Mỹ: Lộ diện người thứ 2 rò rỉ thông tin mật

Mới đây, Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) đã xác định được danh tính của một nhân viên tình báo hợp đồng nghi ngờ là người rò rỉ thông tin mật thứ 2 chuyên tiết lộ các tài liệu nhạy cảm như danh sách theo dõi khủng bố của chính quyền Mỹ cho Glenn Greenwald - nhà báo có quan hệ chặt chẽ với "người thổi còi" Edward Snowden. FBI đã tiến hành lục soát nhà riêng của một người, đồng thời Cơ quan Công tố liên bang ở Bắc Virginia cũng mở cuộc điều tra tội phạm liên quan đến đối tượng này.

Vụ việc được công bố trên The Intercept - trang web điều tra với người đồng sáng lập là Glenn Greenwald - dưới tiêu đề "Hệ thống theo dõi phần tử khủng bố bí mật của Barack Obama qua những con số". Câu chuyện của Intercept tiết lộ: gần một nửa số người trong dữ liệu về khủng bố của chính quyền Tổng thống Obama hoàn toàn "không có liên quan gì đến khủng bố"!

Câu chuyện, của hai đồng tác giả Jeremy Scahill và Ryan Devereaux, được đăng kèm theo một tài liệu "có được từ một nguồn trong cộng đồng tình báo" cung cấp nhiều chi tiết về hệ thống liệt kê, theo dõi được thành lập từ tháng 8/2013, tức nhiều tháng sau khi Edward Snowden bay đến Hồng Kông và công khai mớ hồ sơ tuyệt mật của NSA.

Câu chuyện của The Intercept ngay lập tức gây ra nghi vấn về sự hiện diện của "một người rò rỉ thông tin thứ 2" trong cộng đồng tình báo Mỹ chuyên cung cấp tài liệu cho Greenwald và là cộng sự của người này.

Edward Snowden (trái) và nhà báo Glenn Greenwald trong một cảnh phim “Citizenfour”.
Edward Snowden (trái) và nhà báo Glenn Greenwald trong một cảnh phim “Citizenfour”.

Trong cảnh cuối bộ phim tài liệu mới về Edward Snowden có tựa đề "Citizenfour" (khởi chiếu vào cuối tháng 10) - được thực hiện bởi nhà làm phim Laura Poitras, đồng sáng lập The Intercept cùng với Greenwald và Scahill - Greenwald kể với Snowden về một nguồn tố giác mới. Sau đó, Greenwald tiết lộ cho Snowden một số chi tiết bao gồm chương trình máy bay vũ trang tấn công không người lái (drone) của Cục Tình báo trung ương Mỹ (CIA) và danh tính một số người Mỹ trong danh sách của khủng bố của chính quyền Obama. Snowden thốt lên: "Người này quá dũng cảm". Greenwald đáp lại: "Đó là nhờ động lực từ những gì anh đã làm".

Trong cuộc phỏng vấn của chương trình phát thanh "Democracy Now" (Dân chủ ngay lập tức), Jeremy Scahill - người cũng có mặt trong bộ phim tài liệu Citizenfour - cho biết nguồn rò rỉ mới được mô tả trong phim đã cung cấp cho ông một tài liệu "phác thảo quy định đưa người vào các danh sách theo dõi". Tuy nhiên, Scahill từ chối bình luận về việc này.

Poster phim tài liệu Citizenfour.
Poster phim tài liệu Citizenfour.

John Cook, biên tập The Intercept, mô tả những câu chuyện của trang web đã tiết lộ "thông tin cốt lõi" về sự vượt quá giới hạn của hệ thống theo dõi khủng bố của chính quyền Mỹ. Sự xuất hiện của người tố giác thứ 2 sau Snowden đã thúc đẩy Trung tâm Chống khủng bố Quốc gia (NCTC) lập "báo cáo tội phạm" trình lên Bộ Tư pháp Mỹ. Một cơ sở dữ liệu khổng lồ gọi là TIDE chứa hơn 1 triệu danh tính cung cấp cơ sở cho hệ thống theo dõi khủng bố và đặt họ vào danh sách "cấm bay" mặc dù chưa đủ bằng chứng để kết tội họ có liên quan đến khủng bố.

Một tài liệu đánh dấu "Bí mật" và "Noforn", nghĩa là không thể chia sẻ với chính quyền nước ngoài. Tuy nhiên, những thông tin do "người tố giác thứ 2" tiết lộ có vẻ như ít nhạy cảm hơn so với hàng loạt tài liệu của NSA bị Edward Snowden cho công khai trước công chúng. Trong nhiệm kỳ đầu của Tổng thống Barack Obama, Bộ Tư pháp và quân đội Mỹ đã tiến hành truy tố 5 vụ làm rò rỉ thông tin mật gây nguy hại đến an ninh quốc gia - tức nhiều hơn gấp đôi các đời tổng thống trước đó gộp lại.

