Thủ lĩnh bẩm sinh
Sergey Sobyanin sinh ngày 21/6/1958 tại làng Nyaksimvol thuộc khu tự trị Khanty-Mansy ở tỉnh Tiumen trong xứ Siberi giá băng nhưng tiềm ẩn rất nhiều tài nguyên. Đây cũng là khu vực cư trú chủ đạo của dân tộc thiểu số Mansy (hiện còn khoảng hơn một triệu người).
Trong lần vận động tranh cử của ông Sobyanin vào ghế Thống đốc tỉnh Tiumen trước đây, các đối thủ chính trị của ông từng tung tin rằng, ông thuộc tộc người Mansy và giương ra khẩu hiệu nhạo báng: "Từ dân tộc ít người tới nền chính trị lớn!". Tuy nhiên, những tài liệu chính thức lại ghi rõ, ông Sobyanin là con cháu của những người Cozak xứ Ural. Ông nội của ông từng được thưởng nhiều huân chương trong chiến tranh thế giới thứ nhất nhưng vì những lý do nào đó đã bị đi đày ở Siberi.
Người cha từng là Chủ tịch Xôviết xã và Giám đốc nhà máy bơ ở Berezovo. Mẹ ông từng là kế toán. Chính người cha đã từng được giáo dục trong những điều kiện nghiêm khắc của đạo Chính thống nên về sau, đã truyền cho con mình khá nhiều những nếp nghĩ truyền thống…
Thuở nhỏ, ông Sobyanin học ở trường làng. Học lực thời đó của vị Thị trưởng thủ đô tương lai bình thường. Ông rất thích văn học nhưng điểm văn của ông không cao. Trong học bạ cuối khóa chỉ có bốn điểm 5 (điểm tối đa) ở các môn: Lao động, huấn luyện quân sự, tiếng Nga và thể dục.
Cũng như nhiều cư dân miền Bắc khác, Sobyanin rất yêu thể thao và tham gia tích cực vào hầu hết các cuộc thi. Và thường là đạt những kết quả thể lực cao. Một người bạn gái cùng lớp của ông kể: "Sobyanin chơi đủ mọi thứ, từ tennis, bóng chuyền tới bóng rổ… Và anh ấy cũng là một người trò chuyện rất thú vị, lúc nào cũng có tính logic cao và chắc chắn trong mọi lập luận".
Ngoài thể thao, Sobyanin còn rất thích chụp ảnh. Đi đâu, chàng trai Sergey cũng mang theo máy ảnh, chụp tất cả mọi thứ và cũng hay bị những người khác chụp. Ngay từ nhỏ, ông Sobyanin đã bộc lộ sự ham thích tham gia các công tác xã hội. Ở hai lớp cuối trung học, chàng trai năng nổ này đã là Bí thư Đoàn trường.
Và đã tỏ ra mình là một thủ lĩnh rất có uy tín đối với các bạn đồng môn. Ngay từ hồi đó, ông Sobyanin đã thích bàn luận về chính trị. Một người bạn gái cùng lớp khác nhận xét: "Tôi sẽ không ngạc nhiên nếu một ngày nào đó Sobyanin trở thành Tổng thống. Anh ấy rất kiên trì, nhất quán, có ý chí cao và những phẩm chất thủ lĩnh đã được hình thành ở anh ấy ngay trên ghế nhà trường phổ thông".
Sau khi tốt nghiệp phổ thông ở trường làng, ông đã lên thành phố Cheliabinsk làm thợ nguội ở nhà máy cán ống, đồng thời thi vào học tại chức của Trường Đại học Kỹ nghệ
Năm 1982, ông Sobyanin được nhận vào làm ở Quận đoàn tại quận Lênin, thành phố Cheliabinsk. Và ông đã trưởng thành cũng rất nhanh theo con đường làm cán bộ đoàn. Năm 1989, Sobyanin lại có thêm một bằng đại học nữa, cũng là bằng tại chức nhưng về môn luật. Một năm sau đó, ông trở thành lãnh đạo cơ quan thanh tra thuế ở thị trấn Kogalym, nơi được coi là "thủ phủ" của công ty khai thác dầu mỏ khổng lồ LUKOI.
