“Ngân sách đen” của tình báo Mỹ

Những thông tin mật của ngành tình báo Mỹ được tiết lộ bởi cựu nhân viên Cơ quan An ninh quốc gia (NSA) Edward Snowden không chỉ gói gọn trong chương trình nghe lén tuyệt mật của NSA mà còn mở rộng ra nhiều lĩnh vực, trong đó có những thông tin về khoản ngân sách bí mật chi cho hoạt động của 16 cơ quan tình báo, báo chí gọi là "ngân sách đen".

Những “điểm mù” trong thu thập thông tin tình báo

Theo tờ Washington Post, "ngân sách đen" được thể hiện trong bản báo cáo ngân sách tóm tắt dài 178 trang của Chương trình Tình báo quốc gia, trong đó nêu chi tiết về các khoản ngân sách, những thành công, thất bại và các mục tiêu của 16 cơ quan tình báo Mỹ, với tổng cộng 107.035 nhân viên. Bản báo cáo hé lộ những chi tiết chưa từng được công khai trước công chúng về sự gia tăng chi tiêu cho cộng đồng tình báo Mỹ kể từ sau sự kiện khủng bố ngày 11/9/2001.

Trong khoảng hơn 10 năm qua, nước Mỹ đã dành khoảng 500 tỉ USD chi cho các hoạt động của cộng đồng tình báo. Theo bản báo cáo, tổng ngân sách năm 2013 của cộng đồng tình báo Mỹ là 52,6 tỉ USD, kèm theo đó là một khoản ngân sách 23 tỉ USD dành riêng cho các chương trình đặc biệt, chủ yếu hỗ trợ quân đội trong các cuộc chiến ở nước ngoài. Con số trên đã vượt qua kỷ lục ngân sách tình báo trong lịch sử nước Mỹ (với đỉnh điểm thời Chiến tranh lạnh thập niên 80 thế kỷ trước). Với các khoản chi ngân sách khổng lồ như thế, cộng đồng tình báo Mỹ ít nhất cũng đã đạt được thành công là ngăn chặn được một thảm họa khủng bố thứ hai trên đất Mỹ.

Theo bản báo cáo cũng cho thấy, mặc dù đã thừa nhận thất bại trong vụ khủng bố 11/9/2001 và cuộc chiến xâm lược Iraq năm 2003, CIA vẫn được dành cho khoản ngân sách nhiều nhất, với 14,7 tỉ USD, nhiều hơn 50% so với ngân sách dành cho NSA (khoảng 10,5 tỉ USD) và Cơ quan thám báo quốc gia NRO (với 10,3 tỉ USD). Với mức chi ngân sách này, CIA tiếp tục đóng vai trò đầu tàu trong cộng đồng tình báo Mỹ.

Các khoản chi ngân sách của CIA chủ yếu dành cho việc xây dựng và điều hành các nhà tù đen bí mật, việc triển khai chương trình hỏi cung gây tranh cãi, chương trình máy bay không người lái tấn công chống khủng bố và mở rộng trung tâm phản gián quy mô lớn.

Được nuôi dưỡng bởi nguồn ngân sách dồi dào, CIA đã thay da đổi thịt, từ một cơ quan tình báo thông thường trở thành một lực lượng bán quân sự. Trong quá trình thay đổi đó, CIA đã dành hàng tỉ USD chi cho việc tuyển mộ và huấn luyện các thế hệ điệp viên mới, tăng quân số từ 17.000 người lên 21.575 người. Cơ quan này đã dành 2,3 tỉ USD cho các chiến dịch tình báo con người và 2,5 tỉ USD để bảo đảm an ninh, vận chuyển và tạo vỏ bọc gián điệp trong các chiến dịch trên khắp thế giới.

Đặc biệt, cơ quan này dành ra tới 2,6 tỉ USD cho chương trình máy bay không người lái ở nước ngoài. Báo cáo "ngân sách đen" cũng hé lộ lần đầu tiên thông tin về các khoản chi ngân sách tình báo cho cuộc chiến ở Afghanistan và Iraq, chiếm 4,9 tỉ USD trong ngân sách năm 2013.

