Với mức tăng trưởng tài khoản như vũ bão, lên tới trên 1 tỉ USD trong năm 2011, mạng liên kết xã hội Facebook sau hơn 8 năm thành lập đã vượt tất cả các mạng xã hội khác về số người truy cập. Tuy nhiên, cái gì cũng có mặt trái của nó.
Đằng sau những lợi ích không thể chối cãi của Facebook thì mặt trái của mạng xã hội này gây ra là không nhỏ. Người ta đang quy tội cho Facebook đã làm tan rã nhiều cặp vợ chồng, kích động bạo lực, lạm dụng tình dục và tiếp tay cho lừa đảo,...
Thủ phạm của 1/5 số vụ ly hôn?
Một khảo sát của Anh mới đây đã phát hiện ra rằng, Facebook phải chịu trách nhiệm cho trên 20% vụ ly hôn ở đất nước này. Khảo sát đó được thực hiện trên 5.000 đơn xin ly hôn và phát hiện 989 trường hợp có nhắc đến các mối quan hệ trên mạng.
Tuy nhiên, có phải chính Internet là một công cụ khiến chúng ta dễ phản bội hơn không? Theo nhà tâm lý học Carmen Magalhaes, một người chuyên nghiên cứu về các mối quan hệ của con người, Internet có thể bóp méo sự thật.
"Tất cả mọi thứ đều có thể được lên kế hoạch và được tính toán trên Internet. Việc chuyện trò trở nên sinh động, thân mật và thoải mái, chẳng còn ngại ngùng, bẽn lẽn hay ngần ngại. Mọi người thường khoe những bức ảnh đẹp nhất của mình được chụp dưới những góc độ mong muốn", ông nói.
"Thật là dễ dàng để đeo một cái mặt nạ và thoát ra khỏi thế giới thực. Đàn ông thường thích trò chơi chinh phục và đã có một công cụ mở ra những cuộc phiêu lưu cho mình mà chẳng động chạm tới ai trong cuộc sống hàng ngày".
Những trang web như Facebook thực sự đang gây nên sự căng thẳng cho rất nhiều cặp vợ chồng. Con người có những ảo tưởng độc nhất vô nhị. Khi bạn sống với một ai đó, bạn thường cho rằng ngoài mình ra, người bạn đời không được nghĩ về người khác. Những trang web trong mạng xã hội đã cho chúng ta thấy rằng, mình không phải là duy nhất.
Việc bạn trai hay chồng bạn lượn lờ hàng giờ trên Internet không có nghĩa là anh ta đang lừa dối bạn và bạn cũng không nhất thiết phải lùng sục từng trang web mà anh ta đã truy cập. Tuy nhiên, nếu yêu và tin tưởng nhau, tốt nhất là nên nói chuyện trực tiếp. Có thể quá trình dẫn đến đổ vỡ sẽ bị đảo ngược nếu cả hai đều nhận ra họ đang đánh mất cái gì.
Luciana Ruffo, nhà tâm lý học tại Trung tâm nghiên cứu Tâm lý học và Khoa học vi tính của PUC-SP (NPPI) cho rằng, thực ra không phải vì sử dụng Internet nên con người có thể lừa dối nhau. Nó chỉ phần nào làm cho việc phản bội dễ dàng xảy ra hơn.
Theo ông, nếu một người có ý định phản bội thì họ cũng chẳng cần phải thông qua mạng xã hội nào. Nhưng, "thực chất các trang web ấy chỉ giúp những người hợp nhau có thể dễ dàng tìm thấy nhau hơn và vì thế có thể đẩy nhanh hơn quá trình dẫn đến phản bội và đổ vỡ".
Chuyên gia tâm thần học và tâm lý trị liệu Luiz Scocco chuyên về rối loạn giới tính cho biết, số bệnh nhân bị ảo tưởng về sự phản bội đến điều trị tại văn phòng của ông đang ngày càng tăng. Nhưng ông tin rằng, những ảo tưởng đó không khác nhiều so với hoàn cảnh thực.
Hãy tưởng tượng rằng bạn đang dự tiệc với bạn trai, bạn vào nhà vệ sinh và ngay sau khi bạn đi khỏi, anh ta liền bắt chuyện với một cô gái. Vậy là có chuyện đấy. Và sau đó có thể họ sẽ cho nhau số điện thoại, rồi chuyện trò, gặp gỡ. Rốt cuộc phản bội vẫn là phản bội.
Luiz nói rằng, Internet đang tạo thêm nhiều hình hài mới cho sự gượng ép và những thói quen xấu. "Khi cuộc sống của bạn vô vị và trống rỗng, nó sẽ bị lấp đầy bởi những thứ như là bóng đen của những mối quan hệ ảo".
