Theo Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và TGPL, Bộ Tư pháp, ngày 4/3/2026, Bộ Tư pháp ban hành Công văn số 1235/BTP-PB&TG hướng dẫn thực hiện các nội dung về nâng cao khả năng tiếp cận, thụ hưởng dịch vụ trợ giúp pháp lý chất lượng và giáo dục pháp luật trong phòng, chống ma túy; ngày 17/6/2026, Bộ trưởng Bộ Tư pháp ban hành Quyết định số 1506/QĐ-BTP về Kế hoạch triển khai thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy năm 2026.
Các hoạt động tập trung vào nâng cao nhận thức và khả năng tiếp cận TGPL; tăng cường năng lực cho người thực hiện TGPL; nâng cao hiệu quả phối hợp; hỗ trợ thực hiện các vụ việc tham gia tố tụng phức tạp, điển hình liên quan đến ma túy và tăng cường giáo dục pháp luật về phòng, chống ma túy.
Từ định hướng chung đó, các trung tâm TGPL nhà nước tại địa phương từng bước tăng cường phối hợp với cơ quan Công an, Viện kiểm sát, Tòa án, chính quyền cơ sở và các cơ sở cai nghiện trong phát hiện, giới thiệu người thuộc diện được TGPL. Việc phối hợp có ý nghĩa đặc biệt quan trọng bởi không phải người thuộc diện được TGPL nào cũng biết mình có quyền được cung cấp dịch vụ pháp lý miễn phí hoặc biết địa chỉ để tìm kiếm sự hỗ trợ. Vì vậy, một trong những yêu cầu đặt ra là bảo đảm thông tin về quyền được TGPL đến đúng đối tượng và người có nhu cầu được kết nối kịp thời với tổ chức thực hiện TGPL.
Thực tiễn tại Điện Biên cho thấy sự tham gia của trợ giúp viên pháp lý có thể được thực hiện trực tiếp trong các vụ án liên quan đến ma túy. Ngày 22/5/2026, tại phiên tòa xét xử lưu động ở bản Tân Phong, xã Si Pa Phìn, trợ giúp viên pháp lý thuộc Trung tâm TGPL nhà nước tỉnh Điện Biên đã tham gia bào chữa cho 2 bị cáo trong các vụ án về tội “Sử dụng trái phép chất ma túy”.
Trong quá trình giải quyết vụ án, trợ giúp viên pháp lý tham gia các hoạt động tố tụng, gặp người được TGPL và người thân để thu thập thông tin, tài liệu, đồng thời hướng dẫn, giải thích các quy định pháp luật có liên quan. Việc tổ chức phiên tòa lưu động với sự tham dự của người dân địa phương cũng tạo điều kiện kết hợp giữa hoạt động tố tụng với tuyên truyền, phổ biến pháp luật về phòng, chống ma túy tại cộng đồng.
Cùng với việc giải quyết các vụ việc cụ thể, truyền thông về TGPL đang được chú trọng nhằm giúp người dân nhận biết quyền và chủ động tìm kiếm hỗ trợ khi cần thiết. Nội dung truyền thông tập trung vào đối tượng được TGPL, quyền và nghĩa vụ của người được TGPL, cách thức liên hệ với trung tâm TGPL nhà nước cũng như những quy định pháp luật có liên quan đến phòng, chống ma túy. Việc đưa thông tin đến cộng đồng, cơ sở cai nghiện và các địa bàn có nhiều nhóm đối tượng có nhu cầu góp phần thu hẹp khoảng cách giữa chính sách và người thụ hưởng.
Tại Nghệ An, kế hoạch triển khai năm 2026 xác định cụ thể việc tổ chức truyền thông, phổ biến pháp luật về phòng, chống ma túy gắn với quyền được TGPL của người dân; phối hợp với các cơ quan báo chí, truyền thông xây dựng nội dung về các vụ việc TGPL và xây dựng, phát hành tài liệu TGPL liên quan đến ma túy. Đáng chú ý, địa phương đặt mục tiêu đến năm 2030 trợ giúp pháp lý cho 100% người vi phạm pháp luật liên quan đến ma túy, người sử dụng trái phép chất ma túy, người nghiện và người sau cai nghiện thuộc diện được TGPL khi có yêu cầu; 90% người thực hiện TGPL được tham gia tập huấn, bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng về phòng, chống ma túy trong giai đoạn 2026–2030 và 100% vụ việc TGPL được thẩm định hoặc đánh giá chất lượng hằng năm.
Lạng Sơn cũng đặt ra chỉ tiêu cụ thể về khả năng tiếp cận dịch vụ. Kế hoạch triển khai Chương trình năm 2026 của tỉnh xác định bảo đảm 95% người vi phạm pháp luật về ma túy, người sử dụng trái phép chất ma túy, người nghiện và người sau cai nghiện thuộc diện được TGPL được tiếp cận dịch vụ tư vấn, bào chữa hoặc đại diện khi có yêu cầu.
Việc lượng hóa chỉ tiêu tiếp cận là cơ sở để theo dõi kết quả thực hiện, đồng thời đặt ra yêu cầu tăng cường phối hợp giữa trung tâm TGPL nhà nước với các cơ quan, đơn vị trực tiếp tiếp xúc với người thuộc diện được TGPL.
