Máy bay không người lái và cuộc tranh đua vũ khí toàn cầu mới

Máy bay không người lái (MBKNL) là thứ vũ khí rất khó phát hiện, gây chết người và giá thành rẻ. Bất chấp còn nhiều tranh cãi quanh việc "sử dụng MBKNL trong nhiều vụ tiêu diệt các nghi can khủng bố và Taliban không qua xét xử" có hợp pháp hay không, thị trường MBKNL vẫn đang nóng lên trên toàn thế giới. Với việc Israel và một số nước khác lao vào thị trường MBKNL, có lẽ nhân loại sắp chứng kiến một cuộc đua vũ trang mới?

Thị trường 94 tỉ USD?

Xe tăng nhựa và các mô hình máy bay chiến đấu thu nhỏ đang trưng bày trong tòa nhà văn phòng của Steven Zaloga, và các tủ sách của ông đầy tràn những quyển sách lịch sử chiến tranh. Chiến tranh là lĩnh vực chuyên môn, thậm chí còn là công việc kinh doanh của Zaloga. Suốt 36 năm, nhà sử học này chuyên phân tích xu hướng vũ khí toàn cầu.

Ông hiện đang làm việc cho Teal Group, một công ty tư vấn quốc phòng nổi tiếng ở Fairfax (bang Virginia , Mỹ). Zaloga biết chính xác nơi đâu và làm thế nào một cuộc chiến có thể đạt lợi nhuận tại thời điểm nào đó. Mỗi khi ông thảo luận thứ vũ khí nào có triển vọng kinh doanh tốt nhất, ông đều nhìn qua các mô hình xe tăng và máy bay chiến đấu. Chúng là niềm tự hào của công việc mà ông đang theo đuổi.

Tương lai thuộc về MBKNL, phương tiện không người lái điều khiển từ xa (UAV) được trang bị các thiết bị điện tử do thám nhạy cảm và vũ khí cực kỳ chính xác. MBKNL là loại vũ khí mà các chuyên gia chiến lược hệ thống luôn ao ước: Chúng cho phép một lực lượng quân sự tác động hỏa lực tiến hành không kích gây chết người chính xác, và hạn chế các rủi ro vì không cần điều binh sĩ vào nơi nguy hiểm.

Phó Tổng thống Joe Biden (đứng sau tổng thống) là người ủng hộ tích cực loại vũ khí này trong việc kêu gọi tổng thống chấm dứt cuộc chiến ở Afghanistan và dùng MBKNL tấn công vào nơi ẩn náu của Taliban.

Phó Tổng thống Joe Biden (đứng sau tổng thống) là người ủng hộ tích cực loại vũ khí này trong việc kêu gọi tổng thống chấm dứt cuộc chiến ở Afghanistan và dùng MBKNL tấn công vào nơi ẩn náu của Taliban.

Ngoài ra, Mỹ rất ưa chuộng thứ vũ khí điều khiển từ xa này vì MBKNL tương đối rẻ. Cho đến nay, quân đội Mỹ đã sử dụng MBKNL tấn công và giết chết trên 2.300 người (trong đó không ít dân lành bị thiệt mạng oan uổng!).

Hầu hết các cuộc tấn công của Mỹ được thực hiện trong cái gọi là "chiến dịch săn lùng các thành viên Taliban" ẩn náu tại Pakistan dọc theo biên giới giáp với Afghanistan . Trong số những chiến binh thiệt mạng vì MBKNL có chỉ huy của Al-Qaeda gốc Mỹ Anwar al-Awlaki. Y bị một trong những chiếc MBKNL tiêu diệt mà không cần chờ ngày bị bắt và ra tòa xét xử.

Zaloga cho biết: Năm 2002, quân đội Mỹ đã chi khoảng 550 triệu USD (400 triệu euro) cho việc mua MBKNL. Năm 2011, con số này là 5 tỉ USD (gần gấp 10 lần). Nhu cầu MBKNL trên thế giới cũng không ngừng gia tăng. Zaloga tin chắc Trung Đông sẽ trở thành một thị trường quan trọng cho MBKNL.

Theo ông, đầu tiên là các quốc gia Oman, Arập Xêút, Ai Cập, sau đó đến châu Á, nhất là Malaysia, Ấn Độ, Trung Quốc và Australia. Ngoài ra còn có các đối tác quan trọng là Thổ Nhĩ Kỳ, Italia, Ba Lan. Nhà phân tích Zaloga ước tính doanh số bán MBKNL toàn cầu trong thập niên tới đạt 94 tỉ USD. Giống như mặt hàng công nghệ đang sốt là iPhone, toàn cầu sẽ chứng kiến cuộc đua mới: Cuộc đua vũ trang MBKNL, như tờ New York Times viết hồi tuần trước.