Bên cạnh các khoản chi tiêu tài chính, bản báo cáo cũng chỉ ra những "điểm mù", tức những khoảng trống thông tin tình báo mà cộng đồng tình báo Mỹ thường mắc phải trong các hoạt động trên toàn thế giới. Năm 2011, đánh giá của kế hoạch ngân sách cho thấy các cơ quan tình báo Mỹ chỉ cải thiện được 38 trong tổng số 50 khoảng trống thông tin tình báo, trong đó có nhiều khoảng trống về hoạt động của lực lượng Hezbollah ở Liban, việc bảo đảm an ninh cho vũ khí hạt nhân của Pakistan khi vận chuyển, hay như thông tin về năng lực của Trung Quốc trong việc xây dựng, chế tạo máy bay chiến đấu thế hệ mới…

Đặc biệt, các thông tin tình báo về vấn đề vũ khí sinh học và hóa học là hoàn toàn mù tịt. Điều này lý giải vì sao Mỹ không nắm rõ bằng chứng về việc sử dụng vũ khí hóa học ở Syria, phải phụ thuộc vào phân tích của ủy ban Thanh tra vũ khí hóa học của Liên Hiệp Quốc (LHQ).

Cảnh ngập lụt kéo dài vào cuối năm 2010 ở Venezuela là hệ quả từ vũ khí khí hậu.
Cảnh ngập lụt kéo dài vào cuối năm 2010 ở Venezuela là hệ quả từ vũ khí khí hậu.

Báo cáo "ngân sách đen" cũng phân tích rõ rằng, về lâu dài, cộng đồng tình báo Mỹ tiếp tục phụ thuộc vào các thiết bị do thám công nghệ cao để lấp các khoảng trống thông tin tình báo nói trên. Chẳng hạn, để giám sát chặt chẽ các hoạt động hạt nhân của CHDCND Triều Tiên, Mỹ không chỉ sử dụng các thiết bị do thám cảm ứng từ xa, các thiết bị dò chấn rung địa chất, mà còn bố trí các vệ tinh do thám để canh chừng nhất cử nhất động của Bình Nhưỡng. Đối với Iran, Mỹ sử dụng các công nghệ, kỹ thuật do thám mới nhất để giúp các chuyên gia phân tích xác định các địa điểm nhà máy hạt nhân khả nghi nhưng không thể phát hiện qua vệ tinh.

Riêng đối với Syria, các trạm nghe lén được bố trí xung quanh nước này để giám sát các cuộc liên lạc không mã hóa giữa các quan chức quân đội. Việc này thành công một khoảng thời gian đầu cuộc nội chiến, nhưng về sau đã bị phát hiện và không còn phát huy hiệu quả.

Một phần quan trọng trong báo cáo "ngân sách đen" cũng đề cập đến chương trình nghe lén, đọc trộm của NSA. Cơ quan này đã chi hàng chục triệu USD cho các hoạt động đọc trộm thư điện tử và các giao dịch khách quan internet, nghe lén các cuộc điện thoại và liên lạc viễn thông không chỉ của thành phần khủng bố Al-Qaeda mà tất cả mọi đối tượng khác đều bị xâm phạm. Ngoài các chương trình nghe lén, đọc trộm, NSA còn thực hiện các hoạt động bí mật trong chương trình có tên là Consolidated Cryptologic Program, cho người lén cài đặt các thiết bị nghe lén tại chỗ để do thám các liên lạc không có trên mạng lưới viễn thông toàn cầu.

Bản báo cáo cũng dành một phần dài để đánh giá các chương trình phản gián của Mỹ. Đó là công việc bảo vệ trước các mối đe doạ tình báo từ ngước ngoài, hoặc thậm chí diễn ra ngay trong lòng nước Mỹ. Ngân sách năm 2013 được cho là dành một khoản lớn để củng cố lại mạng lưới bảo đảm an ninh tình báo, đề phòng những nguy cơ tiềm ẩn, trong đó có việc siết chặt công tác tuyển dụng nhân viên chính thức và nhân viên hợp đồng để tránh tái diễn những trường hợp tiết lộ thông tin mật như Snowden đã làm vừa qua.

