Mỹ: Giải mật “Chỉ thị 59”

Cục Lưu trữ hồ sơ quốc gia Mỹ (NARA), vừa tiến hành giải mật theo luật định bản tài liệu gây chấn động dư luận. Đó là văn bản "Directive 59" (Chỉ thị số 59), chứa đựng kế hoạch tiến hành một cuộc "chiến tranh hạt nhân hạn chế" dưới thời Tổng thống Jimmy Carter hơn 3 thập niên trước.

Tài liệu có tên gọi chính thức là "President Directive 59" (PD59), được Tổng thống J. Carter chấp bút ký ngày 25/7/1980 chuẩn y chiến thuật "xung đột vũ khí hạch tâm có kiểm soát" do một nhóm chính khách diều hâu ở Washington soạn thảo. Theo đó kho vũ khí hạt nhân mang tính răn đe lâu nay sẽ được đưa vào biên chế tấn công thường trực, hướng tới các mục tiêu chiến lược ở Liên Xô và khối Đông Âu, cũng như tại Trung Quốc và CHDCND Triều Tiên. Các tác giả hiếu chiến của thứ học thuyết mới ra sức khẳng định, rằng những cuộc xung đột như vậy là "rất đỗi bình thường" ở thời Chiến tranh lạnh, không thể dẫn đến ngày tận thế cho toàn nhân loại!

Mục đích chính của PD59 hòng gây ra những thiệt hại kinh tế đáng kể, cũng như vô hiệu hóa lực lượng phòng thủ của Liên Xô. "Đối thủ sẽ mất khả năng sử dụng sức mạnh quân sự của mình cùng với việc phải gánh chịu những tổn thất lớn lao", phần mở đầu tài liệu nêu rõ tham vọng của bản kế hoạch siêu mật.

Một trong những tác giả chủ chốt của PD59 là tướng 3 sao William Odom, Cố vấn quân sự về An ninh quốc gia cho Tổng thống J. Carter quả quyết: "Đây có thể là một đòn tấn công kéo dài trong nhiều ngày hoặc nhiều tuần lễ, khiến giới lãnh đạo các siêu cường sẽ ân hận vì lãng phí nguyên liệu hạch tâm cho mục đích dân sự"(!). Đồng thời W. Odom diễn giải kế hoạch cho phép sử dụng công nghệ cao do thám phát hiện các cơ sở hạt nhân của đối phương, đánh giá mức độ thiệt hại sau khi bị tấn công và "nếu cần sẽ giáng tiếp loạt đòn thứ 2".

Thậm chí tướng Odom cùng Bộ trưởng Quốc phòng Harold Brown còn cho tổ chức một loạt cuộc diễn tập, triển khai tên lửa xuyên lục địa mang đầu đạn hạt nhân nhắm bắn mục tiêu theo kế hoạch PD59.

Mức độ tuyệt mật đến nỗi ngay cả Ngoại trưởng Edmun Muskie cũng không hay biết gì về bản tài liệu, bởi Cố vấn An ninh quốc gia Zbigniew Brzezinski cho rằng PD59 thuộc về trọng trách của Bộ Quốc phòng "không liên quan gì đến công tác đối ngoại". Chỉ thị số 59 dựa trên quan điểm gây tranh luận rằng, Moskva đã hoàn thiện đường lối hạch tâm của mình "trên tư thế là người chiến thắng"(?!).

Tướng W. Odom, một trong những tác giả của PD-59 giới thiệu sơ đồ triển khai kế hoạch.
Tướng W. Odom, một trong những tác giả của PD-59 giới thiệu sơ đồ triển khai kế hoạch.

Còn Marshall Shulman, vị chuyên gia hàng đầu về Liên Xô tỏ ý nghi ngờ quan niệm trên: "Dường như chúng ta đánh giá quá cao thực lực quân sự của đối phương hơn nhiều lần khả năng của họ. Nếu như người Nga tiếp cận được bản chỉ thị này, chắc hẳn họ sẽ bị thuyết phục bởi ý nghĩ rằng chúng ta đã sẵn sàng gây hấn trước; điều này đồng nghĩa với sự thúc đẩy một cuộc chạy đua vũ trang hạch tâm mới đe dọa cả 2 phía".