Tuy nhiên, những nỗ lực chống rò rỉ thông tin mật của chính quyền Obama cũng làm dấy lên cơn bão chỉ trích. Tháng 9/2013, một cựu đặc vụ FBI bị tuyên có tội sau khi tiết lộ chi tiết về âm mưu đánh bom của một phần tử Al-Qaeda cho Hãng thông tấn AP. Binh sĩ Chelsea Manning cũng bị kết án 35 năm tù hồi tháng 8/2013 do hành vi cung cấp cho trang web WikiLeaks các bộ hồ sơ mật - bao gồm các báo cáo trên mặt trận về cuộc chiến ở Afghanistan và Iraq, tài liệu về tù nhân Guantanamo và hàng trăm ngàn điện thư Bộ Ngoại giao Mỹ.

Tuy FBI đã thực hiện lệnh khám xét nhà của nghi phạm, và các công tố viên liên bang ở Bắc Virginia bắt đầu mở cuộc điều tra hình sự về vấn đề này. Nhưng vụ việc cũng tạo ra những mối quan ngại trong cộng đồng tình báo: một số quan chức cấp cao của Bộ Tư pháp do quá mệt mỏi với việc theo đuổi các trường hợp làm rò rỉ thông tin nhạy cảm nên bây giờ họ sẽ không mấy mặn mà để tham gia những vụ tố tụng hình sự liên quan đến các vụ tiết lộ thông tin trái phép cho truyền thông, báo chí lần này. Kể từ tháng 9/2013, khi một cựu nhân viên FBI bị kết tội làm lộ thông tin chi tiết về âm mưu đánh bom khủng bố của Al-Qaeda cho AP, Bộ Tư pháp Mỹ đã không phát hiện thêm các trường hợp tương tự.

Gần đây, Tổng chưởng lý Eric Holder tuy đã nói bóng gió về chuyện từ chức, nhưng vẫn công khai tuyên bố "chừng nào tôi còn làm tổng chưởng lý thì không một phóng viên nào làm việc này thoát được án tù" - ông nhắc đến trường hợp nhà báo James Risen của Thời báo New York, người có liên quan đến phiên tòa xét xử một cựu nhân viên CIA bị truy tố làm rò rỉ thông tin bí mật phá vỡ chương trình hạt nhân của Iran. Risen tuyên bố sẽ không bao giờ khai ra ai nói cho ông biết về nguồn tin đó.

Theo Joseph Marks của trang web Politico, trong vài tháng tới, Lầu Năm Góc có kế hoạch đòi hỏi các nhân viên hợp đồng được cấp phép truy cập thông tin mật phải chịu sự giám sát thường xuyên mỗi khi họ đăng nhập vào các mạng chính quyền - quy tắc chưa từng có trước đây nhằm chống lại sự rò rỉ thông tin liên quan đến an ninh quốc gia.

Joseph Marks cho biết: "Thông tin về việc truy cập mạng chính quyền của nhân viên được kết hợp với các công cụ phân tích dữ liệu nhằm phát hiện sớm hành vi đáng ngờ".

Ngày 18/9 vừa qua, Giám đốc Tình báo Quốc gia  James Clapper phát biểu tại Washington DC. rằng, "Sự đánh cắp và làm rò rỉ các tài liệu NSA" là một yếu tố, được ông gọi là "trận bão", làm tổn hại khả năng thu thập thông tin vì mục đích bảo đảm an ninh quốc gia của cộng đồng tình báo Mỹ

Duy Ân (tổng hợp)

Các tin khác

Những sai lầm tình báo tai hại trong chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran

Những sai lầm tình báo tai hại trong chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran

Cuộc đối đầu quân sự giữa liên minh Mỹ - Israel và Iran đang là tâm điểm thu hút sự chú ý của dư luận quốc tế; song những diễn biến thực sự lại luôn bị che phủ bởi bức màn bí mật. Để làm sáng tỏ những góc khuất trong cuộc chiến tranh tình báo âm thầm tại khu vực đầy biến động này, phóng viên tờ “Argumenty Nedeli” (Luận cứ trong tuần của Nga) đã có cuộc trao đổi với chuyên gia về Trung Đông, Trung tá tình báo Nga Aleksandr Voronin.