Nghị sĩ Lee H. Hamilton, đồng Chủ tịch ủy ban điều tra vụ 11-9 của Hạ viện Mỹ cho rằng, việc tiết lộ công khai các thông tin chi tiết về ngân sách tình báo sẽ tạo điều kiện để công chúng Mỹ có cơ hội lần đầu tiên được thảo luận, bàn bạc và phản biện về các khoản chi tiêu ngân sách cho tình báo, cũng như biết được những hoạt động nghe lén mà NSA nhắm vào tất cả mọi người dân sống đên đất Mỹ. Các hoạt động đó có tác động sâu sắc đến đời sống người dân Mỹ, cho nên họ phải có quyền được tiếp cận thông tin về chúng.

Chi bộn tiền nghiên cứu vũ khí khí hậu

Theo đó trong năm tài khóa mới kể từ đầu năm 2012, Phó Giám đốc CIA đặc trách các chương trình hành động đặc biệt Michael Morell (vừa nghỉ hưu vì lý do gia đình vào ngày 9/8 vừa qua), đã ký quyết định chi 6,3 triệu USD cho Chương trình Nghiên cứu các hoạt động cực quang siêu tần (HAARP), một hiện tượng địa vật lý đặc trưng có thể biến thành một loại vũ khí khí hậu lợi hại. Cụ thể số tiền này sẽ được dùng để đặt hàng cho các nhà khoa học trong vòng 21 tháng kế tiếp, tạo ra các dạng HAARP khác nhau trong tầng điện ly thuộc bầu khí quyền trái đất, cũng như dự báo những ảnh hưởng của chúng đối với môi trường kinh tế và an ninh quốc gia Mỹ.

Sự hình thành một cơn bão từ trên tầng điện ly. Ảnh do vệ tinh của NASA chụp.
Sự hình thành một cơn bão từ trên tầng điện ly. Ảnh do vệ tinh của NASA chụp.

Ngoài danh xưng chính thức ra, cựu nhân viên CIA E. Snowden còn nổi tiếng qua biệt hiệu "Người thổi còi" mà giới truyền thông quốc tế vẫn quen gọi, do anh đã được Hiệp hội Các nhà khoa học CHLB Đức trao giải thưởng "Người thổi còi 2013" vào ngày 22/7 vừa qua. Giải thưởng danh giá thường niên này hình thành từ năm 1999, được tôn vinh như là "Giải Nobel Danh nhân" để trao cho nhân vật xuất chúng nhất trong năm.

Theo "Người thổi còi" E. Snowden, thì mục đích của HAARP là thao túng các trường điện từ trên tầng điện ly, gây ảnh hưởng đến hệ thống thông tin liên lạc của đối phương, làm tê liệt các thiết bị điện tử, tạo ra những sự cố trong việc truyền tải điện và vận chuyển nhiên liệu, cũng như tác động tới trạng thái tâm lý và thể chất của con người. Dạng vũ khí khí hậu từ HAARP hết sức tinh vi, khiến đối phương không kịp phản ứng trước những biến đổi trường điện từ đột ngột trên bầu khí quyển, được giới chuyên gia của CIA đánh giá là loại vũ khí khí hậu hàng đầu trong thế kỷ XXI, bất chấp các nghị quyết của LHQ nghiêm cấm việc nghiên cứu, chế tạo và sử dụng vũ khí khí hậu tác động trực tiếp tới môi trường tự nhiên.

Một dạng vũ khí khí hậu phổ biến khác được biết đến trong lĩnh vực địa - kỹ thuật là loại bỏ chất thán khí carbon dioxide (CO2) ra khỏi bầu khí quyển trái đất, khiến nồng độ bức xạ mặt trời tăng vọt gây ra hiệu ứng trong các đám mây, cùng với thời gian sẽ hình thành các trận mưa triền miên, hay nạn hạn hán kéo dài nhiều tháng ròng, hoặc các cơn bão cường độ cao với sức tàn phá khủng khiếp…