Thực tế đã trả lời ý kiến của M. Shulman rất xác đáng, vì lãnh đạo Liên Xô lúc ấy đã hiểu được vấn đề không ai có thể chiến thắng trong cuộc đối đầu hạt nhân và không quốc gia nào tồn tại sau cuộc xung đột bằng vũ khí đáng sợ nhất. Ngoài ra, các tác giả của PD59 đã cố tình bỏ qua một sự thật nguy hiểm, rằng Washington sẽ bị giáng trả thích đáng nếu dám bắn tên lửa đánh đòn phủ đầu. Đây là nguyên tắc cơ bản trong chính sách phòng thủ của khối Warsaw gồm Liên Xô và một loạt các nước XHCN ở Đông Âu.

Rốt cục kế hoạch PD59 sặc mùi hiếu chiến đã vấp phải thất bại nặng nề, khi Quốc hội Mỹ chính thức phê chuẩn Hiệp ước giới hạn vũ khí chiến lược (SALT-1) được ký giữa Liên Xô và Mỹ trong năm 1979.

Trang cuối của PD-59 với chữ ký của Tổng thống J. Carter.
Trang cuối của PD-59 với chữ ký của Tổng thống  J. Carter.

Nhân sự kiện bản tài liệu PD59 được giải mật, tờ nhật báo Nga Nezavisimaya Gazeta phát hành tại thủ đô Moskva cũng nhắc lại một trong những vụ scandal đình đám nhất nước Đức xảy ra đúng nửa thế kỷ trước. Đó là vụ bắt giữ ký giả nổi tiếng Rudolf Karl Augstein, người sáng lập tuần báo Der Spiegel ấn hành ở Hamburg, một trong những ấn phẩm có lượng phát hành hàng đầu châu Âu vào tháng 10/1962. Nguyên do trên Der Spiegel đã đăng tải các tài liệu mật bị rò rỉ của Liên minh quân sự Bắc Đại Tây Dương (NATO), khiến R. Augstein cùng toàn thể Ban biên tập tức thì bị tống giam về tội... phản quốc.

Người ra lệnh bắt giữ R. Augstein trái phép là Franz Josef Strauss, Bộ trưởng Quốc phòng CHLB Đức từ năm 1956-1962, một chính khách diều hâu từng muốn tấn công phủ đầu Liên Xô bằng vũ khí hạt nhân, mở đường cho quân đội Đức tham gia vào Thế chiến 3. Tài liệu giải mật gần đây cho thấy tham vọng của F. Strauss khiến Henry Kissinger, Giám đốc Viện Nghiên cứu vũ khí hạch tâm và Chính sách đối ngoại trực thuộc Hội đồng Quan hệ đối ngoại liên bang khi ấy, người sau này trở thành Cố vấn An ninh quốc gia Hoa Kỳ hết sức lo ngại, bởi đương sự dễ bề tổ chức đánh cắp đầu đạn hạt nhân của Mỹ đang triển khai trên lãnh thổ Đức cho mục đích của mình. Cuối cùng, "vụ Augstein" đã phá sản, buộc Thủ tướng Konrad Adenauer phải sa thải F. Strauss vào cuối năm 1962

T.Q.Long (theo Foreign Policy Magazine)

Các tin khác

Những sai lầm tình báo tai hại trong chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran

Những sai lầm tình báo tai hại trong chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran

Cuộc đối đầu quân sự giữa liên minh Mỹ - Israel và Iran đang là tâm điểm thu hút sự chú ý của dư luận quốc tế; song những diễn biến thực sự lại luôn bị che phủ bởi bức màn bí mật. Để làm sáng tỏ những góc khuất trong cuộc chiến tranh tình báo âm thầm tại khu vực đầy biến động này, phóng viên tờ “Argumenty Nedeli” (Luận cứ trong tuần của Nga) đã có cuộc trao đổi với chuyên gia về Trung Đông, Trung tá tình báo Nga Aleksandr Voronin.

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX

Hoạt động tình báo luôn là động lực thúc đẩy sự đổi mới và các phát minh mang tính đột phá. Trong những năm 1960-1970, các cơ quan tình báo trên thế giới đã tạo ra một khối lượng công nghệ khổng lồ phục vụ cho Chiến tranh Lạnh. Nhiều công nghệ gián điệp được phát triển và sử dụng trong thế kỷ XX hiện vẫn được giữ bí mật. Nhưng ngay cả những gì đã biết cũng đủ khiến người ta phải ngạc nhiên.

