốc trong phòng thí nghiệm của Bộ môn Mô – Phôi, Trường Đại học Y Hà Nội.
Các nhà khoa học nữ đang nuôi cấy giác mạc từ tế bào gốc trong phòng thí nghiệm của Bộ môn Mô – Phôi, Trường Đại học Y Hà Nội.

PGS.TS Nguyễn Thị Bình chia sẻ: "Đây là phương pháp mới đang được áp dụng trên thế giới và vẫn đang tiếp tục nghiên cứu. Còn ở Việt Nam, phương pháp này hoàn toàn mới, chưa có đơn vị nào nghiên cứu và áp dụng. Các phương pháp hiện đang được sử dụng ở Việt Nam để điều trị tổn thương ở bề mặt nhãn cầu là ghép màng ối (chỉ mang tính tạm thời), ghép củng giác mạc tự thân (chỉ áp dụng cho bệnh nhân bị tổn thương ở một bên mắt và mảnh mô lấy để ghép phải có kích thước lớn nên sẽ ảnh hưởng tới mắt lành), ghép củng giác mạc dị thân (bệnh nhân phải uống thuốc chống loại thải mảnh ghép suốt đời và mảnh ghép hay bị loại thải)".

Như vậy, so với các phương pháp trước đó thì phương pháp của nhóm nghiên cứu đã tiến xa hơn hẳn về nhiều mặt. Nên khi được giao thực hiện hai đề tài, mặc dù nguồn kinh phí rất hạn hẹp, hơn nữa nhiều loại hóa chất, môi trường, vật liệu không thể có được ở Việt Nam, nhưng dưới sự chỉ đạo của PGS.TS Nguyễn Thị Bình, cả tập thể đã say mê nghiên cứu để khắc phục những khó khăn.

Sau 4 năm mầy mò với biết bao công sức, trí tuệ, có lúc tưởng chừng thất bại, thì năm 2007 lần đầu tiên nhóm đã nuôi tạo thành công tấm biểu mô từ nguồn tế bào gốc vùng rìa giác mạc của thỏ. Các tấm biểu mô này được ghép lại cho thỏ bị bỏng mắt đã cho kết quả tốt.

Và từ thành quả đó, nhóm tiếp tục nghiên cứu thành công trên người. Bệnh nhân được điều trị tổn thương giác mạc đầu tiên theo phương pháp này vào ngày 8/1/2008 và đã trở lại làm việc cho đến nay.

Trong 2 đề tài này, nhóm đã điều trị thử cho 5 bệnh nhân với tỉ lệ thành công 80%. Năm 2010, Bộ Khoa học và Công nghệ tiếp tục cấp kinh phí để nhóm nghiên cứu thực hiện đề tài độc lập cấp Nhà nước "Nghiên cứu quy trình sử dụng tế bào gốc để điều trị một số bệnh của bề mặt nhãn cầu".

Các chị tiếp tục hoàn thiện quy trình nuôi tạo và ghép tấm biểu mô nuôi cấy từ tế bào gốc vùng rìa giác mạc để điều trị cho những bệnh nhân bị tổn thương cả một và hai bên mắt với tỉ lệ thành công từ 70-80%.

Có lẽ, thành công nhất là họ đã nuôi tạo tấm biểu mô hoàn toàn mới so với các tác giả trên thế giới.

Trò chuyện với chúng tôi, PGS.TS Nguyễn Thị Bình cho biết, các chị đã tìm ra quy trình rẻ hơn nhiều so với chi phí ở nước ngoài, ước tính là 1/10, khoảng 10-15 triệu đồng cho cả ca điều trị (15 bệnh nhân mà nhóm nghiên cứu đã ghép và điều trị vừa qua là hoàn toàn miễn phí) - một tin rất vui với người bệnh.

Mừng vui hơn cả khi chúng tôi được chị chia sẻ, hiện tại tập thể đang nghiên cứu quy trình nuôi cấy tế bào gốc để điều trị bệnh Parkinson, bước đầu có kết quả tốt, mang lại niềm hy vọng cho bệnh nhân.

