Mở rộng sự hiện diện của doanh nghiệp Việt tại các trung tâm kinh tế trọng điểm thế giới

Nhằm cụ thể hóa Nghị quyết 68 – NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân, Bộ Công Thương đang chủ trì xây dựng Chương trình “Go Global” – Vươn ra thị trường quốc tế giai đoạn 2026–2035, hướng tới mục tiêu tạo bệ phóng để doanh nghiệp Việt Nam vững vàng hội nhập, khẳng định vị thế trên thương trường toàn cầu.

Bà Mai Thị Thu Hiền, Phó Vụ trưởng Vụ Kế hoạch, Tài chính và Quản lý doanh nghiệp (Bộ Công Thương) cho biết, Bộ Công Thương được Chính phủ giao xây dựng “Chương trình Go Global”, dự kiến trình Thủ tướng phê duyệt trong năm 2025. Chương trình hướng tới đổi mới tư duy hội nhập toàn cầu, mở rộng không gian tăng trưởng, tăng cường sự hiện diện của Việt Nam ở nước ngoài và nâng cao vai trò dẫn dắt của kinh tế tư nhân.

Theo dự thảo, “Go Global” xác định hai định hướng nổi bật là: Đổi mới tư duy hội nhập – chuyển từ “tham gia” sang “chủ động kiến tạo” trong các chuỗi giá trị toàn cầu, kết hợp giữa thương mại, đầu tư, công nghệ và văn hóa.

Xác định kinh tế tư nhân là lực lượng tiên phong – dẫn dắt quá trình quốc tế hóa, phát triển thương hiệu Việt mang tầm khu vực và thế giới.

Bên cạnh đó, chương trình cũng hướng tới hình thành các doanh nghiệp đa quốc gia của Việt Nam, có năng lực cạnh tranh khu vực và toàn cầu, góp phần chuyển dịch từ gia công – lắp ráp sang “Made in Vietnam” thực thụ.

Mục tiêu cụ thể đến năm 2030 gồm: Tăng tỷ trọng xuất khẩu của khu vực tư nhân lên 50–60% trong tổng kim ngạch xuất khẩu quốc gia. Hình thành 20 doanh nghiệp lớn dẫn dắt chuỗi giá trị toàn cầu và 30 doanh nghiệp vừa tiên phong tại các thị trường ngách. Gia tăng đầu tư ra nước ngoài, mở rộng sự hiện diện của doanh nghiệp Việt tại các trung tâm kinh tế trọng điểm thế giới.

“Đây không chỉ là câu chuyện xuất khẩu hàng hóa, mà còn là quá trình định vị thương hiệu quốc gia thông qua năng lực của doanh nghiệp Việt Nam”, bà Mai Thị Thu Hiền nhấn mạnh.

Dự thảo Chương trình Go Global được thiết kế theo ba giai đoạn triển khai:

Giai đoạn 1 (2026–2027): Khởi động, hoàn thiện thể chế, phổ biến thông tin, nâng cao nhận thức và hình thành hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp vươn ra thị trường quốc tế.

Giai đoạn 2 (2028–2030): Thí điểm, hỗ trợ doanh nghiệp dẫn đầu và tiên phong trong các lĩnh vực xuất khẩu, đầu tư, thương mại điện tử xuyên biên giới.

Giai đoạn 3 (2031–2035): Củng cố và mở rộng, vận hành hiệu quả mạng lưới hỗ trợ doanh nghiệp, từng bước hội nhập sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Theo bà Mai Thị Thu Hiền, chương trình không chỉ dừng ở định hướng mà còn đề ra những nhóm nhiệm vụ cụ thể nhằm hỗ trợ doanh nghiệp tư nhân “Go Global” một cách thực chất.

“Chúng tôi muốn tạo ra những doanh nghiệp Việt thực sự "go global" bằng chính sản phẩm, trí tuệ và thương hiệu của mình, chứ không chỉ đi gia công cho người khác”, bà Hiền nhấn mạnh.

Ngoài ra, chương trình cũng hướng tới hoàn thiện thể chế, cải thiện môi trường kinh doanh đạt chuẩn quốc tế, tăng cường chính sách tín dụng xuất khẩu, phát triển mạng lưới logistics và trung tâm phân phối tại các thị trường trọng điểm, nhằm hỗ trợ hiệu quả cho doanh nghiệp Việt vươn ra nước ngoài.