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX

Hoạt động tình báo luôn là động lực thúc đẩy sự đổi mới và các phát minh mang tính đột phá. Trong những năm 1960-1970, các cơ quan tình báo trên thế giới đã tạo ra một khối lượng công nghệ khổng lồ phục vụ cho Chiến tranh Lạnh. Nhiều công nghệ gián điệp được phát triển và sử dụng trong thế kỷ XX hiện vẫn được giữ bí mật. Nhưng ngay cả những gì đã biết cũng đủ khiến người ta phải ngạc nhiên.

Ông Trump và những lần bị mưu sát hụt

Ông Trump và những lần bị mưu sát hụt

Vụ nổ súng tại bữa tiệc tối dành cho các phóng viên Nhà Trắng chỉ là một trong chuỗi các sự kiện an ninh có liên quan đến Tổng thống Trump kể từ năm 2024.

Thu thập dữ liệu quân sự dưới vỏ bọc dân sự

Thu thập dữ liệu quân sự dưới vỏ bọc dân sự

Không cần tiếp cận trực diện, mạng lưới thu thập thông tin có thể khởi nguồn từ những tương tác dân sự tưởng chừng vô hại. Vụ việc tại Philippines cho thấy phương thức hoạt động ngày càng tinh vi, khó nhận diện trong môi trường an ninh phức tạp.

Song trùng bế tắc đàm phán và eo biển Hormuz

Song trùng bế tắc đàm phán và eo biển Hormuz

Mỹ và Iran đang “đấu phong tỏa” giữa lúc bế tắc trong đàm phán tiếp tục kéo dài - theo đó Mỹ ra sức phong tỏa các cảng biển Iran để buộc nước này xuống thang trong đàm phán, còn Iran cáo buộc Mỹ vi phạm thỏa thuận ngừng bắn 14 ngày và tuyên bố tiếp tục đóng eo biển Hormuz.

Chiến dịch “Susannah” và những hệ lụy trong lịch sử tình báo Israel

Chiến dịch “Susannah” và những hệ lụy trong lịch sử tình báo Israel

Chiến dịch phá hoại do cơ quan tình báo quân đội Israel (Aman) tổ chức vào tháng 7/1954 đã thất bại thảm hại. Được xây dựng trên những toan tính thực dụng và chiến thuật phi đạo đức mang tên “hành động dưới màu cờ giả”, chiến dịch này cuối cùng trở nên phản tác dụng đối với chính những kẻ chủ mưu, đồng thời để lại nhiều tranh cãi lớn trong lịch sử ngành tình báo thế giới.

Gã phù thủy truyền thông và cú lừa thế kỷ

Gã phù thủy truyền thông và cú lừa thế kỷ

Cuối thế kỷ XIX, trong suốt hơn 10 năm, nước Pháp tin rằng, Hội Tam Điểm là một tổ chức thờ quỷ với những bí mật đen tối đang bị phanh phui. Nhưng đến năm 1897, người dựng nên toàn bộ câu chuyện ấy công khai thú nhận: từ nhân chứng, tài liệu đến các nghi lễ gây rúng động, tất cả đều là giả. Cú lừa của Léo Taxil vì thế không chỉ là một scandal thế kỷ, mà còn là một minh chứng cho thấy niềm tin xã hội có thể bị dẫn dắt như thế nào.

Bão giá lương thực đẩy thế giới vào nạn đói thảm họa

Bão giá lương thực đẩy thế giới vào nạn đói thảm họa

Nguy cơ một cuộc khủng hoảng lương thực mới đang bùng nổ khi chỉ số giá lương thực toàn cầu quay đầu tăng tháng thứ hai liên tiếp. Trong bối cảnh xung đột Trung Đông bóp nghẹt nguồn cung phân bón và một “siêu El Nino” được dự báo sẽ tàn phá các vựa lúa lớn nhất hành tinh thời gian tới, liệu chúng ta có thể làm gì để ngăn lại một thảm họa?

Donald Nichols - điệp viên cừ khôi vùng Viễn Đông

Donald Nichols - điệp viên cừ khôi vùng Viễn Đông

Đầu tháng 10/2017, tại Âu Mỹ người ta đồng loạt phát hành ấn phẩm "King of Spies: The Dark Reign of America’s Spymaster in Korea" (tạm dịch: Vua gián điệp: Thời kỳ suy tàn của trùm tình báo Mỹ tại Triều Tiên) của nhà văn Blaine Harden. Sách mô tả Donald Nichols là “điệp viên giỏi nhất vùng Viễn Đông” hay chiến binh “cuộc chiến một người”.

