Theo đó, tại một số địa phương trong tỉnh Nghệ An đang xuất hiện tình trạng nhiều đối tượng khai thác đá mồ côi, nhất là trên địa bàn hai huyện Nghĩa Đàn và Quỳ Hợp. Đây là loại đá có sẵn tại địa phương, nằm rải rác ở nhiều khu vực kể cả trong vườn nhà hoặc trên thửa đất sản xuất nông nghiệp của các hộ gia đình. Loại đá này thường có chất lượng tốt, phù hợp để chế tác những tác phẩm đá điêu khắc, làm hòn non bộ, trang trí trong khu du lịch, nhà riêng… Chính vì vậy, đá có giá trị kinh tế cao và là mục tiêu "săn lùng", khai thác của nhiều người.
Riêng trên địa bàn huyện Nghĩa Đàn, hiện nay nhiều hộ dân đang canh tác tại hai xã Nghĩa Hiếu và Nghĩa Đức đã thuê máy cải tạo đất để sản xuất nông nghiệp. Quá trình cải tạo có tận thu đá mồ côi và tập kết với số lượng lớn trong khu vực các thửa đất nông nghiệp.
Theo chính quyền các địa phương, tình trạng khai thác đá mồ côi tự do gây thất thoát tài nguyên và mất an ninh trật tự trên địa bàn. Một số địa phương trong tỉnh đã đề nghị UBND tỉnh, các ngành chức năng có hướng dẫn về việc quản lý, khai thác, xử lý loại đá này; nghiên cứu cơ chế có thể cấp phép cho một doanh nghiệp đủ điều kiện tận thu loại đá này để nộp ngân sách Nhà nước một phần.
Ông Hoàng Nghĩa Hiếu, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An cho biết, về nguyên tắc, đây cũng là loại tài nguyên khoáng sản. Vì vậy, trước mắt, chính quyền địa phương phải bảo đảm, không để xảy ra tình trạng khai thác trái quy định. UBND tỉnh đề nghị Sở Tài nguyên và Môi trường hướng dẫn các địa phương có giải pháp xử lý phù hợp, đảm bảo lợi ích của Nhà nước, chính quyền địa phương và người dân khi khai thác loại đá này.