Lịch sử từng ghi nhận trong cuộc chiến Việt Nam quân đội Mỹ đã thực thi chiến dịch mang mật danh "Spinach" (Rau chân vịt), hòng tạo ra những trở ngại thời tiết ngăn cản việc vận chuyển vũ khí đạn dược từ miền Bắc chi viện cho tiền tuyến. Cụ thể trong hơn 5 năm thực hiện chiến dịch "Spinach", bắt đầu từ ngày 20/3/1967 đến ngày 5/7/1972, máy bay vận tải F4-C và C -130 đã thực hiện 2.062 chuyến bay, rải tổng cộng 5,4 tấn Iodide bạc (Ag1) chứa trong 47.409 thùng chuyên dụng vào các đám mây bên trên những khu vực quanh đường mòn Hồ Chí Minh, triệt tiêu chất CO2 tạo ra các trận mưa lớn gấp 3 lần mức độ trung bình, cũng như kéo dài thời gian có mưa gây ra cảnh ngập lụt thường xuyên.

Hay trong mùa hè năm 2010, những biến đổi trên tầng điện ly khiến thời tiết nóng bất thường, nhất là ở khu vực Hạ Novgorod thuộc miền Trung nước Nga tạo ra sự nghi hoặc là do ảnh hưởng từ vũ khí khí hậu. Hoặc cuối năm 2010, cố Tổng thống Venezuela Hugo Chavez (1954-2013) từng tố cáo người Mỹ đã gián tiếp gây ra cảnh lụt lội kéo dài ở thành phố Barlovento thuộc bang Miranda.

Gần đây hơn vào tháng 9/2012, cựu Tổng thống Iran Mahmoud Ahmadinejad đã cáo buộc CIA đứng đằng sau nạn hạn hán triền miên ở nước này... Thậm chí còn có nghi vấn rằng những trận động đất khủng khiếp trong thập niên 2000 vừa qua xảy ra tại tỉnh Tứ Xuyên (Trung Quốc), hay quốc đảo Haiti trong Vịnh Caribbean thuộc Trung Mỹ là hệ quả từ một loại vũ khí khí hậu tác động đến kiến tạo địa tầng trong lớp vỏ trái đất.

"Vũ khí khí hậu là một trong những mục tiêu mà CIA hằng theo đuổi suốt nửa thế kỷ qua, với những nguồn kinh phí khổng lồ luôn được giấu kín", "Người thổi còi" E. Snowden kết luận

Nguyên Khang - Q.Phú (tổng hợp)

Các tin khác

Những sai lầm tình báo tai hại trong chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran

Những sai lầm tình báo tai hại trong chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran

Cuộc đối đầu quân sự giữa liên minh Mỹ - Israel và Iran đang là tâm điểm thu hút sự chú ý của dư luận quốc tế; song những diễn biến thực sự lại luôn bị che phủ bởi bức màn bí mật. Để làm sáng tỏ những góc khuất trong cuộc chiến tranh tình báo âm thầm tại khu vực đầy biến động này, phóng viên tờ “Argumenty Nedeli” (Luận cứ trong tuần của Nga) đã có cuộc trao đổi với chuyên gia về Trung Đông, Trung tá tình báo Nga Aleksandr Voronin.

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX

Hoạt động tình báo luôn là động lực thúc đẩy sự đổi mới và các phát minh mang tính đột phá. Trong những năm 1960-1970, các cơ quan tình báo trên thế giới đã tạo ra một khối lượng công nghệ khổng lồ phục vụ cho Chiến tranh Lạnh. Nhiều công nghệ gián điệp được phát triển và sử dụng trong thế kỷ XX hiện vẫn được giữ bí mật. Nhưng ngay cả những gì đã biết cũng đủ khiến người ta phải ngạc nhiên.

Ông Trump và những lần bị mưu sát hụt

Ông Trump và những lần bị mưu sát hụt

Vụ nổ súng tại bữa tiệc tối dành cho các phóng viên Nhà Trắng chỉ là một trong chuỗi các sự kiện an ninh có liên quan đến Tổng thống Trump kể từ năm 2024.

