Của Reagan… trả về Reagan
Các cuộc thăm dò trong chiến dịch tranh cử tổng thống vừa qua cho biết, 60% số phiếu ủng hộ ứng viên đảng Cộng hòa Mitt Romney là của cử tri già với tư tưởng bảo thủ, họ có độ tuổi trung bình từ 60 đến 65. Điều này chứng tỏ đảng Cộng hòa đang trở thành đảng của ngày hôm qua.
Vào năm 1980, ứng viên đảng Cộng hòa Ronald W. Reagan đã có bài phát biểu tranh cử gây chấn động lịch sử: “Tôi thỉnh mong đồng bào hãy tin tưởng rằng tinh thần Mỹ quốc không phân biệt các ranh giới dân tộc, tôn giáo, xã hội, chính trị, địa lý, giàu nghèo. Tinh thần Mỹ được thắp sáng bởi bầu nhiệt huyết trong triệu triệu trái tim của người dân nhập cư từ khắp chân trời, góc bể đến đây để tìm kiếm tự do". Nhờ tư tưởng cao đẹp này, Reagan đã được lòng dân và các đại cử tri bỏ phiếu bầu ông trở thành tổng thống.
Nước Mỹ cũng ghi nhận, Reagan là tổng thống thành công nhất trong lịch quốc gia lẫn lịch sử đảng Cộng hòa. Nhưng có lẽ, sau khi rời Nhà Trắng năm 1989, ông Reagan đã mang tất cả vinh quang đó theo mình, hoặc cũng có thể với tư tưởng "của Reagan... trả về Reagan", nên những người kế nhiệm trong đảng Cộng hòa đã trả lại ông tất cả (?).
Trong cuộc bầu cử tổng thống vừa qua, đảng Cộng hòa rất kỳ vọng vào ông Mitt Romney vì ông Mitt Romney đã nhìn thấy rõ thất bại trong quá khứ của cha mình, cộng với kinh nghiệm thương trường khi điều hành nhiều tập đoàn kinh tế lớn Bain Capital từ năm 1984 đến 2002 và kinh nghiệm chính trường trong thời gian làm Thống đốc bang Massachussets từ năm 2003 đến 2007.
Thực tế vào năm 2008, Mitt Romney đã ra tranh cử nhưng vấp phải sự phản đối của các tín hữu đạo Tin Lành trong các vấn đề tôn giáo nên sau đó phải nhường chỗ cho McCain. Đảng Cộng hòa càng tin tưởng hơn vào chiến thắng sẽ dành cho ông Mitt Romney khi họ đã mở rộng đường và có hàng chục tỉ phú Mỹ dốc hàng tỉ USD ủng hộ liên danh tranh cử Mitt Romney/ Paul Ryan.
5 năm trước, nhiều nhà lãnh đạo đảng Cộng hòa đã kêu gọi các đảng viên phải suy xét lại đường lối của đảng. Các cuộc bầu cử từ năm 1980 đến 2008, những lời kêu gọi như vậy luôn bị xếp vào… tủ lưu trữ tư liệu. Nhưng sau thất bại cay đắng năm nay, đảng Cộng hòa đang lục lại lịch sử để tìm lời giải đáp vì sao giờ đây họ lại là đảng của quá khứ và ngày càng xa rời nhân dân Mỹ.
Đảng Cộng hòa hơn 30 năm trước
Sau khi đắc cử vào năm 1980, Tổng thống Reagan cùng đảng Cộng hòa đã xây dựng một Hợp chủng quốc Hoa Kỳ hùng mạnh chưa từng có trong lịch sử. Nước Mỹ khi đó đã cùng với các đồng minh chiến lược toàn diện như Anh, Pháp, Đức, Canada và sản xuất một nửa tổng sản lượng hàng công nghiệp toàn thế giới nhờ vào học thuyết kinh tế Reagan. Khi đó đảng Cộng hòa rất mềm dẻo trong quan hệ đối ngoại đặc biệt là với Liên Xô và Trung Quốc.
Những năm 1980, Tổng thống Reagan cùng đảng Cộng hòa luôn nỗ lực hết mình phụng sự đất nước, họ đã thu hẹp khoảng cách giữa các tầng lớp xã hội, các chính sách an sinh xã hội, y tế, giáo dục và việc làm luôn được bảo đảm. Họ giảm thuế cho dân, cắt giảm chi phí quốc phòng của quân đội Mỹ ở nước ngoài, đầu tư nhiều vào sức mạnh tri thức (năng lượng chất xám) để tạo ra những công nghệ hiện đại cho công nghiệp và quốc phòng.
Về vấn đề hôn nhân đồng tính, những năm 80, đảng Cộng hòa và Tổng thống Reagan rất "thoáng", ông Reagan cho rằng "những người đồng tính và hôn nhân của họ không phải là thảm họa hay tệ nạn khi mà họ sống tốt và đóng góp lợi ích cho xã hội".
