Ngăn chặn ma túy len lỏi trong đời sống

Ma túy chạm đến những ngóc ngách

Hiện nay, trên mạng xã hội, qua Zalo, Viber... nhiều người quảng cáo bán thuốc lá điện tử. Tôi có đứa cháu họ tên H. cũng chào bán mặt hàng này qua Zalo, Facebook, do không phải là mặt hàng cấm nên được chào mời nhằm thu hút giới trẻ mua hàng, kiểu như: “Sao cưỡng lại được độ cute sang - xịn - mịn của em POD-minion 5000 hỏi”, hay như “Trời ơi nó đẹp thích mấy cái nào loang này dễ sợ”, “Bao ngon, khói dày, đậm vị”, “Thơm - ngon - ngọt - lạnh tới hơi cuối cùng”... Theo H., thuốc lá điện tử bán dao động từ 100 nghìn đến 1 triệu đồng/cây. Khi tôi hỏi nếu thuốc lá điện tử tẩm ma túy thì có phân biệt được không? H. nói phân biệt rất dễ vì giá bán loại tẩm ma túy khá cao, lên tới mấy triệu đồng/cây.

Thượng tá, TS Đặng Văn Đoàn, Phó Viện trưởng Viện Khoa học hình sự, Bộ Công an cho biết, ngoài thị trường rất khó phân biệt thuốc lá điện tử có tinh dầu nguyên chất hay đã được pha thêm chất ma túy vào, vì chất ma túy này không màu, không mùi và do lẫn mùi của tinh dầu nên bằng cảm quan khó có thể nhận biết được, chỉ có người bán và đối tượng sử dụng mới biết được thuốc lá điện tử có chất ma túy (từ nguồn mua, giá cả...). Các đối tượng cho chất ma túy vào tinh dầu thuốc lá điện tử có thủ đoạn tinh vi, gây nguy hiểm cho cộng đồng xã hội, đặc biệt là lôi kéo người sử dụng. Ban đầu, có thể bọn chúng cho người sử dụng dùng thử và người hút nghĩ rằng đây là thuốc lá điện tử nhưng thực chất các đối tượng đã pha chất ma túy vào tinh dầu để người mua sử dụng, từ đó tạo một thói quen, sức hút, dần dần sẽ lệ thuộc vào ma túy. Lúc này, khi khách hàng có nhu cầu, bọn chúng sẽ bán với giá cao hơn.

Theo Thượng tá Dương Thị Thanh Huyền, Phó trưởng Phòng Phòng ngừa, đấu tranh và hướng dẫn, điều tra tội phạm về tiền chất, ma túy tổng hợp và kiểm soát các hoạt động hợp pháp liên quan đến ma túy, Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy, có thể nói thuốc lá điện tử được coi như là một sản phẩm thuốc lá, vì thế việc kinh doanh, mua bán thuốc lá điện tử phải đáp ứng các điều kiện kinh doanh theo quy định của pháp luật như Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá 2012 và các văn bản dưới luật. Tuy nhiên, các đối tượng đã lợi dụng xu hướng, thị hiếu của người dân, đặc biệt là giới trẻ trong việc sử dụng thuốc lá điện tử để pha trộn chất ma túy vào tinh dầu thuốc điện tử bán cho khách.

Ngày 10/10/2022, Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy đã có điện gửi công an các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương tổ chức hoạt động phổ biến các phương thức, thủ đoạn ma túy “núp bóng” dưới danh nghĩa thực phẩm, đồ uống, thuốc lá điện tử, thảo mộc.