Biết mình, biết người
Năm 1991, Kogalym được nâng cấp thành phố và ông Sobyanin, ở tuổi 33, đã trở thành vị thị trưởng đầu tiên của nó vào đúng thời điểm mà tình hình ở địa phương này, như các tài liệu chính thức còn ghi lại, "không chỉ rất khó khăn và phức tạp mà còn gần như tuyệt vọng".
Trên cương vị thị trưởng, Sobyanin đã tích cực phối hợp với các doanh nghiệp dầu mỏ và khí đốt tìm thêm nguồn tài chính để phát triển đô thị trên cơ sở tất cả cùng có lợi. Ông vừa duy trì được quan hệ tốt với Công ty Dầu mỏ LUKOI vừa giữ được sự độc lập về tài chính và xã hội để không bị mang tiếng là "theo đuôi đại gia".
Những thành công đó đã giúp ông dần dà trở thành một chính khách không chỉ ở tầm khu vực mà vươn lên cả thủ đô. Năm 1996, Sobyanin trở thành đại diện của khu tự trị Khanty-Mansy tại Hội đồng Liên bang Nga (tương đương với Thượng viện). Tháng 5/1999, Sobyanin quyết định gia tăng hoạt động đảng và trở thành thành viên Đoàn chủ tịch khối "Tất cả nước Nga".
Một năm sau, ông ra tranh cử chức Thống đốc tỉnh Tiumen. Sau khi đắc cử, vị Thống đốc mới đã nhanh chóng gia nhập đảng Nước Nga thống nhất mà ông Vladimir Putin cũng như ông Dmitri Medvedev sau này là những nhân vật chủ đạo.
Tới tháng 12/2001, ông Sobyanin đã có chân trong Hội đồng Tối cao của đảng Nước Nga thống nhất. Tận dụng lợi thế chính trị mới và kinh nghiệm cũ trong việc phối hợp với các doanh nghiệp dầu mỏ và khí đốt, Thống đốc Sobyanin đã tìm được nhiều nguồn tài chính cho việc phát triển tỉnh Tiumen. Và uy tín của ông cũng gia tăng nhờ thế.
Năm 2004, ông Sobyanin là vị thủ lĩnh địa phương đầu tiên ở Nga đứng ra ủng hộ ý tưởng của ông Putin về việc bãi bỏ bầu cử các Thống đốc và năm 2005, đã đưa ra vấn đề tín nhiệm đối với bản thân mình trước nguyên thủ quốc gia. Ông Putin, lúc đó là Tổng thống Nga, đã đánh giá cao tinh thần "trung quân" của ông Sobyanin và ngay lập tức đưa ông vào ghế Thống đốc tỉnh Tiumen theo phương thức mới là đề cử từ trên xuống để cơ quan lập pháp địa phương bỏ phiếu bầu.
Cũng mùa thu năm đó, Thống đốc Sobyanin được đưa vào Hội đồng của Tổng thống về các dự án quốc gia cần được ưu tiên. Tháng 12/2005, ông Sobyanin được cử làm Chánh Văn phòng Tổng thống Nga - trước đó, vị trí này do ông Medvedev đảm nhận. Ngoài ra, ông Sobyanin còn được cử làm người đại diện các quyền lợi của quốc gia tại Hội đồng giám đốc của Công ty TVEL, chuyên sản xuất nhiên liệu hạt nhân.
Tháng 12/2007, Tổng thống Nga đã ra sắc lệnh cử ông Sobyanin làm lãnh đạo Hội đồng quan sát Tập đoàn Nhà nước Rosatom (Nguyên tử Nga). Cũng trong năm 2007, một số phương tiện thông tin đại chúng ở Nga đã nêu tên họ của ông Sobyanin như một trong những ứng cử viên vào chức Tổng thống. Thế nhưng, ông Sobyanin chỉ đứng ra làm người lãnh đạo hội đồng vận động tranh cử cho ông Medvedev, người mà đảng Nước Nga thống nhất đề cử và bản thân ông Putin ủng hộ…
Sau khi ông Medvedev trở thành Tổng thống Nga, còn ông Putin thì nhận ghế Thủ tướng, ông Sobyanin được cử làm Phó Thủ tướng kiêm Chánh Văn phòng Thủ tướng trong nội các mới…
Ngồi ở đâu, làm việc ở đấy
Ở Moskva, ông Sobyanin được đánh giá là một chính trị gia kín tiếng, ít tiếp xúc với báo giới, cứng cỏi với cấp dưới và hiền hòa với cấp trên. Một đồng nghiệp của ông nhớ lại: "Về bản chất, ông Sobyanin tính khí khá chặt chẽ. Tin thì tin nhưng vẫn kiểm tra công việc rất sít sao. Đó là một phong cách sít sao mà không phải ai cũng chịu nổi. Ông Sobyanin thuộc típ mới của thế hệ các nhà lãnh đạo hiện đại như Chubais và Abramovich. Ông ấy tập hợp đội hình và đội hình này phải làm việc chuẩn như đồng hồ. Hoặc là bạn vào được cuộc chơi hoặc là phải ra đi".