Khi còn cầm quyền, ông Reagan và đảng Cộng hòa rất quan tâm đến vấn đề môi trường, xem ô nhiễm môi trường là thảm họa và đáng sợ như chiến tranh hạt nhân. Những năm 80, đảng Cộng hòa luôn có những chính sách ưu tiên sản xuất sạch, cắt giảm lượng khí hiệu ứng nhà kính. Đối với vấn đề thị trường lao động và việc làm, lực lượng lao động nữ rất được tôn trọng và gia tăng theo cấp số nhân hàng năm.
Thời gian này đảng Cộng hòa luôn có các chính sách chăm sóc sức khỏe và y tế rất tốt cho người dân, có 79% người già trên 65 tuổi được cung cấp miễn phí các dịch vụ chăm sóc y tế thông thường.
Và đảng Cộng hòa ngày nay…
Ngày nay, đảng Cộng hòa đang trở lại chính sách cứng rắn, hiếu chiến của Tổng thống Nixon những năm 70 và luôn hô hào tăng mạnh chi phí quốc phòng, thêm quân cho các chiến trường như Iraq, Afghanistan, Pakistan và Syria.
Trong chiến dịch tranh cử vừa qua, đảng Cộng hòa đã vạch ra những đường lối trật hướng hoàn toàn với mong mỏi của người dân Mỹ, nếu thắng cử họ sẽ làm cho xã hội Mỹ ngày càng phân rã sâu sắc. Cụ thể trong chính sách đối nội, họ sẽ tăng thuế, cắt giảm phúc lợi xã hội để "dồn tiền" nuôi sống các kho vũ khí, tập trung ưu tiên phát triển khu vực kinh tế tư nhân, đặt trọng điểm vào tầng lớp thượng lưu do đó khuyến khích và làm nổi lên thiểu số nhà tư bản rất giàu có tư lợi, nhưng chiếm rất nhiều của cải quốc dân, điều đó gia tăng nhanh chóng khoảng cách giàu - nghèo.
Vấn đề hôn nhân đồng tính và sức khỏe sinh sản phụ nữ, ứng viên đảng Cộng hòa Mitt Romney luôn có những lời lẽ cứng rắn, không khoan nhượng, không chấp nhận một xã hội Mỹ có hôn nhân đồng tính luyến ái và việc phụ nữ phá thai bị cấm tiệt (trừ trường hợp bị cưỡng hiếp).
Ngày nay trong chính sách năng lượng, đảng Cộng hòa luôn thèm khát các giếng dầu ở Iraq, Trung Đông; than đá từ các hầm mỏ ở Trung Quốc.
Về y tế, sau năm 1989 đảng Cộng hòa thường chủ trương bóp chặt hầu bao ngân khố, chi nhỏ giọt cho các dịch vụ chăm sóc, chữa trị và phẫu thuật y khoa. Hậu quả, sau khi ông George W. Bush chuyển giao quyền lực cho ông Barack Obama vào năm 2009, hơn 40 triệu dân Mỹ không có bảo hiểm, không được chăm sóc và tiếp cận các dịch vụ y tế công lập.
Đã trải qua nhiều bài học lịch sử, người dân Mỹ cần có thêm nhiều việc làm, quan hệ hữu hảo với các nước trên thế giới hơn là đối đầu và gây chiến. Đảng Dân chủ ngày nay hiểu được nguyện vọng chính đáng đó của nhân dân Mỹ, nhưng đảng Cộng hòa càng ngày càng cố chấp và lún sâu hơn vào "lịch sử hiếu chiến" cùng với chính sách đã quá lỗi thời.
Cách đây đúng 100 năm, Marquess Salisbury, một cựu đảng viên đảng Bảo thủ Anh đã đưa ra cảnh báo không chỉ dành riêng cho đảng ông mà cho nhiều đảng chính trị trên toàn thế giới: "Các lỗi phổ biến nhất trong chính trị là các đảng luôn gắn bó máu thịt với các chính sách đã chết".
Trong suốt một thập niên từ năm 1980 đến 1990, đảng Dân chủ Mỹ đã can đảm và trung thực công nhận các chính sách của họ đã chết và tích cực tiến hành cải cách cho phù hợp với tình hình nước Mỹ và xu thế thời đại. Họ đã thích ứng nhanh với một xã hội Mỹ hiện đại, các chính sách của họ luôn thỏa mãn ước nguyện của đa số người dân Mỹ. Trong khi đó đảng Cộng hòa luôn mắc kẹt trong lịch sử và ngày càng lún sâu vào những chính sách cũ hoặc đã chết, họ luôn muốn dùng chính sách đối ngoại "bàn tay sắt", sẵn sàng dùng vũ lực, răn đe quân sự để giải quyết các vấn đề quốc tế mà Mỹ có liên quan.
Nếu đảng Cộng hòa không tự giải thoát mình khỏi "vũng bùn quá khứ" với lớp lang những sai lầm, mau chóng thích ứng với thực tế đương đại thì đảng Cộng hòa chỉ còn sống với hào quang của quá khứ