Thu thập dữ liệu quân sự dưới vỏ bọc dân sự

Thu thập dữ liệu quân sự dưới vỏ bọc dân sự

Không cần tiếp cận trực diện, mạng lưới thu thập thông tin có thể khởi nguồn từ những tương tác dân sự tưởng chừng vô hại. Vụ việc tại Philippines cho thấy phương thức hoạt động ngày càng tinh vi, khó nhận diện trong môi trường an ninh phức tạp.

Song trùng bế tắc đàm phán và eo biển Hormuz

Song trùng bế tắc đàm phán và eo biển Hormuz

Mỹ và Iran đang “đấu phong tỏa” giữa lúc bế tắc trong đàm phán tiếp tục kéo dài - theo đó Mỹ ra sức phong tỏa các cảng biển Iran để buộc nước này xuống thang trong đàm phán, còn Iran cáo buộc Mỹ vi phạm thỏa thuận ngừng bắn 14 ngày và tuyên bố tiếp tục đóng eo biển Hormuz.

Chiến dịch “Susannah” và những hệ lụy trong lịch sử tình báo Israel

Chiến dịch “Susannah” và những hệ lụy trong lịch sử tình báo Israel

Chiến dịch phá hoại do cơ quan tình báo quân đội Israel (Aman) tổ chức vào tháng 7/1954 đã thất bại thảm hại. Được xây dựng trên những toan tính thực dụng và chiến thuật phi đạo đức mang tên “hành động dưới màu cờ giả”, chiến dịch này cuối cùng trở nên phản tác dụng đối với chính những kẻ chủ mưu, đồng thời để lại nhiều tranh cãi lớn trong lịch sử ngành tình báo thế giới.

Gã phù thủy truyền thông và cú lừa thế kỷ

Gã phù thủy truyền thông và cú lừa thế kỷ

Cuối thế kỷ XIX, trong suốt hơn 10 năm, nước Pháp tin rằng, Hội Tam Điểm là một tổ chức thờ quỷ với những bí mật đen tối đang bị phanh phui. Nhưng đến năm 1897, người dựng nên toàn bộ câu chuyện ấy công khai thú nhận: từ nhân chứng, tài liệu đến các nghi lễ gây rúng động, tất cả đều là giả. Cú lừa của Léo Taxil vì thế không chỉ là một scandal thế kỷ, mà còn là một minh chứng cho thấy niềm tin xã hội có thể bị dẫn dắt như thế nào.

Bão giá lương thực đẩy thế giới vào nạn đói thảm họa

Bão giá lương thực đẩy thế giới vào nạn đói thảm họa

Nguy cơ một cuộc khủng hoảng lương thực mới đang bùng nổ khi chỉ số giá lương thực toàn cầu quay đầu tăng tháng thứ hai liên tiếp. Trong bối cảnh xung đột Trung Đông bóp nghẹt nguồn cung phân bón và một “siêu El Nino” được dự báo sẽ tàn phá các vựa lúa lớn nhất hành tinh thời gian tới, liệu chúng ta có thể làm gì để ngăn lại một thảm họa?

Donald Nichols - điệp viên cừ khôi vùng Viễn Đông

Donald Nichols - điệp viên cừ khôi vùng Viễn Đông

Đầu tháng 10/2017, tại Âu Mỹ người ta đồng loạt phát hành ấn phẩm "King of Spies: The Dark Reign of America’s Spymaster in Korea" (tạm dịch: Vua gián điệp: Thời kỳ suy tàn của trùm tình báo Mỹ tại Triều Tiên) của nhà văn Blaine Harden. Sách mô tả Donald Nichols là “điệp viên giỏi nhất vùng Viễn Đông” hay chiến binh “cuộc chiến một người”.

Báo cáo tình báo Mỹ năm 2026 từ góc nhìn của một đại tá Nga

Báo cáo tình báo Mỹ năm 2026 từ góc nhìn của một đại tá Nga

Tháng 3 năm nay, tại phiên điều trần trước Ủy ban Tình báo Thượng viện Mỹ, Giám đốc Tình báo Quốc gia Tulsi Gabbard đã trình bày báo cáo “Đánh giá mối đe dọa thường niên” của cộng đồng tình báo nước này. Sau đây, chúng tôi xin trân trọng giới thiệu một số phân tích và nhận định của Đại tá tình báo Igor Orlov, người từng phục vụ trong hàng ngũ KGB, về các nội dung trọng tâm của bản báo cáo này.