Cho đến nay, Mỹ luôn hạn chế xuất khẩu "công nghệ tương lai" để phòng ngừa bất kỳ sự xâm phạm nào của đối phương. Bộ Ngoại giao Mỹ giám sát việc xuất khẩu, và MBKNL vũ trang nói chung không được phép bán, trừ những trường hợp ngoại lệ.

Phó tổng thống Mỹ Joe Biden là người ủng hộ tích cực  nhất cho thứ vũ khí này. Chính Biden từng kêu gọi ông Obama hãy mau chóng kết thúc chiến tranh ở Afghanistan và thay vào đó là sử dụng MBKNL tấn công Taliban tại các nơi ẩn náu ở Pakistan .

Người từng được trao giải Nobel Hòa bình, Tổng thống Barack Obama, giờ đây trung bình cứ 4 ngày/lần cho xuất phát một MBKNL có trang bị tên lửa, trong khi người tiền nhiệm của ông, George W. Bush, chỉ cho phép xuất phát một MBKNL mỗi 47 ngày/lần. Dường như ông Obama có ý thích cuộc chiến điều khiển từ xa, bởi nó mang hiệu quả cao và ít phức tạp.

Phi đội Mỹ hiện có khoảng 230 MBKNL. Không quân đào tạo nhiều phi công điều khiển MBKNL tác chiến hơn chính họ lái máy bay chiến đấu. Tháng trước, Mỹ thừa nhận đã đưa MBKNL sang các căn cứ không quân ở Ethiopia, Seychelles Djibouti .

Các nhà sản xuất Mỹ như Northrop Grumman và General Atomics muốn tiếp thị sản phẩm của họ với các quốc gia khác trên thế giới, và các đại diện của những hãng này ngày càng nhận được đơn đặt hàng nhiều hơn.

Đoàn đại diện Tập đoàn quốc phòng khổng lồ Northrop mới đây đã tới thăm Nhật Bản, mang theo một mô hình lớn như thật của chiếc MBKNL Global Hawk. Cùng loại máy bay đó, dưới tên gọi khác "Hawk Euro" sẽ sớm có mặt tại căn cứ không quân miền Bắc Jagel thuộc Không lực Bundeswehr của nước Đức.

Israel có MBKNL lớn nhất trên bầu trời

Mỹ không phải là quốc gia duy nhất có nhiều MBKNL. Một trong những nhà sản xuất giàu kinh nghiệm nhất về công nghệ MBKNL là Israel . Avi Bleser, Giám đốc tiếp thị và bán hàng tại Israel Aerospace Industries (IAI), một công ty chuyên cung cấp MBKNL cho thế giới, cho biết: "Khách hàng lớn nhất của IAI là Israel, một đất nước có MBKNL nhiều trên bầu trời hơn bất kỳ quốc gia nào khác trên thế giới”.

Chưa có công ty nào bán được nhiều MBKNL như IAI, và Israel là nước xuất khẩu MBKNL lớn thứ hai trên thế giới, chỉ sau Mỹ. Trong khi quân đội các nước khác chỉ mới bắt đầu thử nghiệm máy bay điều khiển từ xa, Lực lượng Không quân Israel gần đây đã tổ chức lễ kỷ niệm 40 năm hoạt động MBKNL.

Một số model máy bay không người lái “Heron” của Israel cũng có thể mang theo vũ khí.

Một số model máy bay không người lái “Heron” của Israel cũng có thể mang theo vũ khí.

Theo một báo cáo của Liên Hiệp Quốc, đã có hơn 40 quốc gia mua máy bay điều khiển từ xa, mặc dù hầu hết đều được sử dụng để trinh thám trên không, cũng là mục tiêu ban đầu để thiết kế thế hệ MBKNL hiện nay. Chiếc "Predator" cổ điển của Mỹ đến nay vẫn còn giá trị qua các hoạt động thám thính được chứng minh ở vùng núi Afghanistan Pakistan . Trong tương lai gần, Predator sẽ bị sa thải và "Avenger" hoặc "Reaper" sẽ kế thừa sứ mệnh của Predator.

Cùng với MBKNL tấn công, Mỹ còn sản xuất MBKNL thám thính tinh vi, chẳng hạn như "RQ-170-Sentinel", còn được biết đến dưới tên gọi "Quái thú Kandahar ". Mô hình này, trước khi giết trùm khủng bố Osama bin Laden, từng được sử dụng để thám thính nơi ẩn náu của ông ta từ nhiều độ cao mà không bị bất kỳ hệ thống radar nào phát hiện…

Phương Nguyên (tổng hợp)

Các tin khác

Những sai lầm tình báo tai hại trong chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran

Những sai lầm tình báo tai hại trong chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran

Cuộc đối đầu quân sự giữa liên minh Mỹ - Israel và Iran đang là tâm điểm thu hút sự chú ý của dư luận quốc tế; song những diễn biến thực sự lại luôn bị che phủ bởi bức màn bí mật. Để làm sáng tỏ những góc khuất trong cuộc chiến tranh tình báo âm thầm tại khu vực đầy biến động này, phóng viên tờ “Argumenty Nedeli” (Luận cứ trong tuần của Nga) đã có cuộc trao đổi với chuyên gia về Trung Đông, Trung tá tình báo Nga Aleksandr Voronin.