Người đồng nghiệp này cũng nhận xét, ông Sobyanin rất nhanh chóng hòa nhập vào nội dung của công việc mới nhờ có một phương pháp tiếp cận đúng. Một người đồng nghiệp khác thì nhận xét: "Sobyanin luôn biết ông muốn gì. Ông không phải là người tham lam. Không để mình bị thiệt nhưng luôn tính tới cả quyền lợi của những người khác, vì thế, ông đã tìm được dễ dàng tiếng nói chung với ngành dầu mỏ. Ông biết cách thương lượng với doanh nhân và dễ thỏa hiệp cùng họ"…
Mọi người từng cộng tác với ông đều phải công nhận rằng ông có sức làm việc phi thường. "Lãnh đạo bộ máy theo kiểu độc tài. Ông ấy có thể trở nên rất cứng rắn, không thương tiếc. Có lúc còn thô bạo. Ông ấy cũng biết những câu nói tục và đôi khi cũng văng tục".
Trong suốt thời gian đảm nhiệm những chức vụ lãnh đạo ở thủ đô, ông chưa bao giờ đưa ra một tuyên bố chính trị công khai nào. Ông chỉ tận tụy với những gì được giao và không bao giờ tỏ ra là ông còn có một tham vọng thăng tiến thêm nào đó. Ông rất ít khi tiếp xúc với báo giới…
Vì thế, một số nhà phân tích có xu hướng đánh giá ông chủ yếu như một nhân vật mang tính kỹ thuật và thừa hành đáng tin cậy. Tuy nhiên, ông Sobyanin cho tới nay vẫn duy trì được uy tín cao ở tỉnh Tiumen cũng như ở các địa phương có nhiều mỏ dầu khác của nước Nga. Đại đa số dân chúng ở các địa phương này đều đánh giá ông tốt cả ở trên cương vị lãnh đạo địa phương lẫn lãnh đạo cấp trung ương.
Ông Sobyanin được thừa hưởng từ người cha tính cách can trường của người dân Siberi gốc, tôn trọng những nền nếp cổ xưa của đạo Chính thống. Ông đặt tình bạn cao hơn danh lợi. Ông thích tính cởi mở, trung thực và giản dị trong giao tiếp, rất khinh ghét tính hợm hĩnh, hai mặt và thiếu nhất quán.
Trên bất cứ cương vị nào, ông Sobyanin cũng quen với việc tự mình lo việc cho mình và tự mình chịu trách nhiệm về mọi quyết định cũng như hành vi của mình. Ông cũng thích hài hước, đôi khi cũng kể chuyện tiếu lâm nhưng cho rằng, đối với một chính trị gia, tiếu lâm là con dao hai lưỡi. Trong một lần trả lời phỏng vấn trên truyền hình, trước câu hỏi rằng ông thích gì nhất, cho hay nhận quà, ông Sobyanin đã hài hước nói: "Nhận!".
Không phải ai cũng hiểu đúng được ý ông định nói qua câu trả lời này. Một người bạn thân cận với ông Sobyanin đánh giá: "Ông hành xử theo cách hơi lạ đối với một người dân phương Bắc. Không có gì thuộc về con người mà ông ấy lại chê nhưng ông ấy gần như không uống rượu. Ông ấy không thích rượu vodka mà chỉ uống rượu vang bên bếp lửa. Ông ấy cũng thích tiện nghi…".
Ông Sobyanin thích đi săn, bắn giỏi và rất am hiểu vũ khí. Một người bạn nhận xét: "Khi đi săn, ông ấy là một gã trai rất được. Không bao giờ nói chuyện chính trị. Và làm mọi việc cần thiết: cùng lôi xác thú về, cùng làm thịt nó và cùng nâng ly. Đi săn với ông ấy rất thú vị"