Phương pháp này là lấy tế bào phôi nuôi lên và biệt hóa thành tế bào tiết ra các chất kích thích thần kinh: "Trên thế giới đang nghiên cứu và cũng đã được sử dụng ở một số nước. Nếu dùng thuốc người bệnh Parkinson chỉ được 5-6 năm là sẽ kháng thuốc, dùng tế bào gốc thì sẽ có rất nhiều hy vọng”.

Âm thầm nhả tơ, những nhà khoa học nữ đã miệt mài trong suốt gần một thập kỷ để dệt lên cho đời một thành tựu mới trong y học, mang đến cho người bệnh biết bao hy vọng để có được đôi mắt sáng.

Nhân ngày Quốc tế Phụ nữ, chúng tôi xin chúc các chị luôn mạnh khỏe, tiếp tục cống hiến trí tuệ, tài năng, tâm huyết cho nền y học Việt Nam nước nhà.

Từ khi thành lập (1985) đến nay, Ủy ban giải thưởng Kovalevskaia của Việt Nam đã lựa chọn và trao giải thưởng Kovalevskaia cho 42 nhà khoa học nữ và 17 tập thể khoa học nữ xuất sắc của Việt Nam.

Trần Hằng

Các tin khác

Italia phạt Meta 805 triệu euro vì truy cập ảnh người dùng trái phép

Italia phạt Meta 805 triệu euro vì truy cập ảnh người dùng trái phép

Cơ quan bảo vệ dữ liệu Italia ngày 14/11 quyết định phạt tập đoàn Meta 805 triệu euro (khoảng 887 triệu USD) vì truy cập ảnh và video trên điện thoại của người dùng Facebook mà không có sự đồng ý cụ thể. Khoảng 20 triệu người dùng Android tại nước này được cho là bị ảnh hưởng.

Sập diện rộng, nhiều dịch vụ Microsoft tê liệt

Sập diện rộng, nhiều dịch vụ Microsoft tê liệt

Hàng loạt dịch vụ cốt lõi của Microsoft như Outlook, Teams và Copilot đã gặp sự cố gián đoạn nghiêm trọng kéo dài từ Mỹ sang khu vực châu Á - Thái Bình Dương trong ngày 13/11, khiến hoạt động của nhiều cơ quan chính phủ và tập đoàn lớn bị ảnh hưởng nặng nề.

Sở GD&ĐT TP Huế đề nghị Công an xử lý thông tin sai sự thật, xúc phạm giám đốc

Sở GD&ĐT TP Huế đề nghị Công an xử lý thông tin sai sự thật, xúc phạm giám đốc

Sở Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) TP Huế cho rằng, việc lan truyền các thông tin sai sự thật về Giám đốc Sở đã làm xúc phạm danh dự, uy tín của cá nhân của Giám đốc; ảnh hưởng đến hình ảnh, uy tín của ngành Giáo dục thành phố, gây hoang mang trong đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên, học sinh, phụ huynh và dư luận xã hội...

Cảnh giác SMS giả mạo ngân hàng, chiếm đoạt tài sản

Cảnh giác SMS giả mạo ngân hàng, chiếm đoạt tài sản

Tin nhắn SMS giả mạo thương hiệu ngân hàng (SMS Brandname) đang được kẻ gian lợi dụng để lừa đảo, chiếm đoạt tài sản. Nguy hiểm hơn, tin nhắn giả mạo xuất hiện ngay trong luồng hội thoại chứa các thông báo chính thức của ngân hàng, khiến người dùng khó phân biệt thật – giả, dễ sập bẫy nếu mất cảnh giác.

