Báo cáo tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và đào tạo Nguyễn Kim Sơn cho rằng, Hiến pháp 2013 có quy định “Nhà nước ưu tiên đầu tư và thu hút các nguồn đầu tư khác cho giáo dục; chăm lo giáo dục mầm non; bảo đảm giáo dục tiểu học là bắt buộc, Nhà nước không thu học phí; từng bước phổ cập giáo dục trung học; phát triển giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học; thực hiện chính sách học bổng, học phí hợp lý”.
Tại Kết luận số 91-KL/TW ngày 12/8/2024 của Bộ Chính trị tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 4/11/2013 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hoá, hiện đại hoá trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế đã đề ra nhiệm vụ “thực hiện giáo dục bắt buộc 9 năm”.
Căn cứ Kết luận phiên họp ngày 28/2/2025 của Bộ Chính trị tại Công văn số 13594-CV/VPTW ngày 1/3/2025 của Văn phòng Trung ương Đảng. Theo đó: Quyết định miễn học phí cho học sinh mầm non và học sinh phổ thông trong hệ thống trường công lập. Các đối tượng học sinh khác thực hiện theo quy định của pháp luật. Chính phủ đã giao Bộ Giáo dục và Đào tạo xây dựng Nghị quyết trình Quốc hội để áp dụng từ năm học 2025-2026, nhằm thể chế hóa kịp thời chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách của Nhà nước.
Về cơ sở thực tiễn, theo Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Kim Sơn, Khoản 2 Điều 61 Hiến pháp 2013 có quy định Nhà nước không thu học phí đối với giáo dục tiểu học.
Khoản 3 Điều 99 Luật Giáo dục 2019 quy định về đối tượng không phải đóng học phí: Học sinh tiểu học trong cơ sở giáo dục công lập không phải đóng học phí, ở địa bàn không đủ trường công lập, học sinh tiểu học trong cơ sở giáo dục tư thục được Nhà nước hỗ trợ tiền đóng học phí, mức hỗ trợ do HĐND cấp tỉnh quyết định.
Khoản 4, khoản 5 Điều 99 Luật Giáo dục 2019 quy định về đối tượng miễn học phí: Trẻ em mầm non 5 tuổi ở thôn, xã đặc biệt khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa, vùng bãi ngang ven biển, hải đảo được miễn học phí; trẻ em mầm non 5 tuổi không thuộc đối tượng quy định tại khoản 4 Điều này và học sinh trung học cơ sở được miễn học phí theo lộ trình do Chính phủ quy định.
Điều 14, 15 Nghị định số 81/2021/NĐ-CP của Chính phủ quy định về cơ chế thu, quản lý học phí đối với cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân và chính sách miễn, giảm học phí, hỗ trợ chi phí học tập. Giá dịch vụ trong lĩnh vực giáo dục, đào tạo đã ban hành các quy định miễn, không phải đóng học phí kể từ 1/9/2025 như: miễn học phí cho tất cả trẻ em mầm non 5 tuổi (kể cả trẻ em tư thục, dân lập); học sinh tiểu học công lập không phải đóng học phí, hỗ trợ tiền đóng học phí đối với học sinh tiểu học trong cơ sở giáo dục tư thục ở địa bàn không đủ trường công lập.
Miễn học phí đối học sinh trung học cơ sở (cả tư thục). Miễn học phí cho người tốt nghiệp trung học cơ sở học tiếp lên trình độ trung cấp. Miễn, hỗ trợ học phí cho một số đối tượng vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, đối tượng yếu thế, đặc thù khác.
Đồng thời, tại Điều 16 Nghị định số 81/2021/NĐ-CP cũng quy định chính sách giảm 50%-70% học phí, hỗ trợ chi phí học tập cho nhiều đối tượng học sinh nghèo, học sinh có hoàn cảnh khó khăn, học sinh thuộc đối tượng chính sách xã hội, học sinh dân tộc (học ở trường công lập và trường dân lập, tư thục).
Ngoài ra, căn cứ quy định của Luật Ngân sách nhà nước và khả năng cân đối của ngân sách địa phương, hiện nay, đã có 10 tỉnh/thành phố đã ban hành Nghị quyết của HĐND về hỗ trợ học phí mầm non, phổ thông năm học 2024-2025 cho học sinh mầm non, phổ thông trên địa bàn tỉnh/thành phố.
Báo cáo thẩm tra của Ủy ban văn hóa và xã hội và ý kiến của các đại biểu dự phiên họp cơ bản nhất trí với chính sách miễn, hỗ trợ học phí đối với trẻ em mầm non, học sinh phổ thông công lập, dân lập, tư thục của dự thảo nghị quyết.
Miễn học phí cho học sinh công lập: Quyết sách nhân văn, đảm bảo công bằng trong tiếp cận giáo dục 
Học sinh trường dân lập, tư thục có được miễn học phí? 
