Tín dụng đầu năm giảm
Theo số liệu Ngân hàng Nhà nước (NHNN) công bố tại Hội nghị trực tuyến đẩy mạnh tín dụng ngân hàng năm 2024, đến cuối năm 2023, tín dụng toàn nền kinh tế tăng 13,71% so với cuối năm 2022. Tuy nhiên bước sang tháng 1/2024, tín dụng toàn hệ thống giảm 0,6% so với cuối năm 2023. Tại nhiều ngân hàng thương mại cổ phần, tín dụng tháng đầu năm giảm tới 2-3%.
Chia sẻ cụ thể, ông Nguyễn Thanh Tùng, TGĐ Vietcombank cho hay, trong tháng 1/2024, tín dụng của “anh cả” này sụt giảm 2,3% so với cuối năm 2023, tương ứng giảm 30.000 tỷ. Trong đó tín dụng bán buôn giảm 19.000 tỷ đồng và tín dụng bán lẻ giảm 11.000 tỷ đồng. Nguyên nhân là trong tháng 1/2023, tín dụng tiêu dùng bất động sản tiếp tục đà suy giảm từ năm 2023 đến nay. Tình hình kinh tế khó khăn, thu nhập người dân sụt giảm, thị trường bất động sản tiếp tục trầm lắng, các dự án bất động sản mới được cấp phép trong năm 2023 ít, các vướng mắc pháp lý vẫn còn nhiều… dẫn tới tình trạng trên.
Ngoài ra, bối cảnh kinh tế thế giới khó khăn, sức cầu giảm, đơn hàng sụt giảm cũng dẫn tới cầu vốn ngân hàng thấp. Bên cạnh đó, các khách hàng FDI cũng có xu hướng trả nợ các khoản vay ngắn hạn cuối năm, chưa kể, khách ngại vay đầu năm do tâm lý. “Dư nợ tín dụng có xu hướng giảm vào tháng 1, tháng 2 hàng năm theo chu kỳ, theo tính thời vụ và sẽ tăng trở lại vào các tháng tới, không có gì bất thường ở đây. Khoảng cuối quý I và đầu quý II/2024, tín dụng của khách hàng doanh nghiệp, cá nhân sẽ tăng trở lại”, ông Tùng nhận định và cho biết tại Vietcombank, hiện lãi suất không còn là vấn đề trở ngại với tăng trưởng tín dụng, do mặt bằng lãi suất cho vay đang ở mức thấp, thậm chí thấp hơn thời điểm COVID-19.
Tại BIDV, tín dụng tháng 1/2024 cũng giảm 1,25% so với cuối năm ngoái. Ông Trần Long, TGĐ BIDV cho hay, đây là mức giảm như thường lệ của các năm trước. “Nguyên nhân khiến tín dụng suy giảm tháng đầu năm là do sức hấp thụ vốn của nền kinh tế còn chậm, các động lực tăng trưởng phục hồi chậm, hoạt động của doanh nghiệp đối mặt với nhiều khó khăn vướng mắc, năng lực tài chính của doanh nghiệp sụt giảm…”, ông Long phân tích. Tương tự, tại khối ngân hàng tư nhân, tín dụng cũng sụt giảm. Tại MB, tín dụng tháng 1/2024 giảm 0,7%. Lãnh đạo MB cho biết, dù room tín dụng dồi dào, NHNN cũng có nhiều giải pháp tạo thuận lợi cho ngân hàng thúc đẩy tín dụng song tăng trưởng tín dụng vẫn đi xuống, nguyên nhân là cầu tín dụng thấp, sức hấp thụ vốn kém.
Chia sẻ với những khó khăn của các ngân hàng, ông Nguyễn Quốc Hùng, Tổng thư ký Hiệp hội ngân hàng nhận định: "Hiện nay, room tín dụng dồi dào, ngân hàng thừa vốn song tín dụng lại giảm, nguyên nhân là do thiếu khách hàng vay. Sức hấp thụ vốn của nền kinh tế chưa đủ để doanh nghiệp vay vốn kinh doanh". Đồng ý với ý kiến này, Phó Thống đốc NHNN Đào Minh Tú khẳng định việc giảm tín dụng đầu năm là do tính chất quy luật thời vụ; do khó khăn của nền kinh tế và sức hấp thụ của doanh nghiệp, nhất là cho vay tiêu dùng. “Việc chững này không phải vì cơ chế chính sách, mà do khách quan, vì cơ chế tín dụng rất cởi mở, rõ ràng”, ông Tú khẳng định.
Đề nghị bộ, ngành địa phương vào cuộc
Để dòng vốn sớm chảy vào nền kinh tế phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh, NHNN cho biết đã có một loạt chiến lược tại Chỉ thị 01/CT-NHNN ngày 15/1/2024 nhằm góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế; trong đó, quyết liệt triển khai các giải pháp tăng trưởng tín dụng đúng, trúng mục tiêu ngay từ đầu năm, tăng cường rà soát, đơn giản hóa quy trình và thủ tục cấp tín dụng, tối ưu hóa áp dụng chuyển đổi số vào quy trình cấp tín dụng, tạo điều kiện thuận lợi trong tiếp cận vốn tín dụng ngân hàng,…
Tuy nhiên, trong bối cảnh tín dụng sụt giảm, lãnh đạo VietinBank đề nghị Chính phủ cần có chiến lược kích cầu. Đồng thời, các địa phương cần có các tháo gỡ khó khăn, tháo gỡ điểm nghẽn pháp lý cho các dự án, doanh nghiệp. Đại diện Vietcombank cho biết tín dụng bán buôn của ngân hàng này chiếm 70% dự nợ tín dụng, song hiện đang gặp khó bởi vấn đề pháp lý, dẫn tới chậm giải ngân vốn trung, dài hạn. Lấy ví dụ về gói tín dụng 120.000 tỷ đồng cho nhà ở xã hội, Vietcombank đang tiếp cận 20 dự án với dư nợ 10.000 tỷ đồng, tuy nhiên, hiện khó khăn vướng mắc hiện nay là tháo gỡ thủ tục pháp lý.
“Chưa bao giờ khách hàng vay vốn lại thuận lợi về thủ tục cũng như lãi suất như bây giờ, đặc biệt đối với khách hàng lành mạnh, có phương án kinh doanh tốt. Điều chúng tôi cần lúc này là các bộ ngành, địa phương cùng vào cuộc tháo gỡ khó khăn đối với các dự án đang chuyển giao, dự án mới gặp vướng mắc, đặc biệt là các thủ tục pháp lý về đất đai để thuận lợi cho việc cho vay vốn”, ông Phạm Toàn Vượng, TGĐ Agribank kiến nghị.
Trong khi đó, lãnh đạo nhiều ngân hàng thương mại đề nghị NHNN tiếp tục gia hạn Thông tư 02/2023/TT-NHNN thêm 6 đến 12 tháng nữa để giảm bớt áp lực trả nợ cho khách hàng. “Chúng tôi đề xuất gia hạn vệc cơ cấu lại thời hạn trả nợ của khách hàng được kéo dài thời hạn thêm tối đa 12 tháng, đến 30/06/2025 để tiếp tục hỗ trợ khách hàng có khả năng hồi phục”, ông Hồ Nam Tiến - TGĐ LPBank đề xuất.
Ngân hàng kêu khó khi công khai lãi suất 
Lãi suất cho vay xuống thấp nhất trong 20 năm 