Ông Trump và những lần bị mưu sát hụt

Ông Trump và những lần bị mưu sát hụt

Vụ nổ súng tại bữa tiệc tối dành cho các phóng viên Nhà Trắng chỉ là một trong chuỗi các sự kiện an ninh có liên quan đến Tổng thống Trump kể từ năm 2024.

Thu thập dữ liệu quân sự dưới vỏ bọc dân sự

Thu thập dữ liệu quân sự dưới vỏ bọc dân sự

Không cần tiếp cận trực diện, mạng lưới thu thập thông tin có thể khởi nguồn từ những tương tác dân sự tưởng chừng vô hại. Vụ việc tại Philippines cho thấy phương thức hoạt động ngày càng tinh vi, khó nhận diện trong môi trường an ninh phức tạp.

Song trùng bế tắc đàm phán và eo biển Hormuz

Song trùng bế tắc đàm phán và eo biển Hormuz

Mỹ và Iran đang “đấu phong tỏa” giữa lúc bế tắc trong đàm phán tiếp tục kéo dài - theo đó Mỹ ra sức phong tỏa các cảng biển Iran để buộc nước này xuống thang trong đàm phán, còn Iran cáo buộc Mỹ vi phạm thỏa thuận ngừng bắn 14 ngày và tuyên bố tiếp tục đóng eo biển Hormuz.

Chiến dịch “Susannah” và những hệ lụy trong lịch sử tình báo Israel

Chiến dịch “Susannah” và những hệ lụy trong lịch sử tình báo Israel

Chiến dịch phá hoại do cơ quan tình báo quân đội Israel (Aman) tổ chức vào tháng 7/1954 đã thất bại thảm hại. Được xây dựng trên những toan tính thực dụng và chiến thuật phi đạo đức mang tên “hành động dưới màu cờ giả”, chiến dịch này cuối cùng trở nên phản tác dụng đối với chính những kẻ chủ mưu, đồng thời để lại nhiều tranh cãi lớn trong lịch sử ngành tình báo thế giới.

Gã phù thủy truyền thông và cú lừa thế kỷ

Gã phù thủy truyền thông và cú lừa thế kỷ

Cuối thế kỷ XIX, trong suốt hơn 10 năm, nước Pháp tin rằng, Hội Tam Điểm là một tổ chức thờ quỷ với những bí mật đen tối đang bị phanh phui. Nhưng đến năm 1897, người dựng nên toàn bộ câu chuyện ấy công khai thú nhận: từ nhân chứng, tài liệu đến các nghi lễ gây rúng động, tất cả đều là giả. Cú lừa của Léo Taxil vì thế không chỉ là một scandal thế kỷ, mà còn là một minh chứng cho thấy niềm tin xã hội có thể bị dẫn dắt như thế nào.

Bão giá lương thực đẩy thế giới vào nạn đói thảm họa

Bão giá lương thực đẩy thế giới vào nạn đói thảm họa

Nguy cơ một cuộc khủng hoảng lương thực mới đang bùng nổ khi chỉ số giá lương thực toàn cầu quay đầu tăng tháng thứ hai liên tiếp. Trong bối cảnh xung đột Trung Đông bóp nghẹt nguồn cung phân bón và một “siêu El Nino” được dự báo sẽ tàn phá các vựa lúa lớn nhất hành tinh thời gian tới, liệu chúng ta có thể làm gì để ngăn lại một thảm họa?

Donald Nichols - điệp viên cừ khôi vùng Viễn Đông

Donald Nichols - điệp viên cừ khôi vùng Viễn Đông

Đầu tháng 10/2017, tại Âu Mỹ người ta đồng loạt phát hành ấn phẩm "King of Spies: The Dark Reign of America’s Spymaster in Korea" (tạm dịch: Vua gián điệp: Thời kỳ suy tàn của trùm tình báo Mỹ tại Triều Tiên) của nhà văn Blaine Harden. Sách mô tả Donald Nichols là “điệp viên giỏi nhất vùng Viễn Đông” hay chiến binh “cuộc chiến một người”.