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX

Hoạt động tình báo luôn là động lực thúc đẩy sự đổi mới và các phát minh mang tính đột phá. Trong những năm 1960-1970, các cơ quan tình báo trên thế giới đã tạo ra một khối lượng công nghệ khổng lồ phục vụ cho Chiến tranh Lạnh. Nhiều công nghệ gián điệp được phát triển và sử dụng trong thế kỷ XX hiện vẫn được giữ bí mật. Nhưng ngay cả những gì đã biết cũng đủ khiến người ta phải ngạc nhiên.

Ông Trump và những lần bị mưu sát hụt

Ông Trump và những lần bị mưu sát hụt

Vụ nổ súng tại bữa tiệc tối dành cho các phóng viên Nhà Trắng chỉ là một trong chuỗi các sự kiện an ninh có liên quan đến Tổng thống Trump kể từ năm 2024.

Thu thập dữ liệu quân sự dưới vỏ bọc dân sự

Thu thập dữ liệu quân sự dưới vỏ bọc dân sự

Không cần tiếp cận trực diện, mạng lưới thu thập thông tin có thể khởi nguồn từ những tương tác dân sự tưởng chừng vô hại. Vụ việc tại Philippines cho thấy phương thức hoạt động ngày càng tinh vi, khó nhận diện trong môi trường an ninh phức tạp.

Song trùng bế tắc đàm phán và eo biển Hormuz

Song trùng bế tắc đàm phán và eo biển Hormuz

Mỹ và Iran đang “đấu phong tỏa” giữa lúc bế tắc trong đàm phán tiếp tục kéo dài - theo đó Mỹ ra sức phong tỏa các cảng biển Iran để buộc nước này xuống thang trong đàm phán, còn Iran cáo buộc Mỹ vi phạm thỏa thuận ngừng bắn 14 ngày và tuyên bố tiếp tục đóng eo biển Hormuz.

Chiến dịch “Susannah” và những hệ lụy trong lịch sử tình báo Israel

Chiến dịch “Susannah” và những hệ lụy trong lịch sử tình báo Israel

Chiến dịch phá hoại do cơ quan tình báo quân đội Israel (Aman) tổ chức vào tháng 7/1954 đã thất bại thảm hại. Được xây dựng trên những toan tính thực dụng và chiến thuật phi đạo đức mang tên “hành động dưới màu cờ giả”, chiến dịch này cuối cùng trở nên phản tác dụng đối với chính những kẻ chủ mưu, đồng thời để lại nhiều tranh cãi lớn trong lịch sử ngành tình báo thế giới.

Gã phù thủy truyền thông và cú lừa thế kỷ

Gã phù thủy truyền thông và cú lừa thế kỷ

Cuối thế kỷ XIX, trong suốt hơn 10 năm, nước Pháp tin rằng, Hội Tam Điểm là một tổ chức thờ quỷ với những bí mật đen tối đang bị phanh phui. Nhưng đến năm 1897, người dựng nên toàn bộ câu chuyện ấy công khai thú nhận: từ nhân chứng, tài liệu đến các nghi lễ gây rúng động, tất cả đều là giả. Cú lừa của Léo Taxil vì thế không chỉ là một scandal thế kỷ, mà còn là một minh chứng cho thấy niềm tin xã hội có thể bị dẫn dắt như thế nào.

Bão giá lương thực đẩy thế giới vào nạn đói thảm họa

Bão giá lương thực đẩy thế giới vào nạn đói thảm họa

Nguy cơ một cuộc khủng hoảng lương thực mới đang bùng nổ khi chỉ số giá lương thực toàn cầu quay đầu tăng tháng thứ hai liên tiếp. Trong bối cảnh xung đột Trung Đông bóp nghẹt nguồn cung phân bón và một “siêu El Nino” được dự báo sẽ tàn phá các vựa lúa lớn nhất hành tinh thời gian tới, liệu chúng ta có thể làm gì để ngăn lại một thảm họa?

Donald Nichols - điệp viên cừ khôi vùng Viễn Đông

Donald Nichols - điệp viên cừ khôi vùng Viễn Đông

Đầu tháng 10/2017, tại Âu Mỹ người ta đồng loạt phát hành ấn phẩm "King of Spies: The Dark Reign of America’s Spymaster in Korea" (tạm dịch: Vua gián điệp: Thời kỳ suy tàn của trùm tình báo Mỹ tại Triều Tiên) của nhà văn Blaine Harden. Sách mô tả Donald Nichols là “điệp viên giỏi nhất vùng Viễn Đông” hay chiến binh “cuộc chiến một người”.