Nếu mối quan hệ dần phai nhạt, Internet trở thành một trò tiêu khiển quá dễ chịu. "Trò tiêu khiển ảo ấy sẽ không thể giúp bạn cải thiện mối quan hệ đang trở nên tồi tệ. Cách tốt nhất là cố gắng với những gì còn lại trong chính mối quan hệ của bạn. Vấn đề phản bội sẽ vẫn luôn hiện hữu, Internet chỉ là phương tiện để mọi thứ trở nên dễ dàng hơn. Những vấn đề đó thực ra đã tồn tại từ rất lâu trước khi máy tính ra đời".
Là phương tiện để tội phạm lừa đảo, sát hại, gây bạo lực và hãm hiếp học sinh
Mới đây, Cảnh sát Anh đã buộc tội Facebook vì không quan tâm đến sự an toàn của trẻ em. Thực tế, số vụ kiện cáo bị lừa đảo và đe dọa từ Facebook gây ra đã tăng hơn gấp 4 lần trong năm 2011, năm mà mạng xã hội này vượt Google trở thành mạng được truy cập nhiều nhất tại Mỹ.
Cảnh sát đã nhận được tổng số 255 đơn kiện Facebook trong 3 tháng mới đây. Jim Gamble, người đứng đầu Trung tâm Bảo vệ và Kiểm soát trẻ em (CEOP) cho rằng, số lượng đơn kiện của phụ huynh và những thông báo của trẻ em bị lạm dụng tình dục, bị đe dọa và hacker đã tăng lên đáng kể, tuy nhiên những thông báo này cần thẩm định.
Ông cũng tiết lộ rằng, những người kiểm soát của Facebook khẳng định, họ có hẳn một hệ thống an ninh nội bộ nhưng không hề thông báo cho cảnh sát dù chỉ là một vụ lạm dụng tình dục trẻ em.
Cảnh sát đã nhận được những yêu cầu đảm bảo an toàn trên Internet để bảo vệ trẻ em và họ lên tiếng chỉ trích việc trang web này đã từ chối gắn thêm nút "bị đe dọa" lên trang cá nhân của người sử dụng. Ông cho rằng, nút bấm trên sẽ bảo vệ trẻ em và ngăn cản những kẻ lạm dụng.
Phát biểu tại London mới đây, ông Gamble nói rằng, nút "báo động" được sử dụng trên một số trang web khác nhận được sự ủng hộ của những nhóm chuyên gia mạng và những tổ chức từ thiện như Childline.
Ông nói: "Phải chăng Facebook quá ngạo mạn đến mức không thèm quan tâm tới việc cộng đồng những người bảo vệ trẻ em nghĩ gì? Về kinh doanh, họ là những chuyên gia, nhưng tôi không nghĩ rằng họ là những chuyên gia trong việc bảo vệ trẻ em. Cái mà Facebook không chịu hiểu đó là sự phòng tránh và hành động để ngăn chặn".
Ông Gamble sẽ tới Washington DC để trình ra một "bộ" bằng chứng cho các ông chủ của Facebook. Cảnh sát sẽ yêu cầu họ làm những việc đúng đắn để bảo vệ trẻ em. "Những trang này cần đưa ra những quyết định đúng đắn, nếu không sẽ trở thành sự lựa chọn của những kẻ côn đồ, những thành phần nguy hiểm, những kẻ lạm dụng tình dục, những kẻ giết người".
Trong 3 tháng mới đây, cảnh sát đã nhận được tổng số 255 đơn. Nếu hệ thống an ninh của Facebook được cho là rất hoành tráng, khi họ nhận được rất nhiều thông báo và sự lo lắng của thanh thiếu niên, vậy thì sau đó chúng được giải quyết thế nào?
Được biết hiện có trên 1 tỉ người sử dụng Facebook trên toàn thế giới và như vậy trang mạng xã hội này đã vượt Google trở thành trang web có nhiều người truy cập nhất nước Mỹ.
Mạng Facebook có mức tăng trưởng cực nhanh.
Trang web đang tiếp tục phát triển nhanh chóng - có tháng thu hút thêm khoảng 23 triệu người sử dụng mới.
Bài toán về kiểm soát và cảnh báo
Ofcom, một tổ chức giám sát truyền thông cho biết, mặc dù những trang mạng xã hội công bố chính thức độ tuổi giới hạn là 13 nhưng trên thực tế có khoảng 19% trẻ em từ 8 đến 12 tuổi sử dụng các trang web truyền thông như Facebook, Bebo hay Myspace. Và đáng nói là rất nhiều bậc cha mẹ không hề biết con mình đang lang thang trên mạng xã hội.