New START sụp đổ: Mỹ - Nga trước ngưỡng cửa chạy đua hạt nhân

New START sụp đổ: Mỹ - Nga trước ngưỡng cửa chạy đua hạt nhân

Đầu tháng 2/2026, Hiệp ước về cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược giữa Mỹ và Nga (Hiệp ước New START) đã chính thức hết hạn mà không có thỏa thuận mới nào được ký kết. New START là trở ngại cuối cùng đối với một cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân tiềm tàng giữa Moscow và Washington. Tuy nhiên, theo chuyên gia về chính sách hạt nhân Nicole Grajewski, Nga hiện không đủ nguồn lực để sản xuất hàng loạt các loại vũ khí chiến lược mới.

Giải mật điệp viên nhị trùng qua hồi ký của Martha Peterson

Giải mật điệp viên nhị trùng qua hồi ký của Martha Peterson

Tạp chí trực tuyến Kho lưu trữ lịch sử tình báo (EHA) của Nga vừa cập nhật vụ án được CIA giải mật theo Đạo luật tiết lộ thông tin, có liên quan đến nữ điệp viên CIA Martha Peterson bị bắt quả tang cùng với điệp viên hai mang của KGB.

“Cyber warfare” và quy luật mới của chiến tranh hiện đại

“Cyber warfare” và quy luật mới của chiến tranh hiện đại

Khi chiến trường thực địa bị chi phối bởi hỏa lực và không kích, một dạng xung đột khác cũng đã hình thành trong không gian số. Cuộc chiến Cyber warfare (chiến tranh mạng) đã chính thức khai hỏa, đang biến những cơ sở hạ tầng trọng yếu tại Mỹ, Israel và Iran thành những mục tiêu bị tấn công không ngừng nghỉ .

An ninh mạng: Hiểm họa kinh doanh toàn cầu

An ninh mạng: Hiểm họa kinh doanh toàn cầu

Trong bối cảnh các nền kinh tế ngày càng phụ thuộc vào hạ tầng số, báo cáo rủi ro thường niên của hãng bảo hiểm Allianz công bố đầu năm 2026 một lần nữa khẳng định nguy cơ đến từ môi trường mạng. Giờ đây, các sự cố an ninh mạng không chỉ là câu chuyện kỹ thuật mà đã trở thành vấn đề sống còn của nền kinh tế toàn cầu, đặt ra áp lực chưa từng có lên các lực lượng bảo vệ không gian mạng.

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập và cái giá của sự thống nhất

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập và cái giá của sự thống nhất

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập (LAS) được thành lập ngày 22/3/1945 tại Cairo. Dựa trên Nghị định thư Alexandria năm 1944, LAS tuyên bố mục tiêu cốt lõi là thắt chặt quan hệ, phối hợp chính sách, bảo vệ độc lập và chủ quyền của các nước Ả Rập. Ý tưởng về chủ nghĩa Liên Ả Rập là một phản ứng hợp lý đối với việc giải phóng thuộc địa, nhưng hiệp ước của LAS đã đưa ra một quy tắc về sau trở thành hạn chế chính của nó.

Điệp viên “Romeo”:Vũ khí bí mật của các cơ quan tình báo

Điệp viên “Romeo”:Vũ khí bí mật của các cơ quan tình báo

Để thu thập được nhiều thông tin quan trọng, các cơ quan tình báo KGB và Stasi đã thành lập mạng lưới điệp viên "Casanova" (điệp viên “Romeo”). Họ là những người có sức hút đặc biệt và được huấn luyện bài bản các thủ thuật nghiệp vụ. Ở CHDC Đức, kế hoạch đào tạo này mang mật danh “Romeo”; còn ở Liên Xô, các học viên của Trường Kỹ thuật tình báo Lenin được trang bị những phương thức quyến rũ để biến tình yêu thành vũ khí lợi hại.