VKAISS 2026 kết nối toàn diện tiềm năng hợp tác bán dẫn giữa Việt Nam-Hàn Quốc

VKAISS 2026 kết nối toàn diện tiềm năng hợp tác bán dẫn giữa Việt Nam-Hàn Quốc

Ngày 12/11, tại Hà Nội, Hội nghị AI – Bán dẫn Việt Nam – Hàn Quốc lần thứ nhất (VKAISS 2026) quy tụ hơn 400 đại biểu, hơn 50 doanh nghiệp cùng các viện nghiên cứu, trường đại học hai nước. Hội nghị ghi nhận 8 biên bản ghi nhớ hợp tác (MOU) và gần 100 phiên kết nối kinh doanh, thúc đẩy hợp tác về AI, bán dẫn và đào tạo nhân lực.

Đột phá cải cách hành chính, đưa công nghệ về miền di sản

Đột phá cải cách hành chính, đưa công nghệ về miền di sản

Giữa vùng đất cội nguồn Hạ Hòa (Phú Thọ), nơi lưu giữ linh khí Đền Mẫu Âu Cơ, bộ máy chính quyền cơ sở xã Hiền Lương đang quyết liệt trong cải cách hành chính. Nhờ tích hợp mô hình Kiosk AI và chuyển đổi số toàn diện, chính quyền cấp xã không chỉ gỡ "nút thắt" về nhân lực mà còn đánh thức tiềm năng quản trị, đưa dịch vụ công đến gần hơn với người dân bằng tư duy thực tiễn và nhịp đập thời đại.

VNPT – Symphony hợp tác cung cấp dịch vụ truyền dẫn quốc tế, thúc đẩy thương mại hóa năng lực mạng

VNPT – Symphony hợp tác cung cấp dịch vụ truyền dẫn quốc tế, thúc đẩy thương mại hóa năng lực mạng

Ngày 9/11, tại trụ sở Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT), Tổng công ty Hạ tầng mạng (VNPT Net), đại diện VNPT, và Symphony Communication Public Company Limited (Thái Lan) đã chính thức ký kết các thỏa thuận hợp tác cung cấp hạ tầng kết nối quốc tế theo mô hình dịch vụ mạng toàn trình (Network as a Service).

Chủ động bảo vệ học sinh, sinh viên trước cạm bẫy trên không gian mạng

Chủ động bảo vệ học sinh, sinh viên trước cạm bẫy trên không gian mạng

Công an Đồng Nai đang đẩy mạnh phối hợp với ngành giáo dục và các địa phương tuyên truyền, trang bị kỹ năng nhận diện, phòng ngừa lừa đảo, dụ dỗ và xâm hại trên không gian mạng cho học sinh, sinh viên. Qua chiến dịch “Không một mình”, các em được hướng dẫn chủ động bảo vệ bản thân và tìm kiếm trợ giúp khi cần thiết.

Công an TP Huế tổ chức diễn tập ứng cứu sự cố an ninh mạng

Công an TP Huế tổ chức diễn tập ứng cứu sự cố an ninh mạng

Từ các tình huống cụ thể, các đội thi tham gia diễn tập sẽ phân tích nguy cơ, điểm yếu trong từng giai đoạn từ khi xây dựng hệ thống AI; triển khai các biện pháp kỹ thuật nhằm bảo đảm an ninh mạng, an ninh dữ liệu, báo cáo sự cố và đề xuất giải pháp khắc phục.

Meta áp dụng AI đoán tuổi để bảo vệ thanh thiếu niên

Meta áp dụng AI đoán tuổi để bảo vệ thanh thiếu niên

Bắt đầu từ tháng này, gã khổng lồ mạng xã hội Meta sẽ mở rộng quy mô toàn cầu cho công nghệ tự động ước tính độ tuổi. Động thái này được đưa ra sau hàng loạt thỏa thuận pháp lý trị giá hàng tỷ USD và những chỉ trích gay gắt về việc các nền tảng của hãng thất bại trong việc bảo vệ thanh thiếu niên khỏi những rủi ro trực tuyến.