Báo cáo tình báo Mỹ năm 2026 từ góc nhìn của một đại tá Nga

Báo cáo tình báo Mỹ năm 2026 từ góc nhìn của một đại tá Nga

Tháng 3 năm nay, tại phiên điều trần trước Ủy ban Tình báo Thượng viện Mỹ, Giám đốc Tình báo Quốc gia Tulsi Gabbard đã trình bày báo cáo “Đánh giá mối đe dọa thường niên” của cộng đồng tình báo nước này. Sau đây, chúng tôi xin trân trọng giới thiệu một số phân tích và nhận định của Đại tá tình báo Igor Orlov, người từng phục vụ trong hàng ngũ KGB, về các nội dung trọng tâm của bản báo cáo này.

New START sụp đổ: Mỹ - Nga trước ngưỡng cửa chạy đua hạt nhân

New START sụp đổ: Mỹ - Nga trước ngưỡng cửa chạy đua hạt nhân

Đầu tháng 2/2026, Hiệp ước về cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược giữa Mỹ và Nga (Hiệp ước New START) đã chính thức hết hạn mà không có thỏa thuận mới nào được ký kết. New START là trở ngại cuối cùng đối với một cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân tiềm tàng giữa Moscow và Washington. Tuy nhiên, theo chuyên gia về chính sách hạt nhân Nicole Grajewski, Nga hiện không đủ nguồn lực để sản xuất hàng loạt các loại vũ khí chiến lược mới.

Giải mật điệp viên nhị trùng qua hồi ký của Martha Peterson

Giải mật điệp viên nhị trùng qua hồi ký của Martha Peterson

Tạp chí trực tuyến Kho lưu trữ lịch sử tình báo (EHA) của Nga vừa cập nhật vụ án được CIA giải mật theo Đạo luật tiết lộ thông tin, có liên quan đến nữ điệp viên CIA Martha Peterson bị bắt quả tang cùng với điệp viên hai mang của KGB.

“Cyber warfare” và quy luật mới của chiến tranh hiện đại

“Cyber warfare” và quy luật mới của chiến tranh hiện đại

Khi chiến trường thực địa bị chi phối bởi hỏa lực và không kích, một dạng xung đột khác cũng đã hình thành trong không gian số. Cuộc chiến Cyber warfare (chiến tranh mạng) đã chính thức khai hỏa, đang biến những cơ sở hạ tầng trọng yếu tại Mỹ, Israel và Iran thành những mục tiêu bị tấn công không ngừng nghỉ .

An ninh mạng: Hiểm họa kinh doanh toàn cầu

An ninh mạng: Hiểm họa kinh doanh toàn cầu

Trong bối cảnh các nền kinh tế ngày càng phụ thuộc vào hạ tầng số, báo cáo rủi ro thường niên của hãng bảo hiểm Allianz công bố đầu năm 2026 một lần nữa khẳng định nguy cơ đến từ môi trường mạng. Giờ đây, các sự cố an ninh mạng không chỉ là câu chuyện kỹ thuật mà đã trở thành vấn đề sống còn của nền kinh tế toàn cầu, đặt ra áp lực chưa từng có lên các lực lượng bảo vệ không gian mạng.

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập và cái giá của sự thống nhất

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập và cái giá của sự thống nhất

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập (LAS) được thành lập ngày 22/3/1945 tại Cairo. Dựa trên Nghị định thư Alexandria năm 1944, LAS tuyên bố mục tiêu cốt lõi là thắt chặt quan hệ, phối hợp chính sách, bảo vệ độc lập và chủ quyền của các nước Ả Rập. Ý tưởng về chủ nghĩa Liên Ả Rập là một phản ứng hợp lý đối với việc giải phóng thuộc địa, nhưng hiệp ước của LAS đã đưa ra một quy tắc về sau trở thành hạn chế chính của nó.

Điệp viên “Romeo”:Vũ khí bí mật của các cơ quan tình báo

Điệp viên “Romeo”:Vũ khí bí mật của các cơ quan tình báo

Để thu thập được nhiều thông tin quan trọng, các cơ quan tình báo KGB và Stasi đã thành lập mạng lưới điệp viên "Casanova" (điệp viên “Romeo”). Họ là những người có sức hút đặc biệt và được huấn luyện bài bản các thủ thuật nghiệp vụ. Ở CHDC Đức, kế hoạch đào tạo này mang mật danh “Romeo”; còn ở Liên Xô, các học viên của Trường Kỹ thuật tình báo Lenin được trang bị những phương thức quyến rũ để biến tình yêu thành vũ khí lợi hại.