Báo cáo tình báo Mỹ năm 2026 từ góc nhìn của một đại tá Nga

Báo cáo tình báo Mỹ năm 2026 từ góc nhìn của một đại tá Nga

Tháng 3 năm nay, tại phiên điều trần trước Ủy ban Tình báo Thượng viện Mỹ, Giám đốc Tình báo Quốc gia Tulsi Gabbard đã trình bày báo cáo “Đánh giá mối đe dọa thường niên” của cộng đồng tình báo nước này. Sau đây, chúng tôi xin trân trọng giới thiệu một số phân tích và nhận định của Đại tá tình báo Igor Orlov, người từng phục vụ trong hàng ngũ KGB, về các nội dung trọng tâm của bản báo cáo này.

New START sụp đổ: Mỹ - Nga trước ngưỡng cửa chạy đua hạt nhân

New START sụp đổ: Mỹ - Nga trước ngưỡng cửa chạy đua hạt nhân

Đầu tháng 2/2026, Hiệp ước về cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược giữa Mỹ và Nga (Hiệp ước New START) đã chính thức hết hạn mà không có thỏa thuận mới nào được ký kết. New START là trở ngại cuối cùng đối với một cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân tiềm tàng giữa Moscow và Washington. Tuy nhiên, theo chuyên gia về chính sách hạt nhân Nicole Grajewski, Nga hiện không đủ nguồn lực để sản xuất hàng loạt các loại vũ khí chiến lược mới.

Giải mật điệp viên nhị trùng qua hồi ký của Martha Peterson

Giải mật điệp viên nhị trùng qua hồi ký của Martha Peterson

Tạp chí trực tuyến Kho lưu trữ lịch sử tình báo (EHA) của Nga vừa cập nhật vụ án được CIA giải mật theo Đạo luật tiết lộ thông tin, có liên quan đến nữ điệp viên CIA Martha Peterson bị bắt quả tang cùng với điệp viên hai mang của KGB.

“Cyber warfare” và quy luật mới của chiến tranh hiện đại

“Cyber warfare” và quy luật mới của chiến tranh hiện đại

Khi chiến trường thực địa bị chi phối bởi hỏa lực và không kích, một dạng xung đột khác cũng đã hình thành trong không gian số. Cuộc chiến Cyber warfare (chiến tranh mạng) đã chính thức khai hỏa, đang biến những cơ sở hạ tầng trọng yếu tại Mỹ, Israel và Iran thành những mục tiêu bị tấn công không ngừng nghỉ .

An ninh mạng: Hiểm họa kinh doanh toàn cầu

An ninh mạng: Hiểm họa kinh doanh toàn cầu

Trong bối cảnh các nền kinh tế ngày càng phụ thuộc vào hạ tầng số, báo cáo rủi ro thường niên của hãng bảo hiểm Allianz công bố đầu năm 2026 một lần nữa khẳng định nguy cơ đến từ môi trường mạng. Giờ đây, các sự cố an ninh mạng không chỉ là câu chuyện kỹ thuật mà đã trở thành vấn đề sống còn của nền kinh tế toàn cầu, đặt ra áp lực chưa từng có lên các lực lượng bảo vệ không gian mạng.

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập và cái giá của sự thống nhất

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập và cái giá của sự thống nhất

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập (LAS) được thành lập ngày 22/3/1945 tại Cairo. Dựa trên Nghị định thư Alexandria năm 1944, LAS tuyên bố mục tiêu cốt lõi là thắt chặt quan hệ, phối hợp chính sách, bảo vệ độc lập và chủ quyền của các nước Ả Rập. Ý tưởng về chủ nghĩa Liên Ả Rập là một phản ứng hợp lý đối với việc giải phóng thuộc địa, nhưng hiệp ước của LAS đã đưa ra một quy tắc về sau trở thành hạn chế chính của nó.

Điệp viên “Romeo”:Vũ khí bí mật của các cơ quan tình báo

Điệp viên “Romeo”:Vũ khí bí mật của các cơ quan tình báo

Để thu thập được nhiều thông tin quan trọng, các cơ quan tình báo KGB và Stasi đã thành lập mạng lưới điệp viên "Casanova" (điệp viên “Romeo”). Họ là những người có sức hút đặc biệt và được huấn luyện bài bản các thủ thuật nghiệp vụ. Ở CHDC Đức, kế hoạch đào tạo này mang mật danh “Romeo”; còn ở Liên Xô, các học viên của Trường Kỹ thuật tình báo Lenin được trang bị những phương thức quyến rũ để biến tình yêu thành vũ khí lợi hại.