Bản báo cáo cũng đề cập đến dữ liệu người dùng Internet, trong đó 37% người dùng Internet tại nhà (độ tuổi từ 5-7) ghé thăm Facebook. Nhưng báo cáo không kiểm tra được bao nhiêu trong số trên có tài khoản trên trang web này.
Những con số trên có thể một lần nữa gây nên một cuộc tranh luận về việc Facebook và các trang khác kiểm soát tuổi của người sử dụng như thế nào. Mặc dù những trang trên có yêu cầu người dùng phải cho biết tuổi, tuy nhiên chẳng có gì để xác minh thông tin đó có đúng sự thật hay không.
Gần đây, Trung tâm Bảo vệ và Giám sát trẻ em đã chỉ trích Facebook vì đã từ chối thêm nút bấm báo cáo việc lạm dụng cho CEOP. Sự bổ sung này được dùng để báo cáo những hành vi xấu khi online.
Một vấn đề bức xúc khác trên Facebook là có những kẻ lợi dụng mạng mưu đồ bất lương. Nghiên cứu của Ofcom phát hiện ra rằng, 70% trong số trẻ em dưới 11 tuổi sử dụng blog hoặc các trang thông tin như Wikipedia và khi đọc thì chúng tin tất cả hoặc phần lớn những gì chúng đọc. Đó chính là vấn đề. Khi bạn ở tuổi đó, bạn thường ít khi có những nghi vấn về tính trung thực của thông tin.
Vì chuộng Facebook nên trẻ em dễ bị lừa đảo.
Tuy nhiên, một khảo sát 747 trẻ em đã cho thấy, rất nhiều trẻ đã có ý thức cẩn trọng trong việc cho người khác xem trang mạng xã hội của mình. Cuộc thăm dò ý kiến cho thấy, 83% chỉ cho phép bạn bè vào trang mạng của mình và 4% để hoàn toàn riêng tư.
Thống kê sự tham gia của trẻ em vào mạng truyền thông Ofcom mới đây cũng đưa ra những chi tiết về việc truy cập bất hợp pháp của giới trẻ. Dữ liệu cho thấy, trên 44% trẻ từ 12 - 15 tuổi nghĩ rằng, việc download phim và nhạc miễn phí không trái với pháp luật.
Mới đây, Facebook đã từ chối yêu cầu từ các bộ trưởng và những người tham gia chiến dịch bảo vệ trẻ em là phải thêm nút bấm chống quan hệ tình dục với trẻ em trên trang web này. Các nhà lãnh đạo trang web nói rằng, việc thêm nút bấm đó trong phần chủ đạo của trang web có thể khiến những người dùng hay lo lắng sẽ không tiếp tục sử dụng dịch vụ nữa.
Yêu cầu thêm nút bấm cảnh báo dễ thấy là xuất phát từ vụ án cô nữ sinh Ashleigh Hall, nạn nhân của một kẻ hiếp dâm, giết người hàng loạt Peter Chapman. Peter đã giả làm một cậu thanh niên mới lớn trên Facebook để dụ dỗ cô gái 17 tuổi và giết chết cô tại Sedgefield, hạt Durham, Anh. Vụ án này đã đẩy vấn đề an ninh trên Facebook trở thành điểm nóng.
Các chuyên gia an ninh mạng thì cho rằng, Facebook nên thêm nút bấm này vì danh tiếng của mình. Facebook lại phản pháo rằng, các bậc cha mẹ phải có trách nhiệm quản lý con cái trong thế giới ảo cũng giống như trong thế giới thật.
Nói thật ra, những nút bấm cũng không thể ngăn chặn kẻ giết Asheleigh Hall. Vấn đề là cô bé nghĩ rằng, cô đang nói chuyện với một cậu bé chứ không phải là một kẻ lạm dụng tình dục. Do đó điều quan trọng là các cô, cậu bé phải có ý thức cảnh giác.
Một phát ngôn viên của trang web cho biết: "Chính sách của chúng tôi rất rõ ràng, Facebook yêu cầu người sử dụng phải ít nhất là 13 tuổi trước khi đăng ký tài khoản. Việc thông báo về một người sử dụng dưới tuổi quy định có thể thực hiện dễ dàng ngay trên trang web. Chúng tôi sẽ ngay lập tức xóa tài khoản đó vì đã vi phạm quy định của chúng tôi về Quyền và Trách nhiệm của người sử dụng".
Facebook cũng thừa nhận: "Chúng tôi rất thận trọng trong vấn đề an ninh và mới đây, chúng tôi đã gặp Bộ trưởng Nội vụ để thảo luận về vấn đề này. Tiếp theo, chúng tôi sẽ gặp CEOP để trình bày về chiến lược an ninh của mình và sẽ đưa thông tin về các kế hoạch của mình tới công chúng"