AI Kiosk góp phần xây dựng chính quyền số thân thiện

AI Kiosk góp phần xây dựng chính quyền số thân thiện

Hiện diện tại 10 tỉnh, thành phố trên cả nước, mô hình AI Kiosk đang trở thành “trợ lý số” đắc lực, trực tiếp đồng hành tháo gỡ những “điểm nghẽn” thủ tục hành chính tại bộ phận Một cửa cấp cơ sở. Sau 6 tháng vận hành thực tế, giải pháp này đã khẳng định bước chuyển căn bản trong hiện đại hóa hành chính công.

Khởi động hành trình chinh phục học bổng “Điều kì diệu của Techcombank” trị giá 1 triệu USD

Khởi động hành trình chinh phục học bổng “Điều kì diệu của Techcombank” trị giá 1 triệu USD

AI Thực chiến 2026 chính thức lên sóng VTV2, mở màn cuộc tranh tài của 100 đội thi xuất sắc được tuyển chọn từ gần 1.000 hồ sơ trong nước và quốc tế. Chương trình dành học bổng trị giá 1 triệu USD cho đội vô địch, góp phần thúc đẩy phát triển nhân tài trí tuệ nhân tạo (AI) và nguồn nhân lực công nghệ chất lượng cao của Việt Nam.

FPT mở rộng hợp tác với Nhật Bản trong lĩnh vực UAV và kinh tế tầm thấp

FPT mở rộng hợp tác với Nhật Bản trong lĩnh vực UAV và kinh tế tầm thấp

Tại Diễn đàn công tư về hợp tác kinh tế và khoa học công nghệ Việt Nam – Nhật Bản diễn ra ngày 9/11 tại Tokyo, FPT đề xuất năm trụ cột đồng kiến tạo về AI, lượng tử, nhân lực và tài chính công nghệ, đồng thời trao biên bản ghi nhớ hợp tác với các đối tác Nhật Bản về thiết bị bay không người lái (UAV) và kinh tế tầm thấp. Tại triển lãm bên lề, tập đoàn đồng thời giới thiệu sản phẩm chip nguồn và UAV.

 Công an Khánh Hòa vận hành 3 Trụ liên lạc khẩn cấp trên đèo Khánh Lê

Công an Khánh Hòa vận hành 3 Trụ liên lạc khẩn cấp trên đèo Khánh Lê

Với mục tiêu hỗ trợ người dân và du khách trong lĩnh vực an ninh trật tự, an toàn giao thông, chữa cháy và cứu nạn - cứu hộ; nhóm tác giả gồm 3 cán bộ Phòng Quản lý xuất nhập cảnh, Phòng Tham mưu và Phòng An ninh mạng Công an tỉnh Khánh Hòa đã nghiên cứu, chế tạo thành công hệ thống Trụ liên lạc khẩn cấp (SOS) ứng dụng năng lượng tái tạo độc lập và công nghệ viễn thông IoT.

Đông đảo các đại biểu tham dự hội thảo.

Kỳ 1: “Lá chắn” pháp lý cho đô thị thông minh và hạ tầng chiến lược

Trước yêu cầu phát triển bứt phá của TP Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên số, các thách thức an ninh phi truyền thống, tội phạm công nghệ cao và an toàn hạ tầng đô thị đang đặt ra nhiều bài toán hóc búa. Việc Quốc hội xem xét 5 Dự án luật do Bộ Công an chủ trì soạn thảo có ý nghĩa chiến lược đặc biệt. Hệ thống pháp lý đồng bộ này không chỉ tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, tạo “lá chắn” bảo vệ hạ tầng chiến lược và không gian số, mà còn siết chặt quản lý địa bàn từ cơ sở, mang lại cuộc sống bình yên, an toàn cho hơn 14 triệu dân Thành phố mang tên Bác.

“Khu bảo tồn” con người

“Khu bảo tồn” con người

Nhân loại từng mơ về một ngày máy móc có thể suy nghĩ như con người. Giờ đây, khi giấc mơ ấy dần thành hiện thực,con người lại phải chứng minh mình không phải máy móc. Phải chăng chúng ta đang tiến đến một thời đại mà những sản phẩm do con người tạo ra cũng cần được dán nhãn, xác thực và bảo vệ như những giống loài quý hiếm?