Ma túy núp bóng thực phẩm

Ma túy được pha trộn, đóng gói dưới dạng thực phẩm, đồ uống. Đây là thủ đoạn tinh vi của tội phạm nhằm qua mặt cơ quan chức năng để vận chuyển, mua bán trót lọt. Đã có nhiều vụ việc bị cơ quan chức năng làm rõ, xử lý, điển hình như vụ nhóm học sinh tại Hoành Bồ, Quảng Ninh sử dụng kẹo có chứa chất ma túy, bị ngộ độc, phải cấp cứu tháng 10/2021; vụ bán nước xoài có chứa chất ma túy tại TP. Hồ Chí Minh tháng 10/2020; vụ sử dụng socola nhãn hiệu Chill Max có chứa chất ma túy ADB-BUTINACA tại huyện Đông Anh, Hà Nội tháng 6/2022. Bên cạnh đó, nhiều loại ma túy núp bóng khác như "nước vui", “nước biển” chứa chất ma túy GHB (thuộc danh mục IIC của Nghị định 57/2022/NĐ-CP ngày 25/8/2022 của Chính phủ), là chất được tạo thành bởi tiền chất Gamma-butyro lactone (GBL); nước xoài Crispy Fruit có chứa chất ma túy Bromazepam, Nimetazepam đều là chất ma túy (thuộc danh mục III của Nghị định 57/2022/NĐ-CP ngày 25/8/2022 của Chính phủ). Hoặc, nhiều loại ma túy “núp bóng” khác như bánh cần, bánh lười “lazy cakes” chứa cần sa; nước nho Ribena chứa ketamine, trà chanh, nước giải khát Tropicana Twister chứa chất ma túy ketamine, MDMA; ma túy “đông trùng”...

Ma túy “núp bóng” thảo mộc dạng “cỏ Mỹ”: Đối tượng tẩm dung dịch có chứa chất ma túy ADB-BUTINACA vào thảo mộc rồi đóng gói thành thuốc lá điếu, pha dung dịch có chứa chất ma túy ADB-BUTINACA bơm vào cây thuốc lá điện tử POD trong vụ án mua bán trái phép chất ma túy do Công an quận Nam Từ Liêm, TP. Hà Nội triệt phá và đã khởi tố tháng 9/2022.

Kiểm soát các hoạt động hợp pháp liên quan đến ma túy

Theo đánh giá của Cơ quan Phòng, chống ma túy và tội phạm Liên hợp quốc (UNODC) và các quốc gia, các tổ chức quốc tế thì thị trường ma túy và tiền chất bất hợp pháp trong khu vực gia tăng nhanh chóng... Tội phạm đã và đang tìm cách sử dụng các loại tiền chất mới để sản xuất ma túy tổng hợp. Tiền chất để sản xuất ra ma túy tổng hợp đang được chuyển đổi từ Ephedrine, Pseudophedrine sang các loại tiền chất khác như P2P, ANPP, APAAN, MAPA...

Xuất hiện xu thế thay đổi đối với chiết xuất tổng hợp có nguồn gốc từ cần sa. Trong đó, BZO-PXIZID được xác định xuất hiện lần đầu tại Indonesia năm 2021. MDMB-4en-PINACA là chất hướng thần xuất hiện tại Việt Nam, Singapore, Indonesia năm 2021. Chất ADB-BUTICANA lần đầu tiên được phát hiện vào năm 2020 tại Singapore, song đã trở thành chất hướng thần bị lạm dụng nhiều. Tại Việt Nam, tình hình vi phạm pháp luật trong các hoạt động hợp pháp liên quan đến ma túy cũng diễn biến ngày càng phức tạp

Tuy nhiên, công tác đấu tranh, ngăn chặn việc buôn bán và sử dụng đối với loại ma túy mới này còn nhiều vướng mắc như: Công tác kiểm soát tiền chất (công nghiệp, y tế), thuốc hướng thần, thuốc gây nghiện, thuốc tiền chất, thuốc thú y có chứa chất ma túy... còn một số hạn chế, kiểm soát hải quan còn khó khăn do một số chất chưa có mã thông tin CAS đối với các danh mục; công tác phát hiện, xử lý đối với các vụ việc vi phạm về mua bán, vận chuyển các loại chất này cũng đang gặp rất nhiều bất cập do quy định của pháp luật chỉ xử lý hình sự về tội phạm ma túy đối với các trường hợp chứng minh được mục đích mua bán, vận chuyển trái phép tiền chất, thuốc hướng thần, thuốc gây nghiện, thuốc thú y có chứa chất ma túy vào mục đích sản xuất trái phép chất ma túy nên đa số các vụ việc phát hiện vi phạm chỉ dừng lại ở xử lý hành chính, chưa có tác dụng răn đe, phòng ngừa tội phạm...

Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy đã đưa ra nhiều kiến nghị, giải pháp nâng cao hiệu quả công tác kiểm soát các hoạt động hợp pháp liên quan đến ma túy, trong đó có giải pháp mở rộng và nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế về kiểm soát các hoạt động hợp pháp liên quan đến ma túy; chú trọng công tác tổng kết thực tiễn, nghiên cứu khoa học về công tác kiểm soát các hoạt động hợp pháp liên quan đến ma túy...