Tại hội nghị, ông Trương Văn Cẩm, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Dệt may Việt Nam (VITAS) cho rằng, ngành dệt may Việt Nam đã và đang có vị thế vững chắc trên bản đồ xuất khẩu toàn cầu. Tuy nhiên, để nâng cao chất lượng hội nhập và phát triển bền vững, cần đồng thời thực hiện hai nhiệm vụ trọng tâm: Tăng cường nội lực doanh nghiệp trong nước, thông qua đổi mới công nghệ, quản trị và chuyển đổi mô hình sản xuất lên các nấc thang giá trị cao hơn. Đầu tư cho con người, từ đào tạo nhân lực kỹ thuật, nhân lực quản lý đến xây dựng đội ngũ chuyên gia có khả năng làm việc và điều hành ở môi trường quốc tế.

Nhấn mạnh về vai trò của yếu tố con người trong chuỗi cung ứng, ông Trương Văn Cẩm cho rằng, nguồn nhân lực chính là yếu tố mang tính quyết định cho sự phát triển bền vững và khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam. “Con người là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh toàn cầu của Việt Nam. Nếu không đầu tư đúng và đủ cho nhân lực, chúng ta khó có thể tạo nên sự bứt phá", ông Trương Văn Cẩm khẳng định.

Theo ông Cẩm, sự phát triển bền vững của doanh nghiệp Việt cần gắn với ba trụ cột: Nhận thức – năng lực – hành động. Trong đó, nhận thức đúng về yêu cầu hội nhập. Năng lực về quản trị, tài chính, công nghệ và hành động cụ thể để hiện thực hóa mục tiêu nâng cao sức cạnh tranh.

"Nếu thiếu một trong ba yếu tố này, doanh nghiệp sẽ khó duy trì vị thế trên thị trường quốc tế. Chỉ có hiểu người, hiểu mình, hiểu thị trường thì chúng ta mới thắng”, ông Cẩm nói.

Bên cạnh những thành tựu đáng ghi nhận, ông Trương Văn Cẩm cũng thẳng thắn nhìn nhận: Chất lượng hội nhập của ngành dệt may Việt Nam vẫn còn khoảng trống.

Hiện nay, phần lớn doanh nghiệp vẫn hoạt động ở khâu gia công (CMT), có giá trị gia tăng thấp, trong khi hàm lượng chất xám trong sản phẩm còn hạn chế. Các hình thức cao hơn như FOB (mua nguyên liệu, bán thành phẩm), ODM (tự thiết kế sản phẩm) hay OBM (xây dựng thương hiệu riêng) mới chỉ phát triển ở một số doanh nghiệp quy mô lớn.

Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) chiếm khoảng 20% tổng số doanh nghiệp trong ngành nhưng lại đóng góp tới 60% kim ngạch xuất khẩu, 64,6% tổng vốn đầu tư và 61,6% doanh thu toàn ngành. Trong khi đó, doanh nghiệp trong nước, bao gồm tư nhân, liên doanh và doanh nghiệp nhà nước chiếm khoảng 40% về vốn, doanh thu và lao động.

Dù con số này vẫn còn khiêm tốn so với tiềm năng, song đây là một tỷ lệ đáng khích lệ, thể hiện nỗ lực của khối doanh nghiệp Việt trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt.

Hiện, VITAS đang thúc đẩy các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi mô hình sản xuất theo hướng giá trị cao hơn, song song với việc nâng cao trình độ quản lý, phát triển thương hiệu và đẳng cấp sản phẩm.

Ông Vũ Bá Phú, Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại Bộ Công Thương cho rằng, để doanh nghiệp Việt Nam tham gia “go global” hiệu quả, ngoài năng lực nội tại, điều quan trọng là phải am hiểu sâu về pháp luật, văn hóa và đặc thù của thị trường sở tại.

"Đây là yếu tố quyết định giúp doanh nghiệp thích ứng nhanh, tránh rủi ro và xây dựng được hình ảnh thương hiệu bền vững", ông Phú nhấn mạnh.