Báo cáo tình báo Mỹ năm 2026 từ góc nhìn của một đại tá Nga

Báo cáo tình báo Mỹ năm 2026 từ góc nhìn của một đại tá Nga

Tháng 3 năm nay, tại phiên điều trần trước Ủy ban Tình báo Thượng viện Mỹ, Giám đốc Tình báo Quốc gia Tulsi Gabbard đã trình bày báo cáo “Đánh giá mối đe dọa thường niên” của cộng đồng tình báo nước này. Sau đây, chúng tôi xin trân trọng giới thiệu một số phân tích và nhận định của Đại tá tình báo Igor Orlov, người từng phục vụ trong hàng ngũ KGB, về các nội dung trọng tâm của bản báo cáo này.

New START sụp đổ: Mỹ - Nga trước ngưỡng cửa chạy đua hạt nhân

New START sụp đổ: Mỹ - Nga trước ngưỡng cửa chạy đua hạt nhân

Đầu tháng 2/2026, Hiệp ước về cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược giữa Mỹ và Nga (Hiệp ước New START) đã chính thức hết hạn mà không có thỏa thuận mới nào được ký kết. New START là trở ngại cuối cùng đối với một cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân tiềm tàng giữa Moscow và Washington. Tuy nhiên, theo chuyên gia về chính sách hạt nhân Nicole Grajewski, Nga hiện không đủ nguồn lực để sản xuất hàng loạt các loại vũ khí chiến lược mới.

Giải mật điệp viên nhị trùng qua hồi ký của Martha Peterson

Giải mật điệp viên nhị trùng qua hồi ký của Martha Peterson

Tạp chí trực tuyến Kho lưu trữ lịch sử tình báo (EHA) của Nga vừa cập nhật vụ án được CIA giải mật theo Đạo luật tiết lộ thông tin, có liên quan đến nữ điệp viên CIA Martha Peterson bị bắt quả tang cùng với điệp viên hai mang của KGB.

“Cyber warfare” và quy luật mới của chiến tranh hiện đại

“Cyber warfare” và quy luật mới của chiến tranh hiện đại

Khi chiến trường thực địa bị chi phối bởi hỏa lực và không kích, một dạng xung đột khác cũng đã hình thành trong không gian số. Cuộc chiến Cyber warfare (chiến tranh mạng) đã chính thức khai hỏa, đang biến những cơ sở hạ tầng trọng yếu tại Mỹ, Israel và Iran thành những mục tiêu bị tấn công không ngừng nghỉ .

An ninh mạng: Hiểm họa kinh doanh toàn cầu

An ninh mạng: Hiểm họa kinh doanh toàn cầu

Trong bối cảnh các nền kinh tế ngày càng phụ thuộc vào hạ tầng số, báo cáo rủi ro thường niên của hãng bảo hiểm Allianz công bố đầu năm 2026 một lần nữa khẳng định nguy cơ đến từ môi trường mạng. Giờ đây, các sự cố an ninh mạng không chỉ là câu chuyện kỹ thuật mà đã trở thành vấn đề sống còn của nền kinh tế toàn cầu, đặt ra áp lực chưa từng có lên các lực lượng bảo vệ không gian mạng.

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập và cái giá của sự thống nhất

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập và cái giá của sự thống nhất

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập (LAS) được thành lập ngày 22/3/1945 tại Cairo. Dựa trên Nghị định thư Alexandria năm 1944, LAS tuyên bố mục tiêu cốt lõi là thắt chặt quan hệ, phối hợp chính sách, bảo vệ độc lập và chủ quyền của các nước Ả Rập. Ý tưởng về chủ nghĩa Liên Ả Rập là một phản ứng hợp lý đối với việc giải phóng thuộc địa, nhưng hiệp ước của LAS đã đưa ra một quy tắc về sau trở thành hạn chế chính của nó.

Điệp viên “Romeo”:Vũ khí bí mật của các cơ quan tình báo

Điệp viên “Romeo”:Vũ khí bí mật của các cơ quan tình báo

Để thu thập được nhiều thông tin quan trọng, các cơ quan tình báo KGB và Stasi đã thành lập mạng lưới điệp viên "Casanova" (điệp viên “Romeo”). Họ là những người có sức hút đặc biệt và được huấn luyện bài bản các thủ thuật nghiệp vụ. Ở CHDC Đức, kế hoạch đào tạo này mang mật danh “Romeo”; còn ở Liên Xô, các học viên của Trường Kỹ thuật tình báo Lenin được trang bị những phương thức quyến rũ để biến tình yêu thành vũ khí